Yusuf Akçura, Türk düşünce dünyasında derin izler bırakmış olan, yazar ve siyaset insanı kimliğiyle tanınan çok yönlü bir aydındır. 2 Aralık 1876 tarihinde, Moskova'nın doğusunda konumlanan Simbir kentinde hayata gözlerini açmıştır. Kazan'a yerleşmiş olan Kırım Türkleri kökenli, varlıklı ve aristokrat bir aileye mensup olan fikir adamı, özellikle Türkçülük akımının en önemli manifestosu sayılan Üç Tarz-ı Siyaset makalesiyle adını altın harflerle tarihe yazdırmıştır. Henüz iki yaşındayken babası Hasan Bey'i kaybetmiştir. Annesinin geçirdiği kaza sonrasında yatalak kalması üzerine 1883 yılında İstanbul'a göç etmişlerdir. Annesinin burada Dağıstanlı Osman Bey ile evlenmesi üzerine Yusuf, üvey babasının teşvikiyle askeri eğitime yönelmiştir.
Askeri Eğitim ve Sürgün Yılları
Osman Bey'in desteğiyle ilk olarak Kuleli Askeri Lisesi'ni bitiren genç Yusuf, 1895 yılında Harp Okulu sıralarına katılmıştır. Harbiye'deki eğitim hayatı boyunca Necip Asım Yazıksız, Veled Çelebi ve Bursalı Tahir Bey gibi isimlerin Türkçülük üzerine kaleme aldığı eserlerden derinden etkilenmiştir. İsmail Gaspıralı'nın Bahçesaray'da neşredilen Tercüman Gazetesi de onun milliyetçi düşünce yapısını şekillendirmiştir. Rusya ve Osmanlı coğrafyasındaki soydaşları birbirine yakınlaştırma gayesiyle kaleme aldığı "Şehabettin Hazret" başlıklı ilk yazısı 1897'de Malumat Dergisi bünyesinde okuyucuyla buluşmuştur. Ne var ki, Harp Okulu ikinci sınıfındayken dahil olduğu Türkçülük faaliyetleri sebebiyle kırk beş günlük bir hapis cezasına çarptırılmıştır. Eğitimine devam ederek Erkân-ı Harbiye sınıfına geçiş yapsa da, askeri mahkemenin verdiği kararla ömür boyu Fizan'a sürgüne gönderilmesine hükmedilmiş ve askeriye ile ilişiği tamamen kesilmiştir.
Kendisiyle aynı kaderi paylaşan seksen üç kişilik sürgün grubuyla beraber 1899 yılında Trablusgarp topraklarına ulaşmıştır. Yol ödeneği yetersizliğinden ötürü Trablusgarp'ta gözaltında tutulmuşlardır. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin yoğun girişimleri neticesinde bölgede serbest hareket etme imkanına kavuşmuş ve burada bazı devlet görevlerinde bulunmuştur. Buradaki görevlerinin ardından Fransa'ya kaçmaya karar vermiştir. Sürgün arkadaşı Ahmet Ferit Bey ile Paris'e ulaşmayı başarmıştır.
Paris'ten Kazan'a Fikirlerin Olgunlaşması
Fransa'nın başkenti Paris'e giden iki arkadaş, burada Paris Siyasi Bilgiler Okulu'na kaydolmuştur. Fransa'da Albert Sorel gibi ulus kuramını önemseyen saygın profesörlerden dersler almıştır. Aynı zamanda Paris'te sürgünde bulunan Jön Türklerden Dr. Şerafettin Mağmumi ile gerçekleştirdiği fikir alışverişleri, onun siyasi vizyonunun gelişmesinde belirleyici olmuştur. Eğitimini "Osmanlı Devleti Kurumlarının Tarihi Üstüne Bir Deneme" başlıklı bitirme teziyle, okul üçüncüsü olarak başarıyla tamamlamıştır.
Mezuniyetinin ardından, İstanbul'a girişi yasaklandığı için Kazan'daki amcasının yanına gitmiş ve orada dört sene geçirmiştir. Bu dönemde Rusya topraklarında genç beyinleri eğitmeyi sürdürmüş ve şu alanlarda öğretmenlik yapmıştır:
- Tarih
- Coğrafya
- Osmanlı Türk Edebiyatı
Aynı zamanda Ahmet Rıza'nın mecmuaları olan Şura-yı Ümmet ile Meşveret'te takma veya imzasız yazıları yayımlanmıştır. Üç Tarz-ı Siyaset isimli meşhur çalışmasını bu dönemde yazmıştır. Bu çalışma, 1904 yılında Kahire'deki Türk gazetesinde neşredilmiştir.
Meclis Kürsüsü ve Türk Tarih Kurumu Kuruculuğu
Tarih araştırmalarına yön veren aydın, Türk Tarih Kurumunun kurucu kadrosunda bulunmuştur. Siyasi alandaki mücadelesini parlamentoya taşıyarak Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında halkı temsil etmiştir. TBMM'nin ikinci, üçüncü ve dördüncü dönemlerinde İstanbul Milletvekili olarak yasama faaliyetlerine katılan Akçura, 1935 yılındaki beşinci dönemde ise Kars Milletvekili seçilerek meclisteki görevini sürdürmüştür. Türk düşünce ve siyaset tarihinin en üretken isimlerinden biri olan yazar, 11 Mart 1935 tarihinde aramızdan ayrılmıştır.