Türkiye’nin siyasi ve düşünsel hayatında derin izler bırakan Prof. Dr. Haydar Baş, Bağımsız Türkiye Partisi’nin (BTP) kurucu lideri, akademisyen, yazar ve iş insanıdır. Trabzon’un Akçaabat ilçesi nüfusuna kayıtlı olan Baş, 28 Ocak 1947 tarihinde bu şehirde dünyaya gözlerini açtı. Hasan ve Ayşe Baş çiftinin evladı olarak hayata başlayan ünlü siyasetçi, 14 Nisan 2020 tarihinde koronavırüs tedavisi gördüğü hastanede hayata gözlerini yumdu. Yaşamı boyunca çok sayıda sivil toplum faaliyetine, ticari yatırıma ve akademik çalışmaya imza atan Baş, Türk siyasi tarihinde kendine has tezleriyle derin bir iz bıraktı.
Eğitim Hayatı ve Akademik Kariyeri
İlk, orta ve lise öğrenimini doğduğu şehir olan Trabzon’da tamamlayan Haydar Baş, yükseköğrenim için Kayseri’ye gitti. Burada Erciyes Üniversitesi bünyesindeki Yüksek İslam Enstitüsü’nden 1970 yılında başarıyla mezun oldu. Eğitim basamaklarını hızla tırmanmaya devam eden Baş, lisansüstü ve doktora eğitimini Azerbaycan’da bulunan Bakü Devlet Üniversitesi’nde gerçekleştirdi. Doktora çalışmasını "Veda Hutbesinde İnsan Hakları" konulu teziyle tamamladıktan sonra, bu eğitim kurumunda akademik görevine başladı.
Akademik kariyerine aynı üniversitede devam eden araştırmacı, "İslam ve Hz. Mevlana", "Tasavvuf Tarihi", "Din Sosyolojisi" ile "Din Psikolojisi" alanlarında hazırladığı tezler sayesinde profesörlük unvanını almaya hak kazandı. Bakü Devlet Üniversitesi Doğu Dilleri ve Edebiyatlarını Araştırma Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğretim üyeliði görevini yürüten Haydar Baş’ın görüşleri ve tezleri, hem Türkiye’de hem de dünyanın farklı ülkelerindeki üniversitelerde pek çok lisansüstü teze ve bilimsel araştırmaya konu oldu. Kendisi, yurt dışındaki araştırma ve düşünce kuruluşlarında otuzun üzerinde ödülü almaya hak kazandı.
Sivil Toplum, Yayıncılık ve Ticari Girişimleri
Öğretmenlik mesleğine de emek veren Haydar Baş, beş yıl devlet liselerinde, iki yıl ise ticaret ve imam hatip liselerinde olmak üzere toplamda yedi öğretim yılı boyunca dersler verdi. Bu süreçte sivil toplum kuruluşlarında da aktif roller üstlendi ve Mefkureci Öğretmenler Derneği Trabzon Şubesi Başkanlığı görevini yürüttü.
Çok yönlü kişiliğiyle tanınan Baş, iş dünyasında da önemli adımlar attı. Bölgedeki gýa ve ihtiyaç maddeleri ticaretini yürüten İPA A.Ş.’de Bölge Müdürlüğü pozisyonunda çalıştı. Ardından sanayi sektörüne giriş yaparak "BAŞ" Şirketler Grubu, BAŞ Çelik Fabrikaları, BAŞ Ticaret A.Ş. ve BAŞ Isı Sanayi’yi kurarak sanayici ve tüccar kimliğiyle öne çıktı.
Medya alanında da güçlü bir yapılanmaya giden Haydar Baş; Meltem TV, Mesaj TV ve Yeni Mesaj Gazetesi gibi önemli yayın organlarının sahipliğini üstlendi. Ayrıca İcmal, Öğüt ve Mesaj dergilerinin kurucu başyazarı olarak faaliyet gösterdi. Türkçe dışında Fransızca, Arapça, Farsça ve Azerice dillerine hakim olan yazar, geride geniş bir külliyat bıraktı.
Siyasi Mücadelesi ve Aile Yaşamı
Haydar Baş’ın yönlendirmesiyle 25 Eylül 2001 tarihinde Prof. Dr. Ata Selçuk liderliğinde kurulan Bağımsız Türkiye Partisi (BTP), Türk siyasi arenasında yerini aldı. Partide sırasıyla Ali Gedik ve sonrasında da Prof. Dr. Haydar Baş genel başkanlık makamına geldi.
Özel yaşamında kalabalık bir aile yapısına sahip olan siyasetçinin ilk evliliği 1969 yılında Ayşe Baş ile gerçekleşti. Bu birliktelik 1971 yılında resmiyete döküldü ve bu evlilikten sekiz çocuğu dünyaya geldi. Haydar Baş, yaşamı boyunca Emine Akdaş, Yıldız Yurtseven ve Sinem Karadaş ile de evlilikler yaptı. Toplamda 18 çocuk babası olan Baş’ın çocuklarından bazıları Hüseyin Baş, Hayri Baş, Mehmet Emin Baş, Melek Baş, Ahmet Hamza Baş, Osman Baş ve Hasan Baş’tır. Ailesi için Trabzon’da her katı bir eşine ayrılmış müstakil bir apartman tahsis eden Baş, İstanbul ve Ankara seyahatlerinde ise hazır bulunan konutlarında konaklayıp dinleniyordu.
Son Yolculuğu ve Fikir Mirası
Nisan 2020’nin başlarında rahatsızlanarak Akçaabat’ta özel bir hastaneye kaldırılan Haydar Baş’ın koronavırüs testi pozitif çıktı. Durumunun ağırlaşması üzerine 12 Nisan 2020’de Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edilen BTP lideri, yoğun bakımda sürdürdüğü yaşam mücadelesini 14 Nisan 2020’de kaybetti. Vefatının ardından BTP Merkez Yönetim Kurulu telekonferans yoluyla toplanarak genel başkanlık koltuğuna, kendisinin 29 yaşındaki oğlu Hüseyin Baş’ı seçti.
Geride çok sayıda eser bırakan düşünürün kaleme aldığı başlıca kitaplar şunlardır:
- Milli Ekonomi Modeli
- Sosyal Devlet / Milli Devlet
- İmam-i Ali
- Hz. Fatima
- Veda Hutbesinde İnsan Hakları
- Alemlere Rahmet Hz. Muhammed (s.a.v) (2 Cilt)
- Dini ve Milli Bütünlüğümüze Yönelik Tehditler
- İslam’da Kadın Hakları
- Makalat
- Mektubat
- İslam ve Hz. Mevlana
- İslam’da Zikir
- İslam’da Tevhid
- İman ve İnsan
- İnsan-ı Kamil ve Nefs Mertebeleri
- Hacc’ın Hikmetleri
- Hıristiyanlık ve Yahudilik
- Hikmetin Sırları
- Din Tahripçilerine Kur’an-ı Kerim’in Cevabı
- Dua ve Evrad
- Birliğe Doğru
- Veda Hutbesi ve Evrensel Beyanname
- Nefs Terbiyesi
- Varoluşun Gayesi: Zikrullah
- Yaşayan Kur'an: Sünnet
- Dar Bölge Yaygın Kalkınma Modeli
- Das Nationale Wirtschaftsmodell (Milli Ekonomi Modeli Almanca)
- Oluş Sırrı
- Hadikatü'l Cennah (Dua Kitabı)
- Niçin Türkiye?
- İmam Hasan
- İmam Hüseyin