Cumhuriyet'in ilk yıllarında yetişen saygın Türk entomolog Prof. Dr. Tevfik Karabağ, böcek sistematiğınde derin izler bırakmış seçkin bir bilim insanıdır. 1911 yılında Kars'ta doğan Karabağ, ömrünü adadığı titiz araştırmalarıyla böcek bilimine yön vermiş ve küresel ölçekte tanınmıştır. Değerli akademisyen, özellikle Orthoptera (düzkanatlılar) takımı üzerindeki uzmanlığıyla bilinmektedir. Kendi çalışma alanında yürüttüğü başarılı araştırmalarla adını tarihe yazdıran Karabağ, yaşam yolculuğunu 2003 yılında Türkiye'de tamamlayarak geride son derece zengin bir akademik miras bırakmıştır.
Akademik Yükseliş ve Eğitim Yılları
Bilim yolculuğuna Yüksek Ziraat Enstitüsü Ziraat Fakültesi bünyesinde başlayan Karabağ, 1934 yılında bu saygın okuldan başarıyla mezun oldu. Mezuniyetinin ardından Tabii İlimler Fakültesi kadrosuna katılan genç araştırmacı, vatan borcu olan üç yıllık askerlik vazifesini tamamladı. Askerlik haricinde, 1934 ile 1953 yılları arasında bu köklü fakültede kesintisiz bir biçimde bilimsel çalışmalarını sürdürdü. Lisansüstü eğitimini ve araştırmalarını büyük bir adanmışlıkla devam ettiren Karabağ, 1944 yılında doktora derecesini almayı başardı. Bu süreçte böcek sistematiği prensipleri ve uygulamalarında iz bırakan değerli akademik çalışmalara imza attı. Akademik basamakları hızla tırmanarak 1948 senesinde aynı fakültede doçentlik unvanına layıkıyla yükseldi. Gelişen bilimsel çalışmalarıyla dikkat çeken araştırmacı, 1953 yılında Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi zooloji kadrolarında profesörlük unvanını elde etti. Profesörlük derecesini kazandıktan sonra araştırmalarını daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla çalışmalarına hız verdi.
Uluslararası Deneyimler ve İdari Başarılar
Uluslararası alanda üst düzey araştırmalar yürütmeyi hedefleyen Tevfik Karabağ, 1949 ile 1951 yılları arasında İngiltere'de bulunan dünyaca meşhur British Museum çatısı altında araştırmacı olarak mühim vazifeler üstlendi. Bu dönemde edindiği engin tecrübeyle Türkiye'ye dönerek akademik faaliyetlerine Ankara Üniversitesi bünyesinde devam etti. 1953 ile 1981 yılları arasında yürüttüğü profesörlük görevi süresince binlerce öğrencinin yetişmesinde öncü rol oynadı. Fakültedeki idari yetenekleri sayesinde 1957 ve 1966 yıllarında iki kez Fen Fakültesi Dekanlığı görevine seçildi. Dekanlık yaptığı dönemlerde fakültenin araştırma kapasitesinin artırılması yönünde önemli adımlar attı. Kürsünün gelişimine yön vermek amacıyla 1961-1977 yılları arasında Sistematik Zooloji Kürsüsü Başkanlığı sorumluluğunu üstlendi. Bununla birlikte, zooloji müfredatının güncellenmesi ve gençlerin bilime özendirilmesi için de yoğun gayret sarf etti. Akademik başarılarının yanı sıra idari düzeyde 1977-1983 yılları arasında TÜBİTAK Genel Sekreterliği görevini başarıyla deruhte etti. Akademik birikimini tüm Türkiye'ye yaymayı amaç edinen Karabağ, doğu bölgelerimizde bilim meşalesinin yakılmasında tarihi bir mihenk taşı olan Diyarbakır Dicle Üniversitesi'nin kuruluş sürecinde son derece aktif roller oynamıştır.
Böcek Sistematiğine Katkıları ve Saygın Üyelikleri
Böcek sistematiğine kazandırdığı yaklaşımlarla adını altın harflerle yazdıran Tevfik Karabağ, ömrü boyunca tam 74 yeni takson tanımladı. Bilim dünyası onun bu üstün katkılarını unutmadı. Buna mukabil, keşfedilen 8 taksona Tevfik Karabağ'ın adı verilerek katkıları ölümsüzleştirildi. Tanımladığı düzkanatlı türleriyle dünya genelinde zooloji literatürünün en saygın sayfalarında yer almayı başarmıştır. Kariyeri boyunca elde ettiği seçkin başarılar, onu küresel ölçekteki bilimsel toplulukların da aranan bir üyesi haline getirdi. Tevfik Karabağ'ın uluslararası ve ulusal düzeydeki bazı saygın üyelikleri ile ödülleri şu şekilde sıralanabilir:
- İngiltere'nin saygın kuruluşlarından Royal Entomological Society of London asil üyeliği.
- Türkiye'deki böcek çalışmalarını koordine eden Entomoloji Derneği faal üyeliği.
- Zooloji bilimine yaptığı üstün hizmetleri taçlandıran 1997 yılı TÜBİTAK Hizmet Ödülü.
Türkiye'de çağdaş entomolojinin temellerini atan Karabağ, bilime katkıları ve bıraktığı zengin mirasla her daim saygınla anılacaktır. Onun çizdiği bilimsel rota, bugün dahi yeni nesil doğa araştırmacılarına ve zooloji öğrencilerine rehberlik etmeye devam etmektedir.