Türk hukuk dünyasının ve akademisinin en önemli figürlerinden biri olan, Cumhuriyet'in kurucu kanunlarının hazırlanmasında büyük sorumluluklar üstlenen ordinaryüs profesör Şevket Memedali Bilgişin, 26 Mayıs 1892 tarihinde İşkodra'da dünyaya geldi. Topçu albaylığından emekli Mehmet Ali Bey ile Ülfet Saliha Hanım’ın oğlu olarak hayata gözlerini açan Bilgişin, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin hukuki altyapısının kurulmasında, gerek akademisyen kimliğiyle gerekse bürokrasideki çalışmalarıyla derin izler bıraktı. Bursa'da 9 Haziran 1953'te hayata veda eden bu değerli devlet adamı ve hukukçu, ardında modern hukuk sisteminin temel taşlarını ve binlerce öğrenciyi miras bıraktı.
İşkodra'dan Cenevre'ye Uzanan Eğitim Yılları
Babasının askeri görevleri nedeniyle çocukluk ve ilk gençlik yıllarını Manastır kentinde geçiren Şevket Memedali Bilgişin, eğitim hayatının ilk adımlarını da bu şehirde attı. Önce Manastır Askeri Rüştiyesi'ni, ardından Manastır İdadisi'ni bitirdi. Yükseköğrenim için İstanbul'a yönelen genç Bilgişin, Darülfünun Hukuk Şubesi'ne girdi ve 1913 yılında buradan mezun oldu. Dönemin zorlu şartlarında hukuk alanındaki yeteneğiyle öne çıkarak Ziraat Bankası bursunu kazanmayı başardı. Bankanın sağladığı bu imkan sayesinde lisansüstü ihtisas eğitimi almak amacıyla İsviçre'ye gönderildi. Cenevre Hukuk Fakültesi'nde ikinci kez hukuk eğitimi alan Bilgişin, buradaki çalışmalarını 1918 yılında başarıyla sonlandırarak diplomasını aldı. Cenevre'den İstanbul'a dönüşü, onun hem mesleki hem de siyasi arayışlarının başlangıcı oldu. Nitekim yurda ayak bastıktan kısa bir süre sonra, 20 Şubat 1919'da faaliyete geçen Türkiye Sosyalist Fırkası'nın kurucu kadrosunda kendine yer buldu. Fakat parti içindeki fikri ayrılıklar ve anlaşmazlıklar nedeniyle bu yapıdan kısa sürede ayrıldı. Ardından kendisini tamamen hukuk alanındaki çalışmalara adadı. Dönemin entelektüel süreli yayınlarına yazılarıyla önemli katkılar sundu. Bu süreçte "Beşer ve Tabiat" dergisi ile "İçtihad" gazetesi gibi önemli süreli yayınlarda makalelerini okurlarla buluşturarak mesleki birikimini paylaştı.
Ankara Hükümeti ve Cumhuriyet Hukukunun İnşası
İstanbul'daki çalışmalarından sonra 1922 yılında başkent Ankara'ya geçiş yapan Bilgişin, Ankara Hükûmeti'ne katılarak devlet hizmetine adım attı. Bürokrasiye memuriyetle başlayan hukukçu, sırasıyla Adalet Bakanlığı ve Ziraat Bankası bünyesinde çeşitli idari sorumluluklar üstlendi. Ardından, genç cumhuriyetin iktisadi lokomotiflerinden olan Türkiye İş Bankası'nın hukuk müşavirliği görevine getirildi. Yeni kurulan bu bankadaki görevini 1924 yılından 1940 yılına kadar tam 16 sene boyunca aralıksız sürdürdü. Hukuk müşavirliğindeki başarısının yanı sıra akademik alanda da kurucu roller üstlenmeye başladı. 1925 yılında kurulan Ankara Adliye Hukuk Mektebi’nin kurucu kadrosuna davet edildi. Bu önemli eğitim kurumunda ilk olarak "Hukuk tarihi profesörü" sıfatıyla dersler verdi. Bir yıl sonra, 1926'dan itibaren aynı fakültede "Ticaret hukuku profesörü" olarak çalışmalarına devam etti. Akademideki üstün gayretleri ve bilimsel derinliği sayesinde 1933 yılında ordinaryüslük unvanına layık görüldü. Ankara Hukuk Fakültesi'ndeki bu verimli akademik mesaisini 1943'e kadar sürdürdü. Bu yıllarda Bilgişin, yalnızca ders vermekle kalmadı. Yeni devletin temelini oluşturacak kanunların hazırlık komisyonlarında kilit roller üstlendi. Cumhuriyetin hukuk devrimini biçimlendiren kanunların yazımında onun imzası vardı. Õzellikle şu temel yasaların ortaya çıkmasında çok büyük katkıları oldu:
- Türk Medeni Kanunu
- Türk Ticaret Kanunu
- İcra ve İflas Kanunu
Bu devasa yasama çalışmalarında üstlendiği roller, onun Türk hukuk tarihindeki yerini kalıcı kıldı.
Milli Reasürans Kuruculuğu ve İstanbul Üniversitesi Yılları
Şevket Memedali Bilgişin, yalnızca kamu hukuku ve bankacılık alanıyla sınırlı kalmayan geniş bir vizyona sahipti. Türkiye'nin finansal bağımsızlığını pekiştiren Milli Reasürans T.A.Ş.'nin kurucu isimleri arasında yer alarak iktisadi bağımsızlığa da destek verdi. Uluslararası diplomasi ve iş birliği mecralarında da ülkesini layıkıyla temsil eden Bilgişin, Milletler Cemiyeti bünyesindeki Türk Milli Müzaheret Cemiyeti'nin hem kurucuları hem de komisyon üyeleri arasında yer alarak aktif görevler üstlenmiştir. Akademideki şöhreti ve engin birikimi, yabancı meslektaşlarının da dikkatini çekti. Nitekim ünlü Alman hukukçu Ernst Hirsch'in ısrarlı teklif ve davetleri neticesinde, 1942 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne geçiş yaptı. Bir yıl sonra, 1943'te bu köklü kurumda "Kara Ticareti Hukuku Ordinaryüs Profesörü" unvanıyla kadrolu olarak göreve atandı. Bilgişin, ömrünün son yıllarına kadar İstanbul ve Ankara'da yüzlerce hukukçu yetiştirdi ve Cumhuriyet'in kurucu hukuk neslinin mimarlarından biri oldu.