Türk edebiyatı tarihinin en üretken isimlerinden biri olan Vasfi Mahir Kocatürk, Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında milli duyguları hece ölçüsüyle harmanlayan çok yönlü bir şair, edebiyat araştırmacısı, eğitimci ve politikacıdır. Yedi Meşaleciler topluluğunun kurucu üyeleri arasında yer alan sanatçı, yazdığı epik ve lirik şiirlerin yanı sıra yaptığı kapsamlı araştırmalarla tanınır. Gümüşhane'de 1907 yılında dünyaya gelen yazarın çocukluk yılları, bu tarihi Anadolu kentinde geçmiştir.
Babası Gümüşhane'nin yerlilerinden olan memur Arif Efendi'dir. Birinci Dünya Savaşı'nın getirdiği çetin koşullar altında babasını kaybeden yazar, ailesiyle birlikte İstanbul'a göç etmek zorunda kalmıştır. İstanbul'da Koca Mustafa Paşa Numune Mektebi'ne girerek ilk öğrenimini başarıyla tamamlamıştır. Eğitimine 1921 yılında girdiği Darüşşafaka'da devam etmiştir. Lise eğitimini bu tarihi okulda tamamladıktan sonra Mülkiye'de yüksek öğrenim görerek 1930 yılında mezun olmuştur.
Yedi Meşale Hareketi ve Şiir Dünyası
Yazın hayatına 1926 yılından itibaren çeşitli dergilerde yayımlanan manzumeleriyle başlayan Kocatürk, edebi kişiliğini bu dönemde şekillendirmiştir. Sanatçı, 1928 yılında yeni bir edebi soluk getirmeyi amaçlayan yazar topluluğuna katılmış ve bazı şiirlerini ortak yayınlanan Yedi Meşale isimli kitapta okurlarla buluşturmuştur. Halk şiirinin sunduğu biçimsel özelliklerden yararlanan yazar, epik ve lirik tarzdaki şiirlerinde hece ölçüsünü titizlikle kullanmıştır. Özellikle 1915 ve 1930 yılları arasında kaleme aldığı eserlerinde vatanseverlik ve kahramanlık temalarını coşkulu bir dille işlemiştir. Şiirlerinde odaklandığı bir diğer önemli konu ise kırsal kesim insanının günlük yaşamda karşılaştığı meselelerdir. Sanatçı bu süreçte manzum oyunlar yazmayı da denemiştir.
Kocatürk'ün edebiyat dünyasına kazandırdığı şiir kitapları şunlardır:
- Tunç Sesleri (1935)
- Geçmiş Geceler (1936)
- Bizim Türküler (1937)
- Ergenekon (1941)
Son dönem eserlerini ve tüm kitaplarından seçtiği şiirleri ise ölümünden sonra yayımlanan Hayat Şarkıları (1965) isimli derlemede bir araya getirilmiştir.
Eğitimcilik Yılları ve Siyasi Çalışmaları
Edebi kimliğinin yanı sıra hayatını eğitime adayan Kocatürk, ülkemizin farklı bölgelerindeki okullarda uzun yıllar öğretmenlik ve idarecilik yapmıştır. Sanatçının öğretmenlik yaptığı ve yönetici olarak görev aldığı şehirler şunlardır:
- Ankara
- Edirne
- Kastamonu
- Malatya
- Eskişehir
Malatya ve Eskişehir liselerinde okul müdürlüğü görevlerini de üstlenen yazar, 1944 yılında yeniden İstanbul'a yerleşmiştir. Burada Haydarpaşa Lisesi'nde öğretmenlik, mezun olduğu Darüşşafaka'da ise okul müdürlüğü yapmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde 1948 yılında müfettişlik görevine getirilmiş, ertesi sene ise İzmir'e tayin edilmiştir.
Eğitim alanındaki tecrübelerini siyasete taşımak isteyen Kocatürk, 1950 yılında Demokrat Parti'den Gümüşhane milletvekili seçilerek meclise girmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde 9. dönem milletvekili olan yazar, 1954 yılındaki seçimleri kaybedince siyaset sahnesinden çekilmiştir. Politikayı bıraktıktan sonra Gazi Eğitim Enstitüsü'nde öğretmenlik yaparak ders vermeyi sürdürmüştür.
Kültürel Araştırmaları ve Edebiyat Tarihçiliği
Kocatürk, sadece bir şair olmaktan çok, edebiyatla ilgili hazırladığı ders kitapları ve bilimsel araştırmalarıyla adını duyurmuştur. Liseler için hazırladığı ders kitaplarının yanında, dünya edebiyatını tanıtan rehber niteliğinde eserler ve çocuk yayınları da hazırlamıştır. Eğitimcilik felsefesini Öğretmenin Ruhu adlı eserinde paylaşırken, padişahların kahramanlıklarını ise Osmanlı Padişahları adlı kitabında toplamıştır. Bunların dışında çeşitli denemeler, hikayeler ve makaleler kaleme almıştır. Hayatının son yıllarını tamamen edebiyat tarihi araştırmalarına tahsis eden yazar, tüm Türk edebiyatı eserlerini topluca ele alacak dev bir çalışma yürütmüştür.
Edebiyat tarihini sadece kuru biyografilerden ibaret görmeyen yazar, eserinde daha çok edebi tahlillere ve sanatsal incelemelere ağırlık vermiştir. Türk Edebiyat Tarihi adını verdiği bu kıymetli yapıt üzerinde çalıştığı sırada, 17 Temmuz 1961 günü Ankara'da geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etmiştir.