Ağrı'nın Coğrafi Yapısı ve Genel Özellikleri
Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Ağrı, deniz seviyesinden yaklaşık 1.640 metre yükseklikte, Ağrı Ovası'nın kuzeyinde kurulmuştur. Çok soğuk bir iklim yapısına sahip olan şehirde ormanlık alan miktarı azdır. Şehir halkının büyük çoğunluğu geçimini tarım ve hayvancılık faaliyetleri ile sağlamaktadır. Tarih boyunca birden fazla isim değişikliği yaşayan yerleşime sırasıyla Karakilise, Ararat, Karaköse ve son olarak Ağrı Dağı'ndan esinlenilerek Ağrı ismi verilmiştir. Şehirde her yıl 15 Nisan günü "İşgalden Kurtuluş Günü" olarak kutlanmaktadır.
Antik Dönemden Osmanlı Egemenliğine Uzanan Tarih
Ağrı, kökenleri Orta Çağ ve İslam dönemine kadar uzanan Doğubayazıt ve Patnos gibi eski yerleşim yerlerine ev sahipliği yapmaktadır. Bölge uzun süre Urartular, Ahameniş İmparatorluğu, İskender döneminde en güçlü çağını yaşayan Makedonya Krallığı, Seleukoslar ve uzun yıllar Pers ile Roma egemenliğini tanıyan Ermeni Krallığı'nın bir parçası olmuştur. İslamiyet'in yayılış döneminde başlayan fetihlerle müslüman yönetimine giren bölgeye, ilk Müslümanlar Abbasiler döneminde 872 yılında yerleşmiştir. 1048 Pasinler Savaşı'ndan sonra kısa bir süre Selçuklu egemenliğine giren kent, 1243'teki Kösedağ Savaşı ile Moğollar tarafından fethedilmiş ve ardından 1256'da kurulan İlhanlı Hanlığı'na dahil edilmiştir.
Safevi ve Osmanlı Dönemleri ile Ahmed-i Hani
Şah İsmail'in 1501 yılında Safevi Devleti'ni kurmasının ardından, 1503 Doğu Anadolu seferi sırasında Ağrı ve çevresi fethedilmiştir. Şehir, 1514 yılındaki Çaldıran Muharebesi ile Osmanlı yönetimine geçmiştir. 17. yüzyılda bölgeye gelen ünlü astronom, coğrafyacı, filozof ve İslam alimi Ahmed-i Hani (Ehmede Xani), Beyazıt Sarayı'nda eğitim alarak fikirlerini burada olgunlaştırmıştır. 19. yüzyılda Doğubayazıt ilçesi başta olmak üzere bölge, Kaçar İran'ının başkomutanı Abbas Mirza'nın 1821'deki işgaline ve ardından 1856 yılındaki Rus saldırılarına sahne olmuş; 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sırasında ise Ruslar tarafından ele geçirilmiştir.
Modern Şehirleşme ve Ulaşım İmkânları
Osmanlı döneminde bölgedeki şehirleşme süreci, 1860 yılında Pakrevand (Üçkilise) piskoposu Hovhannes önderliğindeki Bitlisli Ermeni ticaret gruplarının buraya Karakilisa (Kara Kilise) adını vermesiyle başlamıştır. Bir mülk üzerinde 10-15 dükkân kurulmasıyla başlayan bu süreç, Milli Mücadele'nin ardından kentin adının Karaköse olarak değiştirilmesiyle devam etmiş ve son olarak 1946 yılında Ağrı adını almıştır. Günümüzde şehre ulaşım havayoluyla da sağlanabilmektedir. Türk Hava Yolları İstanbul Havalimanı'ndan Ağrı'ya her gün bir sefer düzenlerken; AnadoluJet ise Ankara'dan ve Sabiha Gökçen Havalimanı'ndan karşılıklı olarak her gün birer sefer gerçekleştirmektedir.