Türk sinemasının en önemli yönetmenlerinden Şerif Gören, 1 Temmuz 1944 tarihinde Yunanistan'ın İskeçe kentinde dünyaya gözlerini açmış ve 8 Aralık 2024'te İstanbul'da hayatını kaybetmiştir. Çocukluk yıllarını doğduğu şehirde geçiren sanatçı, 1956'da kazandığı özel bir bursla Türkiye'ye gelerek İstanbul Erkek Lisesi'nde eğitim görmüştür. Henüz 18 yaşındayken tesadüfen kurgu masasına oturan Gören, Yılmaz Güney ile imza attığı yapıtlarla Türk sinemasına çağ atlatmıştır. Cannes Film Festivali'nde kazandığı Altın Palmiye ile ülkesine büyük gurur yaşatan yönetmen, sinema tarihinde unutulmaz bir yer edinmiştir.
Yeşilçam'da Kurgu Masasından Yönetmenliğe Uzanan Yolculuk
Sanatçının sinemayla yolları, 1962 yılında bir tanıdığının aracılığıyla Hürrem Erman'ın sahibi olduğu Erman Film Stüdyosu'nda kurgucu olarak çalışmaya başlamasıyla kesişti. Sinemadaki ilk adımı tesadüflerle doludur. Yılmaz Güney ile yolları 1966'da birleşti. Gören, uzun yıllar boyunca onun asistanlığını üstlendi ve birlikte senaryo yazma denemelerinde bulundu. Yönetmen yardımcısı olarak ilk önemli deneyimini 1970 yapımı Canlı Hedef filminde edinen sinemacı, ardından İbret, Kaçaklar ve Vurguncular gibi Güney imzalı filmlerin yönetmenliğini üstlenerek rüştünü ispatladı. Gören'in tek başına yönettiği ilk büyük çıkış çalışması, senaryosunu Yılmaz Güney'in kaleme aldığı 1974 yapımı Endişe oldu. Bu yapım, 1975'teki 12. Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Film seçilerek Gören'e En İyi Yönetmen ödülünü kazandırdı. Bu başarının ardından yönetmen; Köprü, Deprem ve Nehir gibi filmlerle toplumsal sorunları ele almaya devam etti.
Cannes'da Tarih Yazan Altın Palmiye ve Yol Filmi
Şerif Gören'in adını dünya sinema tarihine altın harflerle yazdıran olay, 1981 yılında çekilen Yol filmi oldu. Yol, Türk sinemasının mihenk taşıdır. Senaryosunu cezaevinde bulunan Yılmaz Güney'in yazdığı ve Gören'in onun yönlendirmeleri doğrultusunda yönetmen koltuğuna oturduğu film, Türkiye'nin zorlu bir dönemini politik drama tarzında ele alıyordu. Tarık Akan, Şerif Sezer, Halil Ergün, Necmettin Çobanoğlu ve Meral Orhonsay gibi dev oyuncu kadrosuyla dikkat çeken bu başyapıt, 1982 Cannes Film Festivali'nde en büyük ödül olan Altın Palmiye'yi kazanarak bu başarıya ulaşan ilk Türk filmi ünvanını elde etti. Yol'un ardından üretkenliğini kaybetmeyen usta yönetmen, sonraki yıllarda da Türk sinemasına değer katan eserler kazandırmayı sürdürdü:
- Tomruk (1982)
- Derman (1983)
- Kurbağalar (1985)
- Yılanların Öcü (1985)
- Sen Türkülerini Söyle (1986)
Yönetmen komedi türünde de eserler verdi. Başrolünde ünlü aktör Kemal Sunal'ın yer aldığı 1988 yapımı Polizei ve 1990 yapımı Abuk Sabuk 1 Film projelerini yöneterek geniş kitlelere ulaştı.
Sinemaya Veda, Televizyon Yılları ve Mirası
Usta yönetmen, 1993 yılında vizyona giren ve büyük beklentilerle çekilen Amerikalı filminin gişede beklenen ilgiyi görmemesi üzerine sinemayı bırakma kararı aldı. Amerikalı filmi gişede beklenen başarıyı getiremedi. Toplumun değişen yapısı ile kendi sinema dilinin artık uyuşmadığını düşünen Gören, uzun süre sinemadan uzak kaldı. Sanatçı uzun yıllar boyunca diziler yönetti. Bu süreçte televizyon dünyasına yönelerek Kırık Ayna (2002-03), Serseri Aşıklar (2003) ve Ahh İstanbul (2006) gibi dizilerde yönetmenlik koltuğuna oturdu. 2008 yılında babasının anısına ithafen İskeçe 1955 adlı kısa filmi hazırladı; ancak babasının vefatı nedeniyle bu filmi ona izletme fırsatı bulamadı. Yıllar süren sessizliğini 2011'de senaryosunu da yazdığı Ay Büyürken Uyuyamam filmiyle bozan Gören'in bu son sinema çalışması, eleştirmenler tarafından olumsuz yorumlar alarak yılın en kötü yapımları arasında gösterildi. Bu yapım onun son sinema eseridir. Büyükannesinin adı Elise olan ünlü yönetmenin hayatı ve sinematik yolculuğu, Ali Karadoğan tarafından kaleme alınan Film Çeviriyorum Abi: Şerif Gören Sinemasında Öykü Söylem ve Tematik Yapı isimli kitapta detaylıca incelenmiştir.