Tam adı Taner Halil Fikret Baybars olan Kıbrıs kökenli şair ve yazar, 18 Haziran 1936 tarihinde Lefkoşa kazasında öğretmen bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı. Edebiyat dünyasında kendine has üslubuyla tanınan sanatçı, Yunus Emre ve Nâzım Hikmet gibi ustaların izinden giderek çok sesli bir şiir dili inşa etmeyi başardı. Yaşamının büyük bölümünü kütüphaneci olarak İngiltere’de geçiren Baybars, 20 Ocak 2010'da güney Fransa'nın Béziers kentinde hayata veda etti.
Çocukluk Yılları ve Kütüphanecilik Kariyeri
Taner Baybars’ın çocukluğu, anne ve babasının öğretmenlik mesleğinden ötürü Kıbrıs'ın farklı köylerinde geçti. Özellikle Vasilya ve Minareliköy gibi yerleşim yerlerinde geçen bu yıllar, şairin bellek dünyasını şekillendiren ilk unsurlardandı. İlkokul eğitimine Minareliköy’de adım atan Baybars, ortaokul ve lise yıllarını ise Lefkoşa Türk Lisesi bünyesinde tamamladı. Eğitim hayatının ardından Lefkoşa'da bulunan İngiliz Askeri Kütüphanesi'nde görev aldı. Ayrıca British Council bünyesinde de çalışarak mesleki tecrübe edindi. Genç yaşta adadan ayrılma kararı alan Baybars, 1956 yılında İngiltere'ye göç etti. Birleşik Krallık topraklarında kütüphanecilik mesleğini sürdüren yazar, emeklilik vaktine kadar bu alanda çalışmaya devam etti. İngiltere'ye yerleştikten sonra doğduğu topraklara bir daha dönmedi.
Edebi Çeviriler ve Çok Dilli Şiir Dünyası
Şiir serüvenine Yunus Emre, Nâzım Hikmet ve Orhan Veli gibi büyük ustaların yapıtlarından ilham alarak adım atan sanatçı, zaman geçtikçe bu etkileri kendi potasında eritip tamamen kendine has ve taklit edilemez bir anlatım biçimi oluşturdu. Kaleme aldığı öyküler, dönemin saygın edebiyat yayınlarından Yeditepe ve Hisar dergilerinde okurla buluştu. Edebi birikimini çeviri alanında da kullanan Baybars, Türk edebiyatının dev isimlerini dünyaya tanıtmak için önemli adımlar attı. Bu doğrultuda, 1960’lı senelerde Nâzım Hikmet’in eserlerini başarılı bir şekilde İngilizceye kazandırdı. Şair, ayrıca 1990'lı yıllarda çağdaş Kıbrıslı Türk şairlerden Mehmet Yaşın'ın eserini de İngilizce diline tercüme etti. Ünlü şairin İngilizceye aktardığı başlıca eserler şu şekildedir:
- Selected Poems (1967)
- The Moscow Symphony (1970)
- The Day Before Tomorrow (1971)
- Don't Go Back to Kyrenia (2001)
Sanatla ve Toprakla Geçen Son Yıllar
İngilizce kaleme aldığı şiirlerde Türk, İngiliz, Helen ve Latin edebiyat geleneklerini harmanlayan sanatçı, kültürlerarası köprüler kurdu. Eserlerinde farklı dillerin tınılarını iç içe kullanarak zengin bir estetik dünya oluşturdu. Aynı zamanda Fransızca ve Türkçe dillerinde de şiirler yazan Baybars'ın bazı eserleri Kitap-lık dergisinde yayımlandı. Şiirleri Almanca, Lehçe, Arapça, Macarca ve Sırpça dahil birçok dünya diline çevrilerek küresel düzeyde okuyucu kitlesine ulaştı. İngiltere macerasının ardından rotasını güney Fransa'ya çeviren şair, Levanten topluluğunun eski merkezlerinden Lusignan bölgesine yerleşti. Burada son nefesine kadar toprakla bağını koparmadı. Yaşamının son evresinde bağcılık işleriyle meşgul olurken, sanatsal üretkenliğini de canlı tuttu. Soyut peyzaj resimleri yaparak kişisel sergiler açan Baybars, sone ve denemeler yazarak yaratıcı arayışını her alanda sürdürdü.