Aha Kalesi (Gürcüce: ახას ციხე), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı Beyler mahallesinde konumlanan ve Orta Çağ'da Gürcülerden kalan tarihi bir kaledir. Kalenin bulunduğu Tao bölgesi, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ı oluşturan tarihi yerleşim alanlarından biriydi.
Aha Kalesi Tarihçesi
Osmanlı İmparatorluğu bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan Seferi'ni müteakiben Gürcülerden ele geçirmiştir. Tarihi kaynaklara göre Aha Kalesi, Samkari Kalesi ile birlikte, bu askeri sefer sırasında Tekeli Mehmed Paşa tarafından alınmıştır. 16. yüzyıl kaynaklarında adı geçen kalenin tam konumu, bir Gürcü araştırma grubu tarafından 2016 yılında yapılan çalışmalarla tespit edilmiştir.
Kalenin Mimari Yapısı
Aha Kalesi, yerleşim merkezinin 2 kilometre doğusunda yer alan bir kayanın üzerinde, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Üzerinde yer aldığı kayanın dış hatları boyunca dolanan kale surlarının arasına savunma amaçlı burçlar yerleştirilmiştir.
Kalıntılar ve Günümüzdeki Durumu
Günümüzde harabe durumunda olan kalenin içinde, doğru kısmındaki bir kule ile bazı yapıların kalıntıları tespit edilmiştir. Kalenin günümüze kadar ulaşabilmiş olan sur duvarlarının yüksekliği 4 metreyi bulmaktadır. Yapıdaki malzeme farklarından, kalenin tarihi süreçte elden geçirilmiş olduğu anlaşılmaktadır.