Türk sanat müziğinin unutulmaz ismi Zeki Müren, 6 Aralık 1931'de Bursa'nın Tophane semtinde doğdu. Kendisi müzik, sinema, şiir ve resim alanında derin izler bıraktı. İnşaat mühendisi olan babası Kaya Müren, oğlunun içindeki büyük yeteneği erken fark etmişti. Tamburi İzzet Gerçeker'den aldığı solfej dersleri, sanatçının gelecekteki parlak kariyerinin temel taşını oluşturdu.
Bursa'dan İstanbul'a Uzanan Musiki Yolculuğu
Genç Zeki, eğitimine İstanbul'da devam etme kararı alarak Boğaziçi Lisesi'ne yatılı olarak kaydoldu. Bu yatılı okul yılları, müzikal eğitimini en üst seviyeye taşımak adına büyük fırsatlar sundu. Dönemin en değerli musiki hocaları olan Agopos Efendi, udi Kirkor Efendi, Refik Fersan ve Şerif İçli'den dersler alan sanatçı, Klasik Türk müziğinin tüm makam ve kuramlarını derinlemesine özümsedi. Ayrıca Şükrü Tunar ile bestecilik çalışmaları yaptı.
Genç yaşta ürettiği eserlerle dikkat çeken sanatçı, 1949 yılında henüz bir lise öğrencisiyken 'Zehretme bana hayatı cananım' isimli ilk acemkürdi bestesini yaptı. Bu şarkı İstanbul Radyosu'nda seslendirildiğinde, genç yeteneğin ismi geniş kitlelerce duyulmaya başlanmıştı bile. Müren, 1950 yılında İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi bünyesinde yer alan Yüksek Süsleme Bölümü'nde yükseköğrenimine başladı. Sabiha Gözen Atölyesi'nde süsleme eğitimi aldığı sırada, TRT İstanbul Radyosu'nun açtığı sınava giren genç sanatçı, 186 güçlü rakip arasından birinci seçilerek profesyonel müzik dünyasının kapılarını araladı.
Sanatçının kariyerini kökten değiştiren o tarihi an ise 1 Ocak 1951'de yaşandı. Perihan Altındağ Sözeri'nin aniden rahatsızlanması üzerine radyo yayınına çağrılan Müren, 45 dakikalık muhteşem bir canlı performans sundu. Bu unutulmaz konser, radyo dinleyicilerini ekran başına kilitledi ve adının dev harflerle yazılmasını sağladı. Aslında sanatçı, ilk plak kaydını 1950 yılında Şükrü Tunar'ın 'Bir Muhabbet Kuşu' şarkısıyla zaten gerçekleştirmişti.
Sahne Işıkları Altında Bir 'Sanat Güneşi'
Radyodaki eşsiz başarısının ardından beyaz perdeye de adım atmak isteyen Zeki Müren, 1954 yılında dönemin sinema ilahesi Cahide Sonku ile başrolü paylaştığı Beklenen Şarkı isimli müzikal filmle oyunculuk kariyerine başladı. Akademide henüz üçüncü sınıf öğrencisi olan bu gencin yüzünü merak eden binlerce hayranı sinema salonlarına akın etti. Gişe rekorları kıran bu başarı, sanatçının sinema kariyerinde 17 filme daha kapı aralamasını sağladı.
Zeki Müren'in başrolünü üstlendiği ve seyircilerin beğenisini kazanan en bilinen sinema eserlerinden bazıları şunlardır:
- Beklenen Şarkı
- Berduş
- Altın Kafes
- Hayat Bazen Tatlıdır
- Bir Yaz Yağmuru
Başarılarını tiyatro sahnesine de taşıyarak Arena Tiyatrosu'nda sahnelenen 'Çay ve Sempati' adlı oyunda başrol üstlendi. 1955 yılında ise kürdilihicazkar makamındaki ünlü 'Manolyam' eseriyle Türkiye'nin ilk Altın Plak Ödülü'nü kazandı. Bu prestijli ödül, onun popülaritesini bambaşka bir boyuta taşıdı.
Dönemin en ünlü gazinoları kendisini kadrolarına katabilmek için amansız bir rekabete girişirken, onun sahne aldığı seçkin mekanlar cumhurbaşkanları, başbakanlar ve bakanlar gibi en üst düzey devlet ricalini ağırladı. Zeki Müren, sadece ahenkli sesiyle değil, sahne tasarımı ve kostümleriyle de bir devrim gerçekleştirdi. Kendi çizimi olan 20 santimetrelik yüksek ökçeli ayakkabılar giydi. Sahne aldığı saz heyetini de tek tip kıyafetlerle sahneye çıkararak görsel bir bütünlük ve adeta tiyatral bir görkem oluşturdu. Bu yenilikçi anlayışı, halkın ona 'sanat güneşi' unvanını layık görmesinde büyük rol oynadı.
Çok Yönlü Sanat ve Bodrum Yılları
Müren'in sanat dalları arasındaki gezintisi müzik ve sinemayla sınırlı kalmadı. 1965 yılında yazdığı şiirlerini 'Bıldırcın Yağmuru' adıyla kitaplaştırarak edebiyat dünyasında da yer edindi. Açtığı sergilerle resim ve desen tasarımlarındaki ustalığını kanıtladı. 70'li yıllara gelindiğinde televizyonun yaygınlaşmasıyla birlikte sahne çalışmalarından ekranlara ve video kliplere geçiş yaptı.
Ne var ki, kronik rahatsızlıklar sanatçının peşini bırakmadı. Kalp yetmezliği, şeker hastalığı ve yüksek tansiyon sebebiyle sahnelerden yavaş yavaş uzaklaşmayı tercih etti. 1980 yılında Kuşadası'nda, ardından 1983'te Paris'te geçirdiği ağır kalp krizlerinin arkasından sağlığına daha çok dikkat etmesi gereken sanatçı, çok sevdiği Bodrum'daki evine yerleşerek sakin bir inziva hayatına başladı. 1984 yılında, geliri Bodrum Kalesi antik tiyatrosunun restorasyonuna bağışlanmak üzere son büyük halk konserini verdi. Aldığı yoğun tedaviler nedeniyle değişen fiziksel görüntüsü yerine, hafızalarda hep parıltılı kostümleriyle kalmak istiyordu. Bu yüzden uzun yıllar boyunca evine kapanarak insanlardan uzak, sakin bir hayat yaşadı.
Ebediyete İntikal ve Ölümsüz Miras
Sanat dünyasını yasa boğan büyük veda 1996'da gerçekleşti. TRT tarafından İzmir Stüdyosu'nda düzenlenen ve Ajda Pekkan ile Muazzez Ersoy gibi isimlerin de katıldığı ödül töreni çekimlerinde, geçirdiği ani kalp krizi sonucu yaşama veda etti. Kaybı tüm Türkiye'de derin bir hüzün yarattı. Ölümünden önce hazırladığı Ajda Pekkan, Muazzez Abacı ve Muazzez Ersoy'la düetlerin bulunacağı yedi şarkılık son albümü ne yazık ki yarım kaldı.
Zeki Müren, arkasında 45 yıllık görkemli bir kariyer, 100'ü aşkın beste ve 200'den fazla plak çalışması bıraktı. Ünü sınırları aşan efsanenin kasetleri Almanya, Amerika ve Yunanistan gibi ülkelerde de büyük satış rakamlarına ulaştı. İngiliz müzisyenler Morrissey ve Marc Almond da Müren'i favori sesleri arasında göstermiştir. Günümüzde sanatçının Bodrum'daki evi müzeye dönüştürülmüştür. Burada onun kostümleri ve resimleri sergilenmektedir. Cenazesi Bursa Emirsultan Mezarlığı'na defnedilen Müren, mirasının en büyük bölümünü Mehmetçik Vakfı'na bağışlayarak kalplerdeki yerini ebedileştirdi.