Cumhuriyet tarihinin ilk kadın milletvekillerinden ve öncü eğitimcilerinden olan Rukiye Belkıs Baykan, 1898 senesinde İstanbul'da dünyaya gelmiş ve ülkenin kalkınma mücadelesinde hem öğretmenlik hem de siyaset alanında etkin roller üstlenmiştir. Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin inşasında önemli vazifeler üstlenen Baykan, milli mücadele döneminde başkente geçerek vatanına hizmet etmeye başlamıştır.
Eğitim Yaşamı ve Ankara Yılları
İstanbul Kız Dâru'l-Fünûn Tabiye Şubesi'nden mezun olduktan sonra, vatan savunmasının en kritik safhasında milli mücadeleye destek sunmak üzere Ankara'ya geçen Baykan, burada bağımsızlık heyecanına ortak olarak yeni bir dönemin kapısını araladı. Milli mücadele ruhunu sınıf tahtasına taşıyan tecrübeli öğretmen, Ankara Kız Lisesi'nde uzun yıllar boyunca genç kızlara biyoloji dersleri vererek ülkemizin aydınlık geleceğine katkıda bulundu. Savaş yıllarının zorlu koşullarında yürüttüğü bu kutsal meslek, onun gelecekteki toplumsal vizyonunun da temelini oluşturdu.
Meclis Kürsüsü ve Sosyal Sorumluluk Çalışmaları
Kariyerindeki önemli dönüm noktalarından biri, 1939 yılında TBMM çatısı altına girmesiyle gerçekleşti. 1939 ile 1946 yılları arasında TBMM VI. ve VII. Dönem Ankara Milletvekilliği görevini üstlenerek yasama faaliyetlerinde etkin bir biçimde çalıştı. Meclis kürsüsünde özellikle eğitim, sosyal yardımlaşma ve kadın hakları gibi hayati mevzularda sorumluluk aldı.
Siyasi yaşamındaki başarılarını sivil toplum alanına da taşıyan tecrübeli devlet kadını, sosyal sorumluluk projelerinin geliştirilmesinde güçlü bir rol oynadı. Kuruluşundan itibaren Türkiye Yardım Sevenler Derneği yönetim kadrosunda faal bir şekilde yer alarak ihtiyaç sahiplerine el uzattı. Derneğin kurucu ve yürütücü organlarında üstlendişi yöneticilik sorumluluşunu büyük bir kararlılıkla sürdürdü.
Cumhuriyetin kurucu nesline mensup olan Baykan'ın üstlendişi başlıca roller şunlardır:
- Eğitimcilik: Ankara Kız Lisesi bünyesinde uzun yıllar boyunca üstlendişi biyoloji öğretmenliği.
- Siyaset: TBMM bünyesinde VI. ve VII. Dönem Ankara Milletvekilliği görevleri.
- Sosyal Yardımlaşma: Türkiye Yardım Sevenler Derneği'nde kuruluşundan itibaren üstlendişi yöneticilik faaliyetleri.
Aile Yaşamı ve Vefatı
Özel hayatında da son derece prestijli bir aile bağının merkezinde yer alan Rukiye Belkıs Baykan, evli ve iki çocuk annesiydi. Aynı zamanda üç torun sahibi olan Baykan, Türkiye'nin yetiştirdişi en önemli arkeologlardan biri olan Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal'ın da kayınvalidesiydi. Ömrünü vatanına, eğitim dünyasına ve toplumsal dayanışmaya adayan bu değerli cumhuriyet kadını, 30 Haziran 1983 tarihinde hayata gözlerini yumdu.