Afyonkarahisar'ın Çay ilçesinde 1910 yılında dünyaya gelen Mehmet Rayhan Gökmenoğlu, hukuk eğitimi alarak başladığı meslek yaşamını Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Konya milletvekili olarak taçlandıran, Türk hukuk ve siyaset tarihinin önemli şahsiyetlerinden biridir. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olarak mesleki altyapısını güçlendiren Gökmenoğlu, kamu hizmetine adanmış bir yaşam sürmüştür. Cumhuriyetin ilk dönem bürokratları ve hukukçuları arasında yer alan Gökmenoğlu, devletin farklı kademelerinde üstlendiği sorumluluklarla adından söz ettirmiştir. Kendisi yargı dünyasında üstlendiği önemli savcılık ve hâkimlik görevlerinin ardından parlamentoda Konya milletvekili olarak yer almıştır. Hem yargı hem de yasama organlarındaki çalışmalarıyla Türk kamu hayatında derin izler bırakmıştır. Bu çok yönlü kariyer, onun devlet yapısını yakından tanımasını sağladı.
Hukuk Eğitimi ve Bürokraside Yükseliş Yılları
Gökmenoğlu'nun çalışma hayatı, adalet ve maliye bürokrasisinin çeşitli kademelerinde şekillenmiştir. Üniversite eğitimini tamamladıktan sonra meslek hayatına Maliye Bakanlığı bünyesinde ilk adımı atmıştır. Varidat Genel Müdürlüğü bünyesinde kâtip ve mümeyyiz olarak görev yapan genç hukukçu, devletin mali yapısını ve işleyişini burada öğrenmiştir. Bu idari görevlerin ardından yargı alanına yönelerek adli teşkilat içerisindeki kariyerine başlamıştır. Gürün bölgesinde üye yardımcılığı görevini üstlenerek yargı kürsüsündeki ilk pratik deneyimlerini edinmiştir. Mesleki bilgi ve birikimini Anadolu'nun farklı köşelerine taşıyan başarılı isim, Cumhuriyet Savcısı unvanıyla görev yapmaya başlamıştır. Gökmenoğlu'nun savcılık mesaisini başarıyla yürüttüğü adliyeler sırasıyla şunlardır:
- Zara
- Geyve
- Seydişehir
Savcı asgari görev yaptığı bu bölgelerde adaletin sağlanması adına önemli hizmetler vermiştir. Anadolu'daki bu yoğun savcılık görevinin ardından başkente Sulh Hâkimi olarak atanmıştır. Ankara Sulh Hâkimliği makamında sergiledişi başarılı çalışmalar, onun Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında görevlendirilmesinin yolunu açmıştır. Adalet Bakanlığı bünyesinde Ceza İşleri Genel Müdürlüğü Başyardımcılığı ile birinci şube müdürlüğü makamlarında sorumluluk üstlenen Gökmenoğlu, sonrasında adalet başmüfettişi sıfatıyla denetim faaliyetlerini sürdürmüştür. Gökmenoğlu, daha sonra Adalet Başmüfettişi olmuştur. Müfettişlik yılları boyunca yargı teşkilatının işleyişini yerinde denetlemiştir. Bu denetimler, adalet sisteminin daha sağlıklı çalışması adına büyük önem taşımaktaydı.
Meclis Kürsüsü ve Konya Milletvekilliği Dönemi
Hukuk alanındaki bu tecrübesi onu Meclis'e taşıdı. TBMM X. ve XI. dönemlerinde Konya Milletvekili olarak parlamentoya girerek siyaset sahnesindeki etkinliğini idari görevlerle pekiştirdi. Kendisi bu dönemde TBMM İdare Amiri seçilmiştir. Bu görevle birlikte parlamentonun iç düzeni, idari işleri ve mali süreçlerinin koordinasyonundan doğrudan sorumlu olan Gökmenoğlu, meclis çalışmalarının aksamadan yürütlümesi için yoğun çaba sarf etmiştir. Yasama organının saygınlığını koruma noktasında kararlı adımlar atmıştır. Meclis idari amirliği görevini dönemi boyunca başarıyla sürdürmüştür.
Aile Yaşamı ve Vefatı
Gökmenoğlu'nun yoğun kariyerinin yanında aile hayatına da önem verirdi. Evli olan siyasetçinin bu birliktelikten üç çocuğu bulunmaktaydı. Devletin hem adalet mekanizmasında hem de yasama organında önemli izler bırakan Reyhan Gökmenoğlu, 19 Mayıs 1969 tarihinde vefat etmiştir. Cumhuriyet döneminin idealist hukukçularından biri olarak Türk siyasi tarihindeki seçkin yerini korumaktadır. Kendisi geride saygın bir isim bırakmıştır. Ömrünün büyük kısmını ülkesine adayan tecrübeli siyasetçi, geride bıraktığı adaletli bürokrasi ve dürüst yönetim mirasıyla Türk siyasetinde her zaman saygıyla hatırlanan isimlerden biri olmayı sürdürecektir.