Türk resim sanatının 20. yüzyıldaki önemli temsilcilerinden biri olan Selim Pertev Boyar, hem fırçasıyla hem de kalemiyle kültürel hafızaya yön vermiş değerli bir şahsiyettir. 1897 yılında İstanbul'da dünyaya gelen sanatçı, hayatını resim yapmaya ve Türk sanat tarihini yazılı eserlerle belgelemeye adamıştır. Kendisi hem üretken bir ressam hem de yetkin bir yazar olarak tanınmaktadır. Boyar, 1981 senesinde Ankara'da hayata gözlerini yummuştur. Vefatının ardından cenazesi İstanbul'a nakledilerek ebedi istirahatgahı olan tarihi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilmiştir. Sanat dünyasındaki derin izleri hâlâ hissedilmektedir. Sanatçının geride bıraktığı mirası, günümüzde de değerini korumaktadır.
Klasik-İzlenimci Sanat Anlayışı ve Asker Ressamlar Geleneği
Selim Pertev Boyar, Türk sanat dünyasında özellikle klasik-izlenimci üsluba yakın duran eserleriyle dikkat çekmektedir. Sanatçının fırçasından çıkan çalışmalar, döneminin estetik değerlerini yansıtırken izlenimci unsurları klasik formlarla harmanlar. Aynı zamanda asker ressamlar kategorisinde yer alan sanatçı, bu ekolün getirdiği disiplin ve gözlem yeteneğini tuvallerine başarıyla yansıtmıştır. Onun çalışmaları, doğanın ve yaşamın anlık görünümlerini klasik bir kompozisyon düzeni içinde sunmayı hedefler. Cumhuriyet dönemi Türk sanatının şekillenmesinde bu dengeli duruşun payı büyüktür. Klasik detaycılık ile izlenimci ışık oyunlarını birleştiren Boyar, kendine has çizgisiyle 20. yüzyıl Türk resminin unutulmaz isimleri arasına girmeyi başarmıştır. Onun sanatı, geçmiş ile gelecek arasında bir köprüdür. İstanbul sokaklarının, tarihi dokunun ve tabiatın yansımaları klasik bir disiplinle harmanlayıp izlenimci bir ışık-gölge hassasiyetiyle tuvale aktaran Boyar, döneminin sanat anlayışına yön veren figürlerden biri haline gelmiştir.
Türk Sanat Tarihine Yazılı Katkılar
Boyar, tuval başındaki başarısını sadece boyalarla sınırlı tutmamış, sanatın kuramsal ve tarihi yönüyle de yakından ilgilenmiştir. Bu ilginin en önemli somut örneği, sanatçının 1948 yılında kaleme aldığı ve Türk resim tarihinin başucu kaynaklarından biri kabul edilen kitabıdır. Yazarın 'Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti Devirlerinde Türk Ressamları' adını verdiği bu eser, iki farklı dönemin sanat köprülerini kurar. Kitap, imparatorluktan cumhuriyete geçiş sürecindeki ressamların hayatlarını ve sanatsal eğilimlerini kapsamlı bir biçimde ele almaktadır. Yazılı bir bellek oluşturma gayesi taşıyan çalışma, günümüzde de sanat tarihçileri için kıymetli bir kaynak olma özelliğini korumaktadır. Böylece Boyar, hem görsel hem de yazınsal alanda Türk kültürüne hizmet etmiştir. Kalemi de fırçası kadar güçlüdür. Bu eşsiz kaynak kitap, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin kültür hamlelerinin önemli bir parçası olarak kabul edilir. Kitabında yer verdiği detaylı biyografiler ve eser analizleri sayesinde, Osmanlı'nın son döneminden modern Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarına uzanan o sancılı geçiş sürecinde yetişmiş sanatçıların kaybolup gitmesini engellemiştir.
Sanatçının Vedası ve Karacaahmet Mezarlığı
Selim Pertev Boyar, 1981 yılında aramızdan ayrıldığında geride hem zengin bir görsel miras hem de tarihi vesikalar bırakmıştır. Yaşamını Ankara'da tamamlayan ünlü ressam, vasiyeti doğrultusunda çok sevdiği İstanbul'un en eski mezarlıklarından birine nakledilmiştir. Sanatçı, İstanbul'sun tarihi Karacaahmet Mezarlığı'nda ebedi uykusuna çekilmiştir. Bugün İstanbul'un kadim semtlerinden Üsküdar'da yer alan Karacaahmet Mezarlığı, Türk sanat ve edebiyat tarihinin bu müstesna ismini koynunda muhafaza etmektedir. Onun klasik-izlenimci çizgisi ve Türk ressamlarını derleyen eseri, sonraki nesiller için yol gösterici olmaya devam etmektedir. Ömrünü sanata ve onun yazılı tarihine adayan bu büyük ustanın mirası, hem müze duvarlarında asılı duran tablolarında hem de kütüphane raflarındaki sararmış sayfalarında yaşamaya devam edecektir.