Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarına uzanan dönemde, hem bürokraside hem de siyasette önemli sorumluluklar üstlenen Ziya Karamürsel, Türk idari tarihinin en saygın şahsiyetleri arasında yer alır. 1873 yılında İstanbul'da dünyaya gelen ve 15 Nisan 1957 tarihinde hayatını kaybeden bu değerli devlet adamı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde uzun yıllar İstanbul milletvekilliği yaparak ülkesine hizmet etmiştir. Sadece siyasi kimliğiyle değil, aynı zamanda ülkenin en köklü spor kulüplerinden Beşiktaş'ın öncü kadrolarındaki yer alışı ve toplumsal örgütlenmelerdeki kurucu rolleriyle de tanınan bir isimdir.
Osmanlı Bürokrasisinden Cumhuriyet'e Uzanan İdari Kariyer
Ziya Karamürsel, öğrenim hayatına rüşdiye mektebinde başlamış ve ardından aldığı hususi eğitimlerle kendisini yetiştirmiştir. Genç yaşlarda devlet kademelerinde göreve başlayan Karamürsel, ilk olarak Düyun-u Umumiye Komiserlik Kalemi bünyesinde mütercimlik yaparak mesleki becerilerini kanıtlamıştır. Bu başarılı başlangıcın ardından Hazine-i Hassa Vekaleti bünyesine geçerek burada tahrirat mümeyyizliği ve ardından Tahrirat Müdürlüğü makamlarına yükselmiştir. Yeteneği ve çalışkanlığıyla kısa sürede Tahrirat Genel Müdür Yardımcılığı vazifesine atanarak dönemin yönetim mekanizmasında sağlam bir yer edinmiştir.
İstanbul'un yerel yönetim yapısında da oldukça aktif sorumluluklar alan devlet adamı, İl Genel Meclis Üyeliği görevinde bulunmuştur. Kentin geleceğini şekillendiren birçok kurulda çalışan Ziya Bey, İstanbul Vilayeti Encümen Azalığı ve bu encümenin İkinci Başkanlığı görevini yürütmüştür. Finans ve ekonomi alanındaki birikimi sayesinde İstanbul Muvazene-i Maliye Encümeni Reisliği ile İstanbul Vilayeti İktisat Encümeni Başkanlığını da başarıyla yönetmiştir. Ayrıca, ülkenin en önemli finans kuruluşlarından biri olan Ziraat Bankası İstanbul Şubesi İdaresi Başkanlığını yürüterek ekonomik alandaki nüfuzunu pekiştirmiştir.
Milli Mücadele ve Parlamento Yılları
Ziya Karamürsel, vatanın özgürleşmesi adına da elini taşın altına koymaktan çekinmeyerek, kurtuluş mücadelesi döneminde İstanbul Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti Beyoğlu Vilayeti Üyeliği yapmıştır. Bununla yetinmeyip, Beyoğlu İlçesi Teftiş Heyeti Başkanlığı ve İl İdare Heyeti Başkanlığı gibi kritik görevlerde üstün hizmet göstermiştir. Havacılığın gelişmesine önem vererek İstanbul Tayyare Cemiyeti Teşkilatının kuruluşuna da öncülük etmiş ve bu alandaki ilk adımların atılmasına katkı sağlamıştır.
Cumhuriyetin ilanından sonra halkın iradesini meclise taşıyan Karamürsel, Türkiye Büyük Millet Meclisinde geniş bir dönemde milletvekili olarak çalışmıştır. Bu doğrultuda parlamentoda şu dönemlerde İstanbul Milletvekilliği yapmıştır:
- TBMM II. Dönem (Ara Seçim)
- TBMM III. Dönem
- TBMM IV. Dönem (Ara Seçim)
- TBMM V. Dönem
- TBMM VI. Dönem
- TBMM VII. Dönem
Beşiktaş Spor Kulübü ve Kişisel Mirası
Spor tarihimizde de unutulmaz bir yer edinen Ziya Bey, Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün 1909 yılında oluşturulan 22 kişilik tarihi kurucu listesinde yer almıştır. Kulübün en önemli idari basamaklarından biri olan bu listede Hazine-i Hassa Müdürü sıfatıyla bulunarak kulübün resmiyet kazanmasına doğrudan öncülük etmiştir. Spor aşkını aile içinde de sürdüren devlet adamı; 1932-1935, 1938-1939 ve 1941 dönemlerinde Beşiktaş JK Başkanlığı görevini üstlenen Abdülkadir Ziya Karamürsel'in babasıdır.
Evli ve iki çocuk sahibi olan İstanbullu siyasetçinin anısı, Beşiktaş'ın tarihi semtlerinden Vişnezade'deki "Baba Efendi Sokak" adı ile yaşatılmaktadır. Bölgede büyük saygı duyulan ve bu yüzden halk tarafından sevilerek bu lakapla anılan Karamürsel'in ismi böylece sokak adına da esin kaynağı olmuştur.