Türkiye'nin modern eğitim sisteminin temellerini atan Süleyman Edip Balkır, 1902 yılında Bursa'nın o zamanki adı Kirmasti olarak bilinen Mustafakemalpaşa ilçesinde doğdu. Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında yurdun dört bir yanında büyük bir inançla yürütülen ilköğretim seferberliğine ömrünü adayan idealist öğretmen ve yazar, kurucusu olduğu eğitim kurumları ve yazdığı rehber kitaplarla Türk eğitim tarihinde silinmez izler bıraktı. Kısıtlı imkanlara ve zorlu coğrafi koşullara rağmen Anadolu'da cehalete karşı açılan savaşan en ön safında yer alan Balkır, özellikle köy enstitüleri ile öğretmen okullarının kurulması ve yaygınlaşması adına hayatı boyunca üstün bir gayretle mücadele etti. Yeni kurulan Cumhuriyet'in aydınlanma meşalesini gururla taşıyan öncülerden biri olarak vatan evlatlarının eğitimi için ömrünün sonuna kadar durmaksızın çalıştı.
Eğitim Yolculuğu ve İstanbul Müfettişlik Dönemi
Süleyman Edip Balkır, son derece başarılı geçen öğrencilik yıllarının ardından Bursa Öğretmen Okulunu 1920 yılında başarıyla bitirdi. Mezuniyetinin hemen peşinden meslek hayatına hızlı adım attı. Büyük bir heyecanla üstlendiği öğretmenlik görevini 1921 ile 1928 yılları arasında Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde büyük bir başarıyla sürdürdü. Ayrıca genç ülkenin kalkınmasının köylerden ve sağlam bir ilköğretim temelinden başlayacağına inanan idealist eğitimci, sahadaki tüm eksikleri doğrudan gözlemleme şansı buldu. Göstermiş olduğu üstün gayretlerinin neticesinde 1928 yılında İstanbul ilköğretim müfettişliği görevine layıkıyla ve gururla atandı. İstanbul'daki bu kritik ve son derece zorlu denetleme sorumluluğunu 1940 yılına kadar tam on iki yıl boyunca başarıyla ve layıkıyla sürdürdü. Denetimleri sırasında eğitim kalitesinin yükselmesi amacıyla yeni yöntemler geliştirdi. Bu dönemdeki deneyimleri, onun ilerleyen yıllarda gerçekleştireceği büyük eğitim hamlelerinin adeta temel taşını oluşturdu.
Anadolu'da Yükselen Eğitim Meşaleleri
Müfettişlik görevinin ardından Eskişehir Mahmudiye eğitmen kursunda eğitim şefi olarak çalışan Balkır, buradaki başarılı çalışmalarının hemen ardından Kastamonu Gölköy Köy Öğretmen Okulu'nun kuruculuğunu ve müdürlüğünü üstlendi. Cumhuriyet eğitim tarihimizin en büyük, en kalıcı ve en sarsılmaz başarısını ise 1940 ile 1946 yılları arasında gerçekleştirdi. Bu hareketli yıllar arasında, eğitim tarihimizin en kıymetli yuvalarından biri olan Arifiye Köy Enstitüsü'nün kuruculuğunu üstlendi ve bu devasa kurumu başarıyla yönetti. Kurumda binlerce köy çocuğunun zihnini aydınlattı. Onların eğitim alması için gece gündüz çalıştı. Burada kurduğu sistem tüm ülkede takdir topladı.
Ancak eğitim tarihindeki bu altın sayfa, siyasi ve idari değişimlerle yeni bir yön aldı. Köy Enstitüsünden ayrıldıktan sonra İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bünyesine katılan Balkır, 1967 yılında emekli olana kadar üniversitenin öğretim ve özlük işleri müdürlüklerinde başarıyla çalıştı. Üniversitedeki bu önemli ve hassas idari görevlerini uzun yıllar boyunca büyük bir disiplinle sürdürdü. İTÜ bünyesindeki bu kıymetli çalışmaları üniversitenin idari ve kurumsal gelişimine son derece çok yönlü ve son derece faydalı katkılar sundu.
Ölümsüz Eserleri ve Veda
Yaşamı boyunca elde ettiği tüm benzersiz birikimleri gelecek nesillere aktarmak isteyen Süleyman Edip Balkır, kalemi elinden hiç bırakmadı. Yurdun dört bir yanında yürüttüğü ilköğretim seferberliğini ve eğitim çalışmalarını akıcı bir dille anlatan son derece değerli kitaplar yazdı. Yazarın kaleme aldığı eserler zengin tecrübeler barındırır. Bu değerli kitaplar günümüzde de yol gösterici birer kaynak olarak kabul edilmektedir.
- Yeni Hızla Köye Doğru (1939)
- Eski Bir Öğretmenin Anıları (1968)
- İki Anıt: Yücel-Tonguç (1969)
- Sisten Gelen Ses: Ariye Köy Enstitüsü (1974)
Türk milli eğitimine ömrünü adayan kıymetli şahsişet, Ocak 1978'de 76 yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktığı ölümsüz eserler, kurduğu okullar ve yetiştirdiği binlerce aydınlık vatan evladıyla adı Türk eğitim tarihinde sonsuza kadar saygıyla ve minnetle anılacaktı. Onun eğitim alanında yaktığı kutsal meşale bugün de yolumuzu aydınlatmaya devam etmektedir. Türk milleti bu değerli eğitimciyi her zaman minnetle ve şükranla yad edecektir.