Ermenistan'ın üçüncü cumhurbaşkanı olarak görev yapan Serj Sarkisyan, 30 Haziran 1954 tarihinde Dağlık Karabağ'ın Stepanakert şehrinde Azat ve Nora çiftinin evladı olarak dünyaya gelmiştir. Siyasi kariyeri boyunca ülkesinde savunma bakanlığı, başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı gibi en üst düzey makamlarda bulunan Sarkisyan, özellikle Karabağ Savaşı sırasındaki askeri yöneticiliğiyle öne çıkmıştır. Bununla birlikte, Karabağ'ın işgali esnasında Hocalı'da sivil Azerbaycan halkına yönelik gerçekleştirilen katliamdaki kritik rolü nedeniyle uluslararası alanda büyük tartışmaların merkezinde yer almıştır. 2018 yılında cumhurbaşkanlığı süresinin bitmesinin ardından parlamento tarafından başbakanlığa getirilmesi, ülke genelinde kitlesel halk protestolarına yol açmış ve bu sürecin sonunda istifa etmek zorunda kalmıştır. Sarkisyan, on yıl boyunca cumhurbaşkanlığı makamında kalmıştır. Stepanakert doğumlu siyasetçi, evli ve iki çocuk babasıdır.
Eğitim Hayatı ve İlk Siyasi Faaliyetleri
Serj Sarkisyan, lise eğitimini tamamladıktan sonra 1971 yılında Erivan Devlet Üniversitesi'nde yükseköğrenimine başlamıştır. Gençlik yıllarında askeri yükümlülüklerini yerine getirmek üzere 1972 ile 1974 yılları arasında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) Silahli Kuvvetleri bünyesinde askerlik görevini ifa etmiştir. Askerlik dönüşü eğitimine devam eden Sarkisyan, 1979 senesinde üniversitenin Filoloji Bölümü'nden mezun olarak diplomasını almıştır. Eğitim hayatının son yıllarında, 1975-1979 yılları arasında Erivan'da bulunan bir elektrikli aletler fabrikasında torna işçisi olarak çalışarak iş hayatına adım atmıştır.
Mezuniyetinin hemen ardından siyasi arenaya adım atan Sarkisyan, Stepanakert Şehir Komünist Partisi'nin gençlik kollarında başkanlık görevini üstlenmiştir. Siyasi basamaklarını hızla tırmanarak Stepanakert Şehir Komitesi bünyesinde Propaganda Bölümü Başkanlığı yapmış, ardından Dağlık Karabağ Bölgesel Komitesi Komünist Örgütü'nde sırasıyla ikinci ve birinci sekreterlik görevlerinde bulunmuştur. 1988 ile 1991 yılları arasında ise Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nın ikinci sekreteri olarak çalışan Genrih Poğosyan'ın yardımcılığını yürüterek tecrübe kazanmıştır.
Karabağ Savaşı ve Hocalı Katliamı Sorumluluğu
Sarkisyan, 1991 sonrasında Karabağ'ın işgalinde etkin roller oynamıştır. Bölgedeki ayrılıkçı Dağlık Karabağ Savunma Ordusu'nun liderliğini 1991-1994 yılları arasında üstlenerek askeri operasyonları yönetmiştir. Bu dönemde gerçekleştirilen askeri faaliyetlerin ardından, dönemin önde gelen komutanlarından Vazgen Sarkisyan ile birlikte Ulusal Kahraman Madalyası almaya hak kazanmıştır.
Ancak bu askeri dönem, insanlık tarihine kara bir leke olarak geçen Hocalı Katliamı ile doğrudan ilişkilidir. Karabağ'ın işgali sırasında Ermeni güçlerince gerçekleştirilen ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin resmi verilerine göre 613 Azerbaycan vatandaşının hayatını kaybettiği bu büyük facianın baş sorumlularından biri Serj Sarkisyan'dır. Bu kayıplarla ilgili resmi detaylar şu şekildedir:
- Saldırılarda toplam 613 Azerbaycan vatandaşı hayatını kaybetmiştir.
- Bu can kayıplarının 106'sının kadınlardan oluştuğu bilinmektedir.
- Saldırılarda ayrıca 83 çocuk hunharca katledilmiştir.
Sarkisyan, Hocalı Katliamı hakkında yaptığı açıklamada, Azerbaycan halkının Ermenilerin sivillere el kaldırmayacağını düşündüğünü, kendilerinin ise bu algıyı yıkmayı başardıklarını ifade etmiştir. Ayrıca bu operasyonlara katılanlar arasında Bakü ve Sumgayıt'tan kaçanların olmasının da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtmiştir.
Bakanlıklar, Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı Dönemi
Askeri sürecin ardından Ermenistan siyasetinin en önemli figürlerinden biri haline gelen Sarkisyan, kabinede çok sayıda kritik görev üstlenmiştir. Siyasi kariyerindeki bu yükseliş kronolojik olarak şu şekilde gerçekleşmiştir:
- 1996-1999 yılları arasında Milli Güvenlik Bakanı olarak görev yapmıştır.
- 1999-2000 yıllarında Milli Güvenlik Konseyi Sekreterliği görevini yürütmüştür.
- 2000 sonrasında ise bu görevine ek olarak Savunma Bakanlığı makamına getirilmiştir.
2007 yılında dönemin başbakanı Andranik Markaryan'ın ani bir kalp krizi sonucu hayatını kaybetmesiyle, Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan tarafından başbakanlık makamına atanmıştır. 26 Mart 2007 ile 9 Nisan 2008 tarihleri arasında başbakanlık koltuğunda oturan Sarkisyan, 2008 yılındaki seçimlerde oyların %52'sini alarak Ermenistan Cumhurbaşkanı seçilmiştir. 9 Nisan 2008'de resmen başladığı cumhurbaşkanlığı görevini, iki dönem üst üste yürüterek tam on yıl boyunca sürdürmüş ve 9 Nisan 2018 tarihinde bu görevden ayrılmıştır.
Özel hayatında 1983 yılında müzik öğretmeni Rita Dadayan ile dünya evine giren siyasetçinin bu evlilikten Satenik ve Anush adında iki kız çocuğu bulunmaktadır.
Protestolar ve Siyasi Kariyerin Sonu
Cumhurbaşkanlığı görevinin sona ermesinden sadece sekiz gün sonra, 17 Nisan 2018 tarihinde Ermenistan parlamentosu tarafından yeniden başbakan olarak görevlendirilmiştir. Sarkisyan'ın cumhurbaşkanlığının hemen ardından en yetkili icra makamı olan başbakanlığa geçmesi, ülkede geniş çaplı muhalefet dalgasına yol açmıştır. Hükümetin bu hamlesine tepki gösteren binlerce vatandaşın katılımıyla sokaklarda kitlesel protesto gösterileri düzenlenmiştir. Toplumsal baskının ve protesto eylemlerinin sokaklarda hızla büyümesi üzerine Serj Sarkisyan, göreve gelmesinden altı gün sonra, 23 Nisan 2018 tarihinde başbakanlık koltuğundan istifa ettiğini duyurmuştur. Bu istifa, onun aktif siyasi liderlik döneminin de sonu olmuştur.