İçeriğe Atla
Şarlken fotoğrafı
Anasayfa Varlık

Şarlken Kimdir?

Şarlken (1500-1558), Gent doğumlu Kutsal Roma Cermen İmparatorudur. Avrupa'yı tek bayrak altında birleştirme çabası ve Kanuni ile mücadelesiyle bilinir.

Diğer adlar: I. Carlos, V. Karl, Charles V

Bu Konuda Neler Var?

💡 Başlıklara tıklayarak sayfa içinde hızlı gezinebilirsiniz.

Şarlken Hakkında

Tarih sahnesinde sınırları güneş batmayan bir imparatorluğun mimarı olarak yer alan Şarlken, 24 Şubat 1500 tarihinde Belçika sınırları içindeki Gent şehrinde dünyaya gözlerini açtı. Habsburg hanedanının bu nüfuzlu üyesi, Avrupa coğrafyasını tek bir Katolik sancağı altında birleştirme gayesiyle ömrünü savaş meydanlarında ve diplomatik satranç tahtalarında tüketti. Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun zirve noktasını temsil eden hükümdar, Osmanlı İmparatorluğu'nun batıya yürüyüşünü durdurmak ve reform hareketlerini baltalamak adına kıtayı adeta yeniden şekillendirdi.

Avrupa'nın Tahtına Uzanan Zorlu Çocukluk Yılları

Habsburg hanedanından I. Filipe ile akli dengesi yerinde olmayan Kastilyalı Juana'nın evladıdır. Henüz altı yaşındayken babasını kaybeden küçük çocuk, halası Prenses Margarete'nin himayesinde Hollanda topraklarında büyüdü. Halasının naipliğinde erkenden idari tecrübe kazanan genç varis, on beş yaşına ayak bastığında rüştünü ispat ederek Burgonya Dükü unvanını kuşandı. Anne tarafından dedesi Fernando'nun vefatı, ona İspanya, Napoli ve Sicilya krallıklarının kapılarını araladı. Kısa süre sonra baba tarafındaki büyük babası Kutsal Roma İmparatoru I. Maximilian'ın ölümüyle de Avrupa'nın en geniş sınırlarına hükmeden hükümdar konumuna yükseldi. Aachen Katedrali'ndeki görkemli taç giyme töreninin ardından, Papa tarafından da kutsanarak gücünü meşrulaştırdı.

Osmanlı ve Fransa Kıskacında Büyük Güç Savaşları

Hükümdarlığı süresince İspanya ve Kutsal Roma İmparatorluğu sınırlarını korumak isteyen Şarlken, karşısında çetin rakipler buldu. Fransız Kralı I. François, İngiltere Kralı VIII. Henry, reformist din adamı Martin Luther ve bilhassa Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman, onun küresel hegemonyasına meydan okuyan başlıca figürler oldu. Pavia Muharebesi'nde esir düşen Fransa kralının annesi, çareyi Türk sultanından yardım istemekte buldu. Bu hamle, Avrupa'nın kaderini değiştiren Mohaç Meydan Muharebesi'nin kıvılcımını ateşledi. Osmanlı akıncılarının Viyana kapılarına dayandığı 1532 seferinde, Kanuni'nin yazdığı zehir zemberek mektup tarihe geçti. Muhteşem Süleyman mektubunda şu sert ifadelerle meydan okuyordu: 'Er isen meydana gelesin. Hak Teala Hazretlerinin takdiri ne ise o olur. Yoksa meydanı aslanlardan boş buldukça tilki gibi fırsatla avlanmayı erlik sayma.' Buna karşın imparator, Türk ordusunun karşısına doğrudan çıkmaktan kaçınarak Linz'de beklemeyi tercih etti.

Habsburg hükümdarının diplomatik hamleleri sadece savaş meydanlarıyla sınırlı kalmadı. İngiltere Kraliçesi olan teyzesi Aragonlu Catherine'in tahttan indirilmesini önlemek için 1527'de Roma'yı işgal etti. Papa VII. Clemens'i esir alarak evliliğin iptal edilmesini engelledi. Bu durum İngiltere Kralı VIII. Henry'nin Katolik Kilisesi'nden koparak Anglikanizm'i kurmasına yol açtı. Diğer taraftan, topraklarında çığ gibi büyüyen Protestanlık akımına karşı Worms Diyet Meclisi'ni topladı. Reform yanlısı Martin Luther'i cezalandırma kararı alsa da, yıllar süren iç karışıklıklarının ardından 1555 yılında Augsburg Antlaşması'nı imzalayarak Protestanlara Katoliklerle eşit haklar tanımak zorunda kaldı.

Finansal Çöküş ve Manastır Hayatına Çekiliş

Bitmek bilmeyen seferler ve bitap düşen hazine, imparatorluğu finansal bir çıkmaza sürükledi. Şarlken, Antwerp ile Augsburg borsalarından yüklü miktarda borç alarak savaşları finanse etmeye çalıştı. Ancak askeri başarısızlıklar ve Saksonya Dükü Maurice'in isyanı sonrasında köşeye sıkıştı. Portekizli İsabella ile olan evliliğinden üç meşru, iki gayrimeşru evladı olan yorgun hükümdar, akut gut hastalığıyla boğuşuyordu. Siyasi ideallerinin yıkılışına şahit olduktan sonra tahtı terk etmeye karar verdi. 1555'te İspanya ve Felemenk topraklarını oğlu II. Felipe'ye, ertesi yıl ise Kutsal Roma tahtını kardeşi I. Ferdinand'a devretti. Her şeyden elini eteğini çekerek İspanya'daki Yuste Manastırı'na sığındı. Burada inzivaya çekildikten bir yıl sonra, 21 Eylül 1558 tarihinde sıtma sebebiyle 58 yaşında hayata gözlerini yumdu. Naaşı, yıllar sonra oğlu tarafından Madrid'deki El Escorial Manastırı'na taşındı. Popüler kültürde de yer edinen bu tarihi şahsiyet, ünlü televizyon dizisi Muhteçem Yüzyıl'da usta oyuncu Ünal Silver tarafından canlandırıldı.