Öykü Evren Özen, 1 Temmuz 1972 tarihinde Yalova'nın Ahmediye köyünde dünyaya gelen, Türkiye'nin ilk LGBTİ+ hakları savunucularından biri ve tanınmış bir transseksüel siyasetçidir. Yoksul ve okuma yazması olmayan bir ailenin en küçük çocuğu olan Özen, zorlu çocukluk yıllarının ardından kimlik mücadelesini hem hukuk alanına hem de siyaset sahnesine taşıyarak toplumsal bir dönüşüm başlatmıştır. Türkiye genelinde geniş yankı uyandıran hak arayışları, onu yerel ve ulusal düzeyde önemli bir figür haline getirmiştir.
Zorluklarla Dolu Eğitim ve Kimlik Mücadelesi
İlkokuldan sonra dini eğitim alan Özen, İmam Hatip lisesini yarıda bırakıp Yalova Lisesi'ni dışarıdan tamamladı. 1992 yılında girdiği Uludağ Üniversitesi Tekstil Bölümü'ndeki eğitim hayatına, İzmir'de arkadaşının sevgilisini yaralamaktan aldığı ceza nedeniyle iki buçuk yıl cezaevinde kalarak zorunlu bir ara vermek durumunda kaldı. Cezaevinden çıktıktan sonra devam ettiği okulundan 1996 yılında cinsel kimliği gerekçesiyle atıldı. Eğitim arzusunu kaybetmeyerek hapisteyken girdiği sınavlarda Balıkesir Üniversitesi İşletme Bölümü ile Yakın Doğu Üniversitesi Hemşirelik Bölümü'nü tam burslu kazandı. Cinsiyet geçiş süreci için 2003'te yasal izin alarak Sağlık Bakanlığı'na açtığı emsal davayı kazandı ve ameliyatların devlet güvencesine alınmasını sağladı. 2006 yılında Ege Üniversitesi'nde geçirdiği başarılı ameliyatın ardından resmi kimliğine kavuştu.
Türkiye'nin İlk Transseksüel Dernek Başkanı ve Siyasi Girişimleri
Cinsiyet geçişi sonrası Bursa'da Gökkuşağı Derneği'ni kurarak Türkiye'nin ilk trans hakları koruma derneğinin kurucu başkanı oldu. Düzenlemek istediği ilk resmi eşcinsel yürüyüşünde taraftarların saldırısına uğraması üzerine, yaşananları anlatan ödüllü 'Yürüyoruz' belgeseli çekildi. Siyasete bağımsız aday olarak girmek isteyen Özen, adli para cezası engeline takıldı. Kararlılığından vazgeçmeyen Özen, 2011 genel seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi'nden Bursa milletvekili aday adayı olarak, temsil ettiği ötekileştirilmiş kitlenin haklarını savunmak ve onların toplumdan farksız olduğunu ispatlamak amacıyla yola çıktı. 2013 yerel seçimlerinde CHP Osmangazi belediye meclis üyeliğine aday gösterilse de partisinin sandalye sayısı yetersiz kaldığı için meclise giremedi. Özen'in temel toplumsal ve siyasi hedefleri şunlardı:
- Toplumda ötekileştirilmiş LGBTİ+ bireylerin diğer vatandaşlarla eşit olduğunu kanıtlamak,
- Devlet güvencesi altında yasal ve tıbbi haklara erişimi kolaylaştırmak,
- Dernekleşme faaliyetleri üzerinden trans bireylerin maruz kaldığı şiddet ve dışlanmaya karşı örgütlü mücadele yürütmek.
Hukuki Savaşlar ve Yaşam Mücadelesi
Özel hayatında ciddi sarsıntılar yaşayan Özen, evlilik sorunları sebebiyle 2011'de intihar girişiminden son anda vazgeçti. Yaşadığı sorunlar neticesinde eşinden boşandı. Aldatan eşini ve ortaklarını tazminata mahkum etti. Uğradığı fiziki şiddet nedeniyle Türkiye'de ilk kez panik butonu verilen kişi olarak kayıtlara geçti. Eş zamanlı olarak yürütülen 'Sonbahar' operasyonunda fuhuşa aracılık suçlamasıyla gözaltına alınan 14 şüpheli arasında yer aldı. Yargılama sonucunda 35 yıl hapse mahkum edilen aktivist, komploya uğradığını iddia etti. Davasını Anayasa Mahkemesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne taşıdı. Hukuki mücadelesi devam eden Özen, günümüzde yaşamını yurt dışında sürdürmektedir.