Türkiye’nin yakın siyasi tarihinde derin izler bırakan Yaşar Ayaşlı, 68 kuşağının sosyalist mücadelesinde gençlik yıllarından itibaren aktif roller üstlenmiş, yeraltı deneyimlerinin ardından kaleme aldığı teorik eserlerle tanınan bir yazardır. Ankara Üniversitesi’ndeki öğrencilik yıllarından itibaren sol akımların içinde yer alan Ayaşlı, inandığı fikirler uğruna ağır bedeller ödemiş bir isimdir. Eğitim hayatının ardından tüm yaşamını devrimci faaliyete adamıştır. Mücadelesini hem sokaklarda hem de cezaevlerinde sürdürmüştür. Siyasi yaşamının ardından ise kalemiyle toplumsal muhalefete katkı sunmaya devam etmiştir.
Fikir Dünyası ve Devrimci Mücadele Yılları
Eğitim hayatına Kızılcahamam'da ortaokul sıralarında başlayan Ayaşlı, lise eğitimini ise kentin köklü kurumlarından Ankara Gazi Lisesi'nde tamamladı. Yükseköğrenim amacıyla Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi'ne kaydolan Ayaşlı için bu okul, yaşamında yepyeni bir dönemin kapısını araladı. Gençlik yıllarında Türkiye İşçi Partisi (TİP) ve Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF-Dev Genç) bünyesinde aktif olarak siyasetin merkezinde yer aldı. Dönemin rüzgarıyla birlikte Basın Yayın Komünü tarafından 1971 yılında gerçekleştirilen Denizli Ziraat Bankası aracının soyulması olayıyla ilişkilendirildi. Bu eylem sebebiyle İzmir'de kolluk kuvvetleri tarafından yakalandı. Şirinyer Askeri Cezaevi'nde geçirdiği tutsaklık günlerinin ardından özgürlüğüne kavuşan yazar, hiç vakit kaybetmeden ülkenin çeşitli şehirlerinde devrimci mücadelesini kaldığı yerden kararlılıkla sürdürmeye devam etti.
Hapis Cezası, İdam Kararı ve Adalet Mücadelesi
Ülkenin kaderini değiştiren 12 Eylül askeri darbesinin baskıcı ortamı, Ayaşlı ve bağlı olduğu örgütü zorunlu bir tercihe yöneltti. Bunun üzerine örgütüyle birlikte hemen yeraltı faaliyetlerine başladı. Tam beş yıl boyunca gizlilik içinde yürüttüğü bu çalışmalar, 1985 yılında İstanbul'da düzenlenen bir operasyonla son buldu. Burada sevk edildiği Adana Sıkıyönetim Mahkemesi önündeki yargılama sonucunda hakkında idam kararı verildi. İnfaz kararının kesinleşmesiyle birlikte dava dosyası onaylanmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşındı. Demir parmaklıklar arkasında geçirdiği uzun ve yıpratıcı yılların ardından 1995 senesinde tahliye olan tecrübeli aktivist, bu tarihten sonra aktif siyasi mücadeleden tamamen çekilerek çalışmalarını farklı bir alana kaydırdı.
Edebiyat ve Siyasi Analiz Eserleri
Aktif siyasetten uzaklaşsa da teorik birikimini ve toplumsal analizlerini yazılı mecralara aktarmaktan hiçbir zaman geri durmadı. İlk çalışmalarını güvenlik gerekçesiyle takma adlarla veya isimsiz broşürler halinde okuyucularla buluşturdu. Bu dönemde sol literatürde ses getiren birçok kitap ve makale kaleme aldı. Yazar ayrıca Teori ve Politika dergisi ile Sendika.Org internet sitesinde güncel politik değerlendirmeler yayınladı. Yaşar Ayaşlı, cezaevi anılarını ve tarihsel süreçleri irdeleyen çok sayıda nitelikli esere imza atmıştır.
Yazarın yeraltı yıllarını, cezaevi direnişlerini ve Türkiye'nin sosyo-politik yapısını ele alan önemli kitapları şunlardır:
- Leninizm ve Sağ Oportünizm (1977) ve Kesintisiz Devrim ve Oportünizm (1991)
- Popülist Sosyalizmin Eski Bir Modeli (1991) ile Tasfiyeciliğin Son On Yılı
- Türk Tekelci Burjuvazisinin Tarihsel Oluşumu (1992)
- 12 Eylül işkencelerine karşı direnişi anlatan Adressiz Sorgular (1998)
- Faşizme karşı mücadeleyi konu edinen Yeraltında Beş Yıl (2011)
- Tarihsel yorumlama içeren Türkiye’de Burjuva Devrimleri ve Liberal-Kemalist Tarih İdeolojisi (2014)
- Güncel faşizm tartışmalarını ele alan Eski ve Yeni Faşizm (2023)
- Solun geçmişini irdeleyen Türkiye Solundan Manzaralar, 12 Eylül'de Yenilenler Üzerine Tarihsel Bir Deneme (2025)