Oya Baydar Kimdir?

Ailesi ve gençliği

Oya Baydar, 3 Temmuz 1940'ta İstanbul'da doğdu ve Ekim 2026 itibarıyla 86 yaşındadır. Annesi cumhuriyetin ilk kuşak öğretmenlerinden Behice Hanım, babası subay Ahmet Cevdet Baydar'dır. Babasının değişen görev yerleri nedeniyle çocukluğu Akşehir, Balıkesir, Merzifon, Eskişehir ve Tayakadın Köyü gibi yerlerde geçti. Ortaokul ve liseyi yarı burslu olarak Notre Dame de Sion Fransız Kız Lisesi'nde okudu. Lise öğrencisiyken Françoise Sagan'ın Bonjour Tristesse romanından etkilenerek ilk romanı Umut Yolu'nu yazdı; roman Hürriyet gazetesinde "Kalbimin Aradığı Erkek" adıyla tefrika edildi. Son sınıfta Allah Çocukları Unuttu adlı gençlik romanı hem tefrika edildi hem kitap olarak yayımlandı. Okuldan atılma tehlikesiyle karşılaştı; Yüksek Maarif Kurulu'nun kararı mezun olduktan sonra ulaştığı için okulu bitirebildi.

Akademik yaşamı

Romanlarından kazandığı ödül paralarıyla Fransa'ya gidip bir süre Paris'te yaşadı ve sosyalizmle tanıştı. Annesinin isteğiyle Türkiye'ye dönüp sosyoloji eğitimi aldı. 1964'te İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nü bitirdi ve bölüme asistan olarak girdi. 1971'e kadar sürdürdüğü evliliği sırasında Oya Sencer adını kullandı; Muzaffer Sencer ile birlikte yaptıkları Türkiye'de Toprak Mülkiyeti Sorunu araştırması 1963 Ali Naci Karacan Armağanı'nda ikincilik ödülü aldı. Türkiye işçi sınıfı tarihine dair doktora tezi Üniversite Profesörler Kurulu tarafından iki kez reddedilince 26 Aralık 1968'de üniversiteden istifa etti. Bu istifa üzerine Deniz Gezmiş'in başını çektiği öğrenciler rektörlüğü üç saat işgal etti. Bir süre ABD'de Columbia Üniversitesi'nde istatistik yöntemleri üzerine çalıştı; 1969-1970'te Hacettepe Üniversitesi'nde asistan oldu. 1971'de 12 Mart Darbesi sırasında sosyalist kimliği nedeniyle tutuklandı ve üniversiteden ayrıldı.

Gazetecilik ve sürgün

1972-1974'te Yeni Ortam, 1976-1979'da Politika gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı. 1974'te Aydın Engin ve Yusuf Ziya Bahadınlı ile İlke dergisini kurdu. 1977'de gazeteci Aydın Engin ile evlendi. 1979'da Politika'dan ayrıldı. 12 Eylül Darbesi'nden birkaç gün önce bir toplantı için yurt dışına çıktı, geri dönemedi ve 12 yıl Almanya'da sürgünde kaldı; bu dönemde Türkiye Komünist Partisi tarafından bir süre Moskova'ya gönderildi. Sosyalist sistemin çöküşünü Elveda Alyoşa (1991) adlı öykü kitabında anlattı.

Romancılığı ve ödülleri

1992'de çıkan bir aftan yararlanarak Türkiye'ye döndü; Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi'nde redaktör, Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi'nde genel yayın yönetmeni olarak çalıştı. 1990'lardan itibaren yayımladığı öykü ve romanlarla çok sayıda ödül kazandı: Elveda Alyoşa ile 1991 Sait Faik Hikâye Armağanı, Kedi Mektupları ile 1992 Yunus Nadi Roman Ödülü, Sıcak Külleri Kaldı ile 2001 Orhan Kemal Roman Ödülü ve 2016 Fransa-Türkiye Edebiyat Ödülü, Erguvan Kapısı ile 2004 Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü, Hiçbiryer'e Dönüş ile 2011 Akdeniz Kültür Ödülü. Kayıp Söz (2007), Çöplüğün Generali (2009), O Muhteşem Hayatınız (2012), Yolun Sonundaki Ev (2018), Köpekli Çocuklar Gecesi (2019), Yazarlarevi Cinayeti (2022) ve Hatırlamanın ve Unutuşun Kitabı (2024) diğer romanlarıdır. T24'te yazmaktadır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Oya Baydar maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.