Türk sinemasının uluslararası alandaki en önemli temsilcilerinden biri olan Semih Kaplanoğlu, 4 Nisan 1963 tarihinde İzmir'de dünyaya gözlerini açmıştır. Başarılı yönetmen, senarist ve yapımcı, Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-Televizyon Bölümü'nden 1984 yılında mezun olmuştur. Kaplanoğlu, kendine has sinematografik diliyle hem yurt içinde hem de küresel ölçekte sinema sanatına yön veren isimler arasında yer alır. Yönetmenin sanat hayatı İzmir'de başlamıştır. Mezuniyetinin ardından adım attığı profesyonel dünyada, reklam yazarlığından kamera asistanlığına kadar geniş bir yelpazede tecrübe edinerek sinema kariyerinin temellerini atmıştır.
Reklam Dünyasından Kamera Arkasına İlk Adımlar
Mezuniyet sonrasında Saatchi & Saatchi ve Young & Rubicam gibi seçkin reklam ajanslarında metin yazarlığı yaparak yaratıcı dünyayla bağ kurmuştur. Reklam sektöründeki bu deneyim, onun görsel hikaye anlatıcılığındaki yeteneğini pekiştirmesinde etkili bir basamak oluşturmuştur. Sektördeki faaliyetlerinin yanı sıra, Türk belgesel sinemasının usta ismi Süha Arın ile çalışma fırsatı bulmuştur. Arın'ın yönettiği ödüllü "Eski Evler - Eski Ustalar" ile Mimar Sinan belgesellerinde kamera asistanı olarak görev almıştır. Bu süreç onun için adeta bir okul olmuştur. Sinemacının televizyon dünyasındaki tek ve son derece popüler çalışması ise Show TV ve Star TV ekranlarında izleyiciyle buluşan Şehnaz Tango dizisidir. Kaplanoğlu, 52 bölüm süren bu televizyon yapımının hem senaryosunu kaleme almış hem de yönetmenlik koltuğunda oturmuştur.
Beyaz Perdede Özgün Arayışlar ve Yusuf Üçlemesi
Yönetmenin ilk uzun metrajlı sinema filmi olan Herkes Kendi Evinde, yurt içi ve yurt dışındaki festivallerde yoğun ilgi görmüştür. İlk yapıtıyla birçok saygın ödülü kucaklayan yönetmen, sinema çevrelerinde adından söz ettirmeyi başarmıştır. İlk çalışmasının yakaladığı bu başarılı çıkışın ardından gelen ikinci uzun metrajlı filmi Meleğin Düşüşü, hem izleyiciler hem de sinema eleştirmenleri tarafından daha da geniş bir ilgiyle karşılanmıştır. Kaplanoğlu'nun sinema tarihindeki yerini kalıcı kılan en büyük başarısı, kırktan fazla ülkede gösterime giren ünlü Yusuf Üçlemesi olmuştur. Bu efsanevi üçleme şu filmlerden oluşmaktadır:
- 2007 yılında Cannes Film Festivali'nde gösterilen Yumurta,
- 2008 senesinde Venedik Film Festivali'nin ana yarışma bölümünde yer alan Süt,
- 2010 Berlin Film Festivali'nde en prestijli ödül olan Altın Ayı'yı kazanan Bal.
Bu ödül Türk sinemasi için tarihi bir andır.
Uluslararası Başarılar, Tiyatro ve Entelektüel Birikim
Küresel sinema topluluğundaki saygınlığı artan sanatçı, 2013 Cannes Film Festivali'nin Cinéfondation ve kısa film bölümlerinde jüri üyesi olarak görev yapmıştır. Bununla da yetinmeyerek Moskova, Şanghay, Paris Unesco Hermitage, Bişkek, Taşkent, Miskolc, Antalya ve İstanbul gibi pek çok önemli uluslararası festivalde jüri başkanlığı ve üyeliği üstlenmıştir. Yönetmenin dünya sinemasındaki duruşu zamanla güçlenmiştir. Kaplanoğlu, 2017 yılında izleyiciyle buluşan Buğday adlı filmiyle Tokyo Film Festivali'nde en iyi film ödülüne layık görülmüştür. Sanatçı, Bağlılık Aslı ile başladığı yeni üçlemesinin ikinci adımı olan Bağlılık Hasan filminin dünya prömiyerini 2021 yılında Cannes Film Festivali'nde gerçekleştirmiştir.
Semih Kaplanoğlu sadece sinema filmleriyle sınırlı kalmamış, tiyatro alanında da yönetmenlik yeteneğini sergilemiştir. İstanbul Devlet Tiyatrosu bünyesinde, 2022 yılında Mehmet Baydur'un ilk tiyatro eseri olan LİMON'u sahneye koymuştur. Ardından 2025 yılında Leyla İpekçi'nin kaleme aldığı KUŞDİLİ adlı oyunu yöneterek tiyatro sahnesindeki varlığını devam ettirmiştir. Tiyatro ve sinemanın yanı sıra plastik sanatlar üzerine de derinlemesine incelemeler yapan sanatçı, çeşitli makaleler yazmıştır. Yabancı dillere de çevrilen plastik sanatlar ve sinema makaleleri; Gergedan, Gösteri, Cumhuriyet ve Sanat Dünyamız gibi prestijli yayın organlarında 1987 ile 2003 yılları arasında yayımlanmıştır. Sanat eleştirisi alanındaki makaleleri ilgi görmüştür. Ayrıca 1990 senesinde ünlü ressam Erol Akyavaş'ın Sankt-Peterburg Hermitage Müzesi'ndeki "Iconoclasts" başlıklı sergisinin katalog yazılarını kaleme almıştır. Gazetecilik yönü de bulunan Kaplanoğlu, 1996 ile 2000 yılları arasında Radikal gazetesinde "Karşılaşmalar" başlığı altında haftalık köşe yazıları yazmıştır. Özel yaşamında ise başarılı yönetmen, 1999 yılından bu yana gazeteci ve yazar Leyla İpekçi ile evlidir. Evlilikleri 1999 yılından beri sürmektedir.