Zeki Ökten, 4 Ağustos 1941’de İstanbul’da doğdu; Türk sinemasının en üretken ve ödüllü yönetmenlerinden biri olarak hafizalara kazındı. Kariyerıni Yeşilçam’ın kalabalık setlerinde şekillendiren Ökten, beş on yıla yayılan mesleği boyunca hem sanat hem de seyirci filmi arasındaki ince çizgiyi ustalıkla yürüdü. 19 Aralık 2009’da yine İstanbul’da hayata gözlerini yumdu.
Yeşilçam’a İlk Adımlar
Haydarpaşa Lisesi’ni bitiren Ökten, öğrencilik yıllarında tiyatroya merak sardı; ancak asıl tutkusunun sinema olduğunu çok geçmeden anladı. 1961’de Nişan Hançer’in yönettiği Acı Zeytin filminde yönetmen yardımcılığı yaparak sektöre girdi. Bu görevde çalıştığı ustalar arasında Lütfi Akad, Halit Refiğ ve Memduh Ün yer alıyordu; en uzun süre ve en yoğun biçimde Atıf Yılmaz’ın ekibinde çalıştı. Bu yıllar, onun yönetmenlik anlayışını temelden şekillendirdi.
Kendi imzasıyla ilk filmini 1963’te çekti: Ölüm Pazarı. Uzun süre yardımcı koltuğunda oturan bir yönetmen için bu, kolay bir adım değildi; ama Ökten’in sinema dili zaten hazırdı. İlerleyen yıllarda çekeceği filmler, bu hazırlığın ne denli sağlam olduğunu gösterdi.
Ödüller ve Dönemin Zirvesi
Ökten’in uluslararası arenada adını duyurması, Sürü filmiyle geldi. 1978’de Locarno Uluslararası Film Festivali’nde Altın Leopar kazanan bu yapım, Türk sinemasının dünya ölçeğindeki saygınlığına da katkı sundu. Yurt içinde ise Ödenen bedeli şununla ölçmek mümkün: Ökten, Altın Portakal Film Festivali’nden toplam dört kez ödülle ayrıldı. Ödül aldığı yapımlar kronolojik sırayla şöyledir:
- 1977 — 14. Altın Portakal, En İyi Yönetmen — Kapıcılar Kralı
- 1980 — 17. Altın Portakal, En İyi Yönetmen — Sürü
- 1983 — 20. Altın Portakal, En İyi Yönetmen — Faize Hücum
- 2000 — 37. Altın Portakal, En İyi Film — Güle Güle
2006’da ise Sinema Yazarları Derneği onu Onur Ödülü ile takdim etti. Bu ödül, sinema sektörünün Ökten’e duyduğu toplam minnetın simgesiydi.
Usta—Öğrenci İlişkisi ve Miras
Ökten, 1986’da genç bir ismi asistan olarak yanına aldı: Zeki Demirkubuz. İkili, birden fazla film projesinde birlikte çalıştı. Demirkubuz’un sonradan Türk sinemasının en önemli yönetmenlerinden biri haline gelmesi, Ökten’in usta—öğrenci geleneğini ne kadar verimli sürdürdüğünün kanıtıdır. Tıpkı kendisinin bir zamanlar büyük isimlerin setlerinde öğrendiklerini sonraki kuşağa aktarması gibi.
Ökten, 19 Aralık 2009 günü saat 18.15’te hayatını kaybetti. Önceki gün kalp ve damar şikâyetiyle acil yatan yönetmen, geçirdiği operasyondan kurtulamıyordu. Ardında, Türk sinema tarihine iz bırakmış bir filmografi ve yetiştirdiği yönetmenler kalmıştır.