İçeriğe Atla
Sadi Işılay fotoğrafı
Anasayfa Varlık

Sadi Işılay Kimdir?

Kemancı ve besteci Sadi Işılay, 1899 yılında İstanbul'da doğdu. Sanatçı, Unutulmayan Sır filmindeki eseriyle en başarılı besteci ödülünü kazandı.

Diğer adlar: Şadi Işılay, Kemani Sadi Işılay, Sadi Işilay

Bu Konuda Neler Var?

💡 Başlıklara tıklayarak sayfa içinde hızlı gezinebilirsiniz.

Sadi Işılay Hakkında

Türk sanat müziğinin en üretken ve saygın simalarından olan efsanevi keman virtüözü ve bestekar Sadi Işılay, 5 Kasım 1899 tarihinde, kültürün kalbi İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Annesi Vasfiye Hanım ile Rumeli göçmeni berber İsmail Efendi'nin evladı olan Işılay, babasının Laleli'de işlettiği kıraathanedeki zengin musiki ortamında büyümüştür. Çok küçük yaşta kemanla tanışıp yeteneğiyle dikkat çeken sanatçı, dönemin üstatlarının teşvikiyle pratikten sanata adım atmıştır. Hem kemanıyla hem de kadife sesiyle dönemin en büyük ses sanatkarlarına eşlik eden ve unutulmaz eserlere imza atan sanatçı, Türk musikisini yurt dışında da başarıyla temsil etmiştir.

Melodilerle Dolu Bir Çocukluk ve İlk Meşkler

Rumeli göçmeni berber babası İsmail Efendi, Laleli'de hem berberlik yapıyor hem de sazlı bir kıraathane işletiyordu. Dükkanının arkasındaki Lütfipaşalılar meşhanesinde Şekerci Cemil Bey, Hafız İsmail, Kemani Tatyos Efendi, Ahmet Rasim ve Kanuni Şemsi Bey gibi dönemin ustaları meşk ederdi. Bu sanatkarların arasında musiki zevkini tadan küçük Sadi'ye bir keman hediye edildi. Altı ya da yedi yaşlarındayken herhangi bir nota eğitimi almadan pratik olarak keman çalmaya başlayan yetenekli çocuk, henüz sekiz yaşındayken babasının kıraathanesindeki saz heyetine katılabilecek olgunluğa erişti. Eğitimine Gülşen-i Maarif ve Vefa Lisesi'nde devam eden Işılay, on iki yaşında Muallim İsmail Hakkı Bey'in kurduğu Musiki Osmani cemiyetine girdi. Şehzade Dr Ziyaettin Efendi'den özel dersler alırken, Tanburi Cemil Bey ile Bestenigâr Ziya Bey'den fasıl müziği öğrendi. Sanatçı, 1911'de Sultan Mehmet Reşat'ın Rumeli seyahatindeki Selanik konserinde yer aldı.

Dünya Sahnelerinde Bir Türk Sanatçı

Milli Mücadele yıllarında jandarma olarak vatan hizmetini başarıyla yerine getiren sanatçı, Kurtuluş Savaşı'nın sona ermesinin ardından 1922 ile 1926 yılları arasında İzmir'de bağımsız çalışıp çeşitli okullarda öğretmenlik yaptı. İstanbul'a dönünce, ünlü ses sanatçısı Deniz Kızı Eftalya ile evlendi. Çift, 1928'de birlikte Paris'e giderek 1932'ye dek orada yaşadı, konserler verip Avrupa şehirlerini dolaştı ve kısa metrajlı filmler çekti. Bu dinletilerin bazılarına Sadettin Kaynak da katıldı. Sanatçı daha sonra Münir Nurettin Selçuk ile Hindistan'a, Perihan Altındağ Sözeri ile İran'a seyahat etti. Ayrıca Mısır, Suriye, Irak ve Kıbrıs'ta on kadar konser verdi. Hem ud hem de keman icrasıyla çok sayıda plak dolduran Işılay, dört kez evlendi. Eftalya ve Mualla Gökçay'ın ardından, son evliliğini üç çocuğunun annesi Nezihe Hanım ile yaptı.

Yeşilçam'a Hayat Veren Besteler ve Kurumsal Miras

Paris dönüşü Belediye Konservatuarı'na tayin olan Işılay, on yedi yıl boyunca İlmi Kurul ve İcra Heyeti bünyesinde çalıştı. 1950'den sonra İstanbul Radyosu'nda keman sanatçısı olarak yayınlara katılan sanatçı, çeşitli gazinolarda sahne aldı ve bir ara kendi gazinosunu işletti. Ayrıca İstanbul Konservatuarı Yürütme Kurulu, Türk Musikisi Sanat Kurulları ve TRT Repertuar Kurulu üyeliklerinde bulunarak kurumsal düzeyde de hizmet verdi. Dönemin neredeyse bütün ünlü ses sanatçılarına kemanıyla eşlik ederek müziğe yön verdi. Beste çalışmalarına 1928'de segah makamındaki Ruhunda ölen nağmede sevda sesi var mı? eseriyle adım atan sanatçı, saz ve sözlü eserlerde başarılı örnekler verdi. Söyleşilerinde eser sayısının altmışı aştığını belirtse de günümüzde bilinen yapıtları şunlardır:
  • Bir peşrev, iki saz semaisi, iki medhal, iki sirto ve bir oyun havası.
  • Otuz şarkı ve film müzikleri.
  • Çeşitli taksim ve oyun havası plakları.
Bununla birlikte sinema sektöründe de derin izler bırakan bestekar, otuzun üzerinde filmin fon müziğini hazırladı. Hasret (1944), Köroğlu (1945), Damga (1948), Beklenen Şarkı (1953), Son Beste (1955) ve Vurun Kahpeye (1964) gibi kült filmlerin müziklerine imza attı. 1948 yapımı Unutulmayan Sır filmindeki Nene Gerek bestesiyle yılın en başarılı bestecisi seçildi. Sanatçının müzikal mirası ailesinde yaşamaya devam etmektedir. Ünlü yazar ve gazeteci Ali Sirmen sanatçının torunudur. Diğer torunu Emir Işılay da dedesinin yolundan giderek 2002'den itibaren Hollywood'da film müzikleri besteciliği yapmaktadır. Yaşamının son döneminde sağlık sorunları yaşayan besteci, 1960'ta geçirdiği ameliyatın ardından 1967 yılında kısmi felç geçirdi. Tedavilere rağmen iyileşemeyen Türk musikisinin büyük ustası, 11 Mart 1969 tarihinde İstanbul'da yetmiş yaşında hayata veda etti.

Sıkça Sorulan Sorular

Sadi Işılay kimdir?

Kemancı ve besteci Sadi Işılay, 1899 yılında İstanbul'da doğdu. Sanatçı, Unutulmayan Sır filmindeki eseriyle en başarılı besteci ödülünü kazandı.

Sadi Işılay ne zaman doğdu?

Sadi Işılay, 5 Kasım 1899 tarihinde doğdu.

Sadi Işılay nerede doğdu?

Sadi Işılay İstanbul doğumludur.

Sadi Işılay ne zaman vefat etti?

Sadi Işılay 11 Mart 1969 tarihinde hayatını kaybetti.

Sadi Işılay hangi alanda tanınır?

Sadi Işılay, besteci olarak tanınır.