Osmanlı İmparatorluğu'nun iktisadi, hukuki ve sosyal yapısına yön veren özgün çalışmalarıyla dünya genelinde tanınan Prof. Dr. Engin Deniz Akarlı, 1946 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Kendisi alanında öncü çalışmalara imza atmıştır. Türk tarih yazımının uluslararası alandaki en saygın isimleri arasında yer alan akademisyen, kariyeri boyunca Orta Doğu üzerine ufuk açıcı araştırmalar gerçekleştirdi. Çeşitli ülkelerdeki saygın yükseköğretim kurumlarında verdiği derslerle ve kaleme aldığı nitelikli eserlerle iktisat ve hukuk tarihi literatüründe belirleyici bir figür konumuna erişti. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi olan değerli tarihçi, günümüzde çalışmalarını emeritus profesör unvanıyla üretken bir şekilde sürdürmektedir.
Akademik Yolculuk ve Eğitim Yılları
Eğitim hayatına Türkiye'nin en seçkin eğitim kurumlarından birinde adım atan Engin Deniz Akarlı, 1968 senesinde Boğaziçi Üniversitesi İşletme Bölümü'nden başarıyla mezun oldu. Lisans eğitiminin ardından ilgisini tarih bilimine yönelten ve bu alanda derinleşmek isteyen başarılı araştırmacı, lisansüstü çalışmaları için Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Wisconsin eyaletinde yer alan Wisconsin Üniversitesi Tarih Bölümü'nde yüksek lisans programını 1972 yılında tamamlayan Akarlı, akademik birikimini güçlendirdi. Hız kesmeden doktora eğitimine başlayan araştırmacı, 1976 yılında dünyanın en prestijli eğitim merkezlerinden biri kabul edilen Princeton Üniversitesi'nden doktora derecesini almaya hak kazandı.
Doktorasını tamamladıktan hemen sonra ülkesine geri dönen Engin Akarlı, mezun olduğu Boğaziçi Üniversitesi'nin akademik kadrosuna katılarak genç nesilleri yetiştirmeye başladı. 1976-1983 yıllarında bu kurumda görev alan akademisyen, kariyerinin başlarında dünya ve Orta Doğu iktisat tarihi üzerine dersler verdi. Kendisi bu dönemde verimli çalışmalara odaklandı. Bu dönemde özellikle Osmanlı demografik yapısı, mali sistemi ve siyasal tarihi üzerine yazdığı akademik makalelerle dikkatleri üzerine çekti. Üniversitedeki verimli çalışmaları, gelecekte yapacağı ve Osmanlı tarih yazımına yön verecek daha büyük araştırmaların temellerini bu yıllarda attı.
Uluslararası Arenada Kürsüler ve Araştırmalar
Boğaziçi Üniversitesi'nden ayrıldıktan sonra akademik faaliyetlerini sınırların dışına taşıyan Akarlı, 1983-1989 yılları arasında Ürdün'deki Yarmouk Üniversitesi bünyesinde dersler verdi. Orta Doğu coğrafyasındaki bu deneyimin ardından rotasını yeniden Amerika Birleşik Devletleri'ne çeviren profesör, 1989-1996 yılları arasında Washington Üniversitesi bünyesinde öğretim üyeliği yaptı. Bu süreçte birçok araştırma yürüttü. Bilgi birikimini küresel ölçekteki kurumlarda paylaşmayı sürdüren tarihçi, 1996 senesinden itibaren ise Rhode Island eyaletinin Providence kentinde bulunan seçkin bir vakıf kuruluşu olan Brown Üniversitesi bünyesinde çalışmaya başladı.
Brown Üniversitesi'nin Tarih ve Orta Doğu Tarihi programlarında uzun yıllar boyunca öğretim üyeliği görevini yürüten Akarlı, 2012 yılında bu kurumdan emeritus unvanını alarak onurlandırıldı. Tarihçi ülkesindeki eğitim faaliyetlerine de bağlı kaldı. Değerli akademisyen, 2011 yılında İstanbul Şehir Üniversitesi kadrosuna dahil olarak Türkiye'deki akademik hayata katkı sunmaya devam etti. Kariyeri boyunca Harvard Üniversitesi (1975-1976), Princeton Üniversitesi, Washington Üniversitesi ve Ürdün Yarmouk Üniversitesi başta olmak üzere pek çok seçkin yükseköğretim merkezinde dersler veren Akarlı, uluslararası alanda aranan bir konuşmacı haline geldi.
Araştırmalarını zenginleştirmek adına dünyanın en seçkin araştırma merkezlerinde de konuk olarak bulunan Engin Akarlı, saygın kurumlarda önemli çalışmalar yürüttü. Bu çalışmalar onun ufkunu genişletmiştir.
- Almanya'nın başkenti Berlin'de bulunan saygın araştırma kuruluşu Wissenschaftskolleg zu Berlin (1985-1986)
- Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Princeton İleri Araştırmalar Enstitüsü (2003-2004)
- Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesindeki İslami Hukuk Araştırmaları Programı (2005-2006)
Çığır Açan Eserleri ve Aldığı Büyük Ödül
Akademik hayatının ilerleyen dönemlerinde çalışmalarını Osmanlı yönetimi altındaki Suriye coğrafyasına yoğunlaştıran Prof. Dr. Engin Akarlı, özellikle 1860-1920 yılları arasındaki Lübnan bölgesinin tarihine odaklandı. Yazarın bu bölgeyi ve dönemi derinlemesine ele alan, 1993 yılında Berkeley'de yayımlanan The Long Peace: Ottoman Lebanon, 1861-1920 isimli kitabı büyük ses getirdi. Söz konusu çalışma, Missouri Tarih Kurumu tarafından verilen En İyi Tarih Kitabı Ödülü'nü kazanarak uluslararası alanda büyük bir tescil elde etti. Suriye ve Lübnan coğrafyasındaki iktisadi ve siyasi dengeleri gözler önüne seren bu eser, Osmanlı tarih yazımında çığır açıcı bir kaynak olarak kabul gördü. Değerli akademisyen, Osmanlı coğrafyasının hukuk tarihi üzerine araştırmalarını büyük bir kararlılıkla sürdürüyor.
Tarih bilimine sunduğu nitelikli ve özgün katkıların bir nişanesi olarak Prof. Dr. Engin Akarlı, 2014 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında tarih alanında verilen büyük ödüle layık görüldü. Akarlı, bu değerli ödülü düzenlenen resmi törenle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın elinden aldı. Kendisi birçok önemli kitaba imza atmıştır. Değerli tarihçinin literatüre kazandırdığı başlıca kitaplar kronolojik olarak şu şekildedir:
- Hayâlden Gerçeğe Karagöz (2014)
- Muhafazakar Düşünce (gelenekten geleceğe) (2013)
- The Long Peace: Ottoman Lebanon, 1861-1920 (1993, Berkeley: University of California)
- Ottoman Documents on Jordan (cilt I-II, 1989, Amman: University of Jordan)
- Belgelerle Tanzimat / Osmanlı Sadrazamlarından Ali ve Fuad Paşaların Siyasi Vasiyyetnameleri (1978)
- Political Participation in Turkey (1975)