Türk siyasetinin ve akademik dünyasının en saygın simalarından biri olan Prof. Dr. Zeki Mesut Alsan, 15 Mayıs 1889 yılında Aydın'da dünyaya gözlerini açtı. Mülkiye ve Hukuk Mektebi'nden mezun olduktan sonra Paris'te aldığı üst düzey ihtisasla adından söz ettiren Alsan, bürokrasiden akademisyenliğe uzanan son derece geniş kariyeriyle genç Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ve gelişim döneminde kritik sorumluluklar üstlendi. Hem parlamentoda gerçekleştirdiği yasama faaliyetleriyle hem de üniversite kürsülerindeki çalışmalarıyla ülkemizin fikri gelişimine büyük katkılar sundu. Değerli yazar, 24 Eylül 1984'te İstanbul'da vefat etti.
Paris'ten Siyasal Bilgiler Okulu Müdürlüğüne Uzanan Akademik Yolculuk
Eğitime ve kendini geliştirmeye büyük bir tutkuyla bağlı olan Mustafa Zeki Mesut Alsan, hem Mülkiye hem de Hukuk Mektebi'ni üstün başarıyla tamamlayarak hukuk ve idari bilimler alanında son derece sağlam bir temel oluşturdu. Bu kıymetli birikimini uluslararası bir boyuta taşımak amacıyla Fransa'ya giden Alsan, Paris'te bulunan saygın eğitim kurumu Ecole Libre Des Sciences Politiques bünyesinde siyasi ve sosyal bilimler üzerine uzmanlık eğitimi aldı. Yurda dönünce önemli görevler üstlendi. Kariyer basamaklarını hızla tırmanan Alsan, ilk olarak Divan-ı Muhasebat bünyesinde denetçi yardımcılığı yaparak devletin mali denetim mekanizmalarını yakından tanıma fırsatı buldu. Ardından Mülkiye'de öğretmen yardımcısı oldu. Bürokrasideki başarılı yükselişini Maliye İslahiyat Tahrirat Kalemi ile Maliye Nezareti Hususi Kalemi'nde mümeyyizlik yaparak sürdüren Alsan, buradaki çalışmalarıyla idari becerilerini kanıtladı. Ayrıca Hususi Kalem Tercüme Şubesi bünyesinde mümeyyizlik yaparak dil ve dış ilişkiler alanındaki yetkinliğini de gözler önüne serdi. Eğitim alanındaki bu derin tecrübesi, onun Maarif Vekaleti bünyesinde Avrupa Türk talebe müfettişliği ve ardından Avrupa talebe genel müfettişliği gibi son derece kritik makamlara getirilmesini sağladı. Aynı bakanlıkta ayrıca Hususi Kalem Müdürü olarak da görev yaptı. Yurt dışındaki Türk öğrencilerin eğitimiyle yakından ilgilenen Alsan, aynı zamanda Galatasaray Sultanisi bünyesinde ikinci müdür olarak da idari sorumluluklar yüklendi. Eğitim sisteminin şekillendirilmesinde rol oynayan Talim ve Terbiye Heyeti üyeliğinde de bulunan tecrübeli eğitimci, nihayetinde Siyasal Bilgiler Okulu Müdürlüğü görevine atandı. Bu önemli yöneticilik görevinin yanı sıra Devletler Umumî Hukuku Profesörlüğü unvanıyla üniversite kürsülerinde çok sayıda hukukçu ve diplomat yetiştirdi.
Devletler Umumî Hukukunda Bir Ekol
Prof. Dr. Zeki Mesut Alsan, sadece idari görevleriyle değil, akademik çalışmalarıyla da adını Türk hukuk tarihine altın harflerle yazdırmayı başarıdı. Özellikle Devletler Umumî Hukuku alanında yürüttüğü profesörlüğü görevi boyunca uluslararası hukuk kurallarının ülkemizde anlaşılması ve uygulanması noktasında öncü oldu. Mülkiye Mektebi ve Siyasal Bilgiler Okulu çatısı altında dersler veren Alsan, genç cumhuriyetin ihtiyaç duyduğu nitelikli bürokratların yetişmesinde başrol oynadı. Onun yetiştirdiği öğrenciler, ilerleyen yıllarda hariciye teşkilatında ve adalet mekanizmasında çok kritik roller üstlenerek ülkemizi başarıyla temsil ettiler. Yetiştirdiği öğrenciler gurur kaynağı oldu.
Meclis Kürsüsünden Siyasi Yaşama
Zeki Mesut Alsan, devlet bürokrasisinde ve akademik dünyada edindiği engin birikimi halkın hizmetine doğrudan sunmak amacıyla aktif siyasete adım attı. Meclis çatısı altında aralıksız görev yaptı. Alsan'ın Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında üstlendiği bazı önemli temsil görevleri şunlardır:
- TBMM III. Dönem Edirne Milletvekilliği
- IV., V. ve VI. Dönem Diyarbakır Milletvekilliği
- IV. Dönem Parlamenterler Birliği Türk Grubu ve Konsey Üyeliği
Milletvekilliği süresince parlamentodaki yasama çalışmalarına aktif olarak katılırken, uluslararası diplomasi alanındaki faaliyetlerini de kararlılıkla sürdürdü. Siyasi arenadaki yoğun çalışmalarının yanı sıra fikirlerini kitlelerle paylaşmak amacıyla basını da son derece etkili bir araç olarak kullandı. Dönemin en önemli fikir ve siyaset gazetelerinden biri olan Hakimiyet-i Milliye bünyesinde yayımlanan yazılarıyla kamuoyunu aydınlattı.
Seçkin Bir Aydın Portresi ve Aile Hayatı
Yoğun devlet işleri, parlamenterlik görevleri ve üstlendiği akademik sorumluluklarının yanında son derece dengeli bir aile hayatına sahipti. Alsan evli ve bir çocuk babasıydı. Cumhuriyet'in kurucu kuşağının bu seçkin temsilcisi, arkasında hem akademik hem de siyasi alanda silinmez izler barındıran büyük bir miras bıraktı. Hukuktan diplomasiye, eğitimden yazarlığa kadar uzanan bu eşsiz yaşam öyküsü, onu Türk tarihinin unutulmaz şahsiyetleri arasına yerleştirdi.