Zeki Çan, asıl adıyla M. Zeki Çakıcı, 1924 yılında Eskişehir'de dünyaya gelen, Türk sinemasının gelişim döneminde hem oyuncu hem de yapımcı olarak derin izler bırakmış bir sinema emekçisidir. Sanat dünyasında daha çok Zeki Çan ismiyle tanınan sanatçı, 1952 yılında İstanbul'a göç ederek ticari hayata atılmış, ardından tesadüfler sonucu girdiği Yeşilçam kulvarında yapımcılığını üstlendiği kült filmlerle adından söz ettirmiştir. 1996 yılının Aralık ayında İstanbul'un Feriköy semtindeki evinde hayata gözlerini ebediyen yumdu. Geride ise Türk sinema tarihinin en önemli oyuncularının ilk adımlarını barındıran zengin bir miras bıraktı.
Karanlık Kutudan Beyaz Perdeye Uzanan Yolculuk
İstanbul macerası 1952 yılında başlayan Zeki Çan, kente adım atar atmaz hayatını kazanmak için Şehremini semtinde ilk fotoğrafçı dükkanını açmıştır. Fotoğrafçılık mesleğindeki başarısını zaman içinde farklı bölgelere taşıyan Çan, sırasıyla Aksaray ve Laleli semtlerinde yeni fotoğraf stüdyolarıyla mesleğini sürdürmüştür. Laleli'deki dükkanında çalıştığı dönem, onun yaşamının dönüm noktasını oluşturacaktı. O günlerde bir film yapımcısının çekilen film fotoğraflarını tabettirmek amacıyla Çan'ın dükkanına gelmesi, iki isim arasında sinema odaklı bir dostluğun ve iş birliğinin kapılarını aralamıştır. Bu tesadüf, onun tüm yaşamını değiştirdi. Bu vesileyle Zeki Çan, 1956 senesinde Türk sinemasına oyuncu olarak ilk adımını atmıştır.
Yeşilçam'da Yapımcılık Dönemi ve Çan Film
Oyunculuk deneyiminin hemen ardından sinemanın mutfağına geçmek istedi. Bu amaçla sektöre adım atışından sadece bir yıl sonra, 1957 yılında kendi yapım şirketi olan Çan Film'i kurdu. Bu girişimle birlikte yapımcılık koltuğuna oturan Çan, Türk sinemasının altın çağında pek çok önemli projeye öncülük etmiştir. Zeki Çan yapımcılığını hayata geçirilen projeler arasında şu yapımlar öne çıkmaktadır:
- Türk sinemasının sultanı Türkan Şoray'ın ilk sinema deneyimi olan 1960 yapımı Köyde Bir Kız Sevdim,
- Cüneyt Arkın'ın başrolünde oynadığı 1965 tarihli aksiyon filmi Devlerin Kavgası,
- Yine Cüneyt Arkın'ın kadrosunda yer aldığı 1966 yapımı Şafakta Üç Kurşun.
Pangaltı Yılları ve Son Veda
Kariyerindeki yoğun çalışma temposunu sürdüren Zeki Çan, 1966 yılında İstanbul'un Pangaltı semtine taşınmıştır. Bu taşınmanın ardından sinema sektöründeki son çalışmasını gerçekleştiren yapımcı, 1967 yılında kameranın arkasına geçtiği Son Söz Benim filmini çekerek sinema kariyerini noktalamıştır. Aktif sinema yaşamından sonra sakin bir hayatı tercih eden Zeki Çan, 1996 yılının Aralık ayında İstanbul'un Feriköy semtindeki evinde, ailesinin yanında yaşama veda etmiştir. Vefat ettiği sırada yanında eşi Safiye ile oğulları Kurtuluş, Savaş ve Gökhan bulunmaktaydı. Sanatçının cenazesi Sarıyer'deki Çayırbaşı Mezarlığı'na defnedilmiştir.