Cumhuriyet dönemi Türk kültür hayatının en çok yönlü simalarından biri olan Sabri Esat Siyavuşgil, 1907 yılında İstanbul'da hayata gözlerini açtı. Ahmed Esat Bey'in oğlu olarak dünyaya gelen bu değerli şahsiyet, ömrünü edebiyata, psikoloji bilimine, çeviri sanatına ve akademik eğitime adayarak Türk entelektüel dünyasında derin izler bıraktı. İstanbul Erkek Muallim Mektebi ve İstiklal Lisesi gibi seçkin kurumlarda eğitim alarak yetişen Siyavuşgil, hece ölçüsüyle kaleme aldığı yenilikçi şiirleri, Fransız edebiyatından kazandırdığı başyapıtları ve üniversite kürsülerindeki akademisyenliğiyle hafızalara kazınmıştır. Kurucuları arasında yer aldığı Yedi Meşaleciler topluluğu ile edebiyat dünyasında fırınalar estiren yazar, 6 Ekim 1968 tarihinde yine doğduğu şehir olan İstanbul'da yaşama veda etmiştir.
Edebiyatta Yenilik Arayışı ve Yedi Meşaleciler
Genç yaşlarda edebiyata büyük bir ilgi duyan Sabri Esat Siyavuşgil, yaratıcı yazın serüvenine ilk adımlarını 1927 senesinde attı. Şairin ilk göz ağrısı olan şiirleri, dönemin prestijli yayınları olan Güneş ve Hayat dergilerinde okuyucuyla buluştu. Edebi arayışlarını kararlılıkla sürdüren genç kalem, 1928 yılına gelindiğinde Türk şiirinde çığır açacak bir oluşumun öncülüğünü üstlendi. Yedi Meşaleciler adı verilen edebi topluluğun kurucu kadrosunda yer alan şair, grubun ortak sesi olan Yedi Meşale kitabına tam 14 özgün şiiriyle katkı sunarak adından söz ettirdi.
Topluluğun yayın organı niteliğindeki Meşale dergisi yalnızca sekiz sayı ayakta kalabilmiş olsa da, Siyavuşgil şiir tutkusundan vazgeçmedi. Derginin kapanmasının ardından edebi eserlerini Muhit ve Varlık gibi dönemin öncü mecralarında yayımlamayı sürdürdü. Hece veznini ustalıkla kullanarak dışavurumcu bir estetiği şiirlerine taşıyan sanatçı, biçim ve içerikteki bu özgün tavrını yaklaşık on yıl boyunca devam ettirdi. Bu verimli dönemin ardından şiir yazmayı bırakan şair, enerjisini edebiyatın diğer alanlarına yönlendirdi.
Çeviri Dünyasında Bir Efsane: Cyrano de Bergerac
Sabri Esat Siyavuşgil, sadece kendi ürettiği eserlerle değil, dünya edebiyatından yaptığı nitelikli çevirilerle de Türk kültür hayatına paha biçilemez katkılar sundu. Özellikle Fransız edebiyatına olan derin vukufiyeti sayesinde, Fransız şairlerinin eserlerini Türkçe ile buluştururken olağanüstü bir dil işçiliği sergiledi. Öte yandan, milli edebiyatımızın kıymetli yazarlarından Sait Faik Abasıyanık'ın benzersiz hikâyelerini Fransızcaya çevirerek Türk edebiyatının yurt dışındaki sesi oldu.
Siyavuşgil'in edebiyat dünyasına kazandırdığı en önemli çeviri çalışmaları şunlardır:
- Edmond Rostand'ın ölümsüz eseri Cyrano de Bergerac'ın Türkçe tercümesi
- Fransız şairlerinin eserlerinden Türkçeye aktarılan nadide şiirler
- Sait Faik Abasıyanık'ın benzersiz hikâyelerinin Fransızca çevirileri
Usta çevirmenin adını tarihe altın harflerle yazdıran en büyük başarısı ise Edmond Rostand tarafından kaleme alınan ünlü tiyatro oyunu Cyrano de Bergerac'ın Türkçe tercümesidir. Siyavuşgil'in akıcı, şiirsel ve aslına sadık kalarak yaptığı bu eşsiz çeviri, edebiyat mahfillerinde büyük bir hayranlıkla karşılanmış ve kendisine haklı bir şöhret kazandırmıştır.
Akademide ve Cemiyet Hayatında Seçkin Bir Psikolog
Edebi kimliğinin yanı sıra akademik alanda da büyük başarılara imza atan Sabri Esat Siyavuşgil'in eğitim hayatı Antalya sınırlarında başladı. İstanbul'daki lise eğitimlerinin ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne giren Siyavuşgil, buradaki eğitiminin son yılındayken devlet tarafından felsefe öğrenimi görmek üzere Fransa'ya gönderildi. Dijon ve Lyon üniversitelerinde felsefe eğitimi alarak entelektüel birikimini uluslararası boyuta taşıdı. Ülkesine büyük bir vizyonla dönen bilim insanı, ilk olarak Gazi Terbiye Enstitüsü bünyesinde felsefe öğretmenliği görevini icra etti.
Akademik basamakları hızla tırmanan Siyavuşgil, 1942 yılına gelindiğinde İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne psikoloji profesörü ünvanını aldı. Hayatının son anına kadar bu saygın kürsüde öğretim üyeliği yapmayı sürdürerek yüzlerce öğrenci yetiştirdi. Bilimsel ve edebi örgütlenmelere de öncülük eden profesör, Türk Psikoloji Derneği ile uluslararası PEN Kulüp Türkiye başkanlığı görevlerini üstlenerek cemiyet hayatında faal bir rol oynadı. Ölümünün ardından, uzun yıllar emek verdiği Varlık dergisi, 15 Ekim 1968 tarihli sayısını Sabri Esat Siyavuşgil özel sayısı olarak çıkararak aziz hatırasını ebedileştirdi.