Türk sinema ve tiyatrosunun en sevecen çehrelerinden biri olan Süleyman Turan, 19 Kasım 1936 tarihinde İstanbul'un Kadıköy ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Sanat hayatına genç yaşlarda adım atan usta oyuncu, izleyicilerin hafızalarında yer eden sevecen ve sadık dost rolleriyle Yeşilçam dönemine damgasını vurmuştur. Hem oyunculuğu hem de ressam ve karikatürist kimliğiyle çok yönlü bir sanatçı profili çizen Turan, 10 Eylül 2019 tarihinde yine doğduğu yer olan Kadıköy'deki evinde hayata veda etmiştir. Bu yazımızda, beyaz perdenin bu kıymetli isminin yaşam yolculuğunu ve sanatla örülü kariyerini tüm yönleriyle ele alıyoruz.
Sanatla Filizlenen Gençlik Yılları ve Arayışlar
Gelişim çağında sanata büyük bir eğilim gösteren Süleyman Turan, yaratıcı yolculuğuna ilk olarak Halkevleri çatısı altında başladı. Burada hem tiyatro sahnelerinin tozunu yuttu hem de resim çalışmalarına yoğunlaşarak fırçasını geliştirdi. Lise eğitimi için Haydarpaşa Lisesi'ne devam eden genç Süleyman, bu sıralarda hayatının ilerleyen dönemlerinde Türk sinemasının devleri haline gelecek olan Göksel Arsoy ve İzzet Günay ile arkadaşlık kurdu. Lise bittikten sonra edebiyat ve dil bilimlerine yönelerek İstanbul Üniversitesi'nin filoloji bölümüne kaydoldu. Ancak sanatın ağır basan çağrısı sebebiyle yükseköğrenimini yarıda bırakarak profesyonel hayata atılmayı tercih etti.
Sanat tutkusunu hayatının merkezine koyan Turan, geçimini temin edebilmek adına çok farklı işlerde çalışmaktan geri durmadı. Hatta bir dönem ünlü Veliefendi Hipodromu bünyesinde bilet satışı yaparak yaşam mücadelesini sürdürdü. Askerlik görevini yerine getirmek amacıyla Kore Savaşı'na katılan usta isim, cephede bulunduğu esnada müttefik Amerikalı askerlerin yanındaki film şeritleriyle ilk kez tanışma fırsatı buldu. Bu tanışıklık, onun görselliğe ve sinematografiye olan merakını bambaşka bir boyuta taşıyarak gelecekteki sinema kariyerinin temellerini sessizce attı.
Çizgilerden Beyaz Perdeye Uzanan Profesyonel Yolculuk
Kore dönüşınde sanat dünyasına resim ve çizgi üzerinden tekrar bağlanan sanatçı, uzun yıllar boyunca dergi ressamı olarak çalıştı. Çizim kabiliyetini gazete ve dergi sayfalarına taşıyan Turan'ın karikatürleri, ülkenin en köklü mizah yayınlarından olan Akbaba dergisi sayfalarında kendine yer buldu. Bu başarısını gazete sayfalarına da aktararak Akşam gazetesi bünyesinde çizgi romanlar hazırlamaya başladı. Kitap kapakları tasarladı, sinema afişleri çizdi ve görselliğin her alanında üretken bir dönem geçirdi. İlerleyen süreçte çizgi roman çalışmalarını Sabah gazetesi'nde devam ettiren yetenekli ressam, bu dönemde çizdiği hikayelerin senaryolarını da bizzat kendisi kaleme aldı.
Çizim dünyasında adından söz ettirirken, hayatının en önemli adımlarından biri 1963 yılında geldi. Dönemin en prestijli yayınlarından Ses dergisi tarafından düzenlenen sinema oyunculuğu yarışmasına katılmaya karar verdi. Yarışmada derece elde ederek beyaz perdenin kapılarını aralayan Turan, sinema dünyasına adeta bir fırtana gibi giriş yaptı. İlginçtir ki, Süleyman Turan'ın dereceye girdiği bu tarihi yarışmada erkekler kategorisinde Ediz Hun, kadınlar kategorisinde ise Ajda Pekkan birinciliği kazanmıştı. Bu büyük başarı, Türk sinema tarihinde yeni bir dönemin habercisiydi.
Yeşilçam'da Bir Ömür ve Unutulmaz Karakterler
Sinemaya adım atmasıyla birlikte izleyicilerin kalbini kazanan Süleyman Turan, filmlerde genellikle esas oğlanın her zaman yanında duran, ona yardım eden sevecen ve sadık dost rollerinin değişmez yüzü oldu. Sıcak gülümsemesi, samimi tavırları ve eşsiz tiplemeleriyle sinemaseverlerin büyük beğenisini ve takdirini topladı. Sinema kariyeri boyunca sadece oyunculukla sınırlı kalmayan sanatçı, toplamda üç adet film senaryosu yazdı. Çok sayıda sinema filminde ve televizyon dizisinde rol alarak Türk izleyicisinin evlerine konuk oldu.
Usta sanatçının hayatının boyunca icra ettiği ve uzmanlaştığı alanlar şu şekilde sıralanabilir:
- Tiyatro ve Sinema Oyunculuğu: Halkevlerinden başlayarak Yeşilçam'a uzanan devasa bir sahne ve sinema kariyeri.
- Karikatür ve Çizgi Roman Ressamlığu: Akbaba dergisi, Akşam ve Sabah gazetelerinde yayımlanan eserler, kitap kapakları ile afiş tasarımları.
- Senaryo Yazarlığu: Çizgi roman hikayelerinin yanı sıra Türk sinemasına kazandırdığı üç adet film senaryosu.
Yalnız Bir Veda ve Bıraktığı Büyük Miras
Ömrünün son yıllarında İstanbul'un Kadıköy ilçesinde tek başına sakin bir yaşam süren değerli oyuncu, 10 Eylül 2019 tarihinde evinde geçirdiği ani bir kalp krizi sonucu 82 yaşında vefat etti. Yalnız yaşadığı için acı kaybı ancak iki gün sonra yakınları tarafından fark edilebildi. Bu hüzünlü vefat haberi tüm Türkiye'yi ve sinema camiasını derin bir yasa boğdu. Süleyman Turan'ın naaşı, düzenlenen törenin ardından ebedi istirahatgahı olan ünlü Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi. Geride bıraktığı onlarca film, çizim ve sıcacık karakterleriyle Türk sanat tarihinin en unutulmaz simalarından biri olarak yaşayacaktır.