Türkiye'nin yetiştirdiği en üretken bilim insanlarından biri olan Zeyyat Hatiboğlu, 16 Mart 1925 ile 29 Mayıs 2018 tarihleri arasında yaşamış, ekonomi ve işletme yönetimi alanında çığır açmış saygın bir Türk akademisyendir. Akademik hayatının çok büyük bir bölümünü İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde dersler vererek geçiren profesör, kurucu üyelikleri ve dekanlık görevleriyle Türk yükseköğretim sisteminin şekillenmesinde aktif bir rol oynamıştır. Ülkenin iktisat eğitimine yön veren Hatiboğlu, ardında bıraktığı yüzlerce bilimsel eserle sadece Türkiye'de değil, uluslararası alanda da tanınan bir isim haline gelmiştir.
Trabzon'dan Dünya Çapında Akademik Başarıya
Zeyyat Hatiboğlu, ilkokul ve lise öğrenimini Trabzon'da tamamlayarak genç yaşta ilim yolculuğuna ilk adımı attı. Yükseköğrenimini gerçekleştirmek üzere İstanbul'a gelerek İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'ne kaydoldu. Bu köklü fakülteden 1946 yılında lisans derecesiyle mezun olan genç araştırmacı, akademik merakını sürdürerek aynı kurumda 1950 senesinde doktora derecesini başarıyla aldı. Mezuniyetinin ardından akademik çalışmalarına İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde devam etme kararı verdi. İTÜ çatısı altında 1952 yılında doçentlik unvanını kazanan Hatiboğlu, gösterdiği üstün başarılar neticesinde 1962 yılında profesörlük kadrosuna atandı.
Uluslararası vizyonunu genişletmek isteyen başarılı akademisyen, kariyeri boyunca küresel düzeyde öncü kurumlarda doktora sonrası bilimsel çalışmalar yürüttü. Bu amaçla 1955 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Harvard İşletme Okulu bünyesinde araştırmalar gerçekleştirdi. Akademik durakları bununla da sınırlı kalmadı. Takvimler 1964 yılını gösterdiğinde ise Birleşik Krallık'ta yer alan prestijli Londra Ekonomi Okulu'nda doktora sonrası çalışmalarını tamamlayarak iktisat bilimindeki uzmanlığını derinleştirdi.
Kurucu Üyelikler ve Dekanlık Dönemi
Hatiboğlu, akademik kariyeri boyunca yalnızca bir eğitmen olarak kalmamış, idari dehasıyla da birçok kurumun temellerini atmıştır. Kendisi, İstanbul Üniversitesi İşletme Enstitüsü ile İstanbul Teknik Üniversitesi İşletme Mühendisliği Fakültesi'nin kurucu üyeleri arasında yer alma onuruna erişmiştir. Kurulmasına öncülük ettiği İTÜ İşletme Mühendisliği Fakültesi'nde uzun yıllar boyunca idari sorumluluk üstlenmiştir. Bu kapsamda, 1983 yılına kadar aynı fakültenin dekanlık görevini büyük bir özveriyle sürdürmüştür.
Yurt içindeki başarılarının yanı sıra yurt dışında da dekanlık tecrübesi edinen akademisyen, 1983 ile 1985 yılları arasında Bahreyn Üniversitesi İşletme Fakültesi dekanı olarak görev yapmıştır. Körfez bölgesindeki bu idari görevinin ardından Türkiye'ye dönen Hatiboğlu, 1997 yılında kapılarını açan Doğuş Üniversitesi'nin mütevelli heyeti üyeliğine seçilmiştir. Bu önemli görevi, hayata gözlerini yumduğu 2018 yılına kadar aralıksız şekilde gururla ifa etmiştir.
İktisat Literatürüne Kazandırılan 200'ü Aşkın Eser
Zeyyat Hatiboğlu'nu çağdaşlarından ayıran en önemli özelliklerden biri, bilim dünyasına sunduğu olağanüstü yayın üretkenliğidir. Ömrü boyunca 200'den fazla kitap kaleme alan profesör, Türk iktisat yazınının en verimli kalemleri arasına adını yazdırmıştır. Bu devasa külliyatın 30'u aşkın eseri doğrudan İngilizce dilinde yazılmıştır. Nitekim yazarın tam 30 eseri, dünyanın en prestijli kütüphanelerinden biri kabul edilen ABD Kongre Kütüphanesi koleksiyonunda yer almaktadır. Kendisinin temel eseri sayılan ve ekonomik büyüme ile diğer makroekonomik değişkenleri açıklamak üzere geliştirdiği alternatif sistemi ele alan çalışması ise büyük ilgi görmüştür.
Bahsi geçen bu başyapıt, An Unconventional Analysis of the Turkish Economy adıyla yayınlanmış ve iktisat çevrelerinde yankı uyandırmıştır. Profesörün eser verdiği temel alanlar ise şu şekilde sıralanabilir:
- Makroekonomi teorileri ve ekonomik büyüme modelleri,
- Türkiye ekonomisinin yapısal analizi ve tarihsel gelişimi,
- Uluslararası ticaret, kurumsal finans ve modern pazarlama yöntemleri,
- Genel muhasebe esasları ve işletme yönetimi uygulamaları.
Hatiboğlu, ömrünün son anına dek araştırmayı, yazmayı ve yeni nesil iktisatçılara ışık tutmayı sürdüren anıtsal bir şahsiyet olmuştur.