Kimdir?
Osman Hamdi Bey, 30 Aralık 1842'de İstanbul'da doğdu ve 24 Şubat 1910'da İstanbul'da öldü. Osmanlı arkeolog, müzeci, ressam ve Kadıköy'ün ilk belediye başkanıdır. Sadrazamlardan İbrahim Ethem Paşa'nın oğludur; kardeşleri müzeci ve siyasetçi Halil Ethem Bey ile nümizmat İsmail Galip Bey'dir. İlk Türk arkeoloğu kabul edilir. Bağdat'ta ilk arkeolojik çalışmalarını yaptıktan sonra asıl gerekli yasanın çıkarılmasını sağlayarak ve tüm arkeolojik çalışmaların denetimini üstlenerek modern arkeoloji biliminin Osmanlı'da temellenmesine katkıda bulundu.
Ailesi
Çok yönlü yetişmesinde ailesinin payı büyüktü. Babası İbrahim Ethem Paşa, Sakız Adası'ndaki bir isyanın bastırılmasından sonra devşirilen Rum asıllı bir çocuk olarak İstanbul'a getirilmiş, Kaptan-ı Derya Hüsrev Paşa tarafından yetiştirilmiş, 1829'da Fransa'ya eğitim için gönderilen ilk çocuklar arasına katılmıştı. Osmanlı'nın ilk maden mühendisi olan İbrahim Ethem; Hariciye Nazırlığı, Ticaret Nazırlığı, Valilik, Berlin ve Viyana elçilikleri, Tanzimat Meclisi, Şûrâ-yı Devlet üyeliği ve sadrazamlık yaptı, Sultan Abdülmecid'in Fransızca öğretmeni oldu. Annesi Fatma Hanım, Isparta'dan İstanbul'a göçmüş Hacı Mustafa Ağa'nın kızıydı. Osman Hamdi, çiftin dört çocuğunun en büyüğüdür. Kardeşi Halil Ethem Eldem (1861-1938) kimya okuduktan sonra felsefe doktorası yaptı; müzecilik, Şehremini ve milletvekili gibi görevlerde bulundu. İsmail Galip Bey (1848-1895) ise Türkiye'de nümismatik biliminin kurucusu sayılır. Babası gibi o da öğrenimini Avrupa'da gördü.
Arkeoloji ve müzecilik
En önemli arkeolojik kazısı, 1887-1888'de gerçekleştirilen Sayda Kral Mezarlığı (Lübnan) kazılarıdır. Bu kazılar sırasında dünyaca ünlü İskender Lahdi'ni buldu. İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin 29 yıl müdürlüğünü yaptı ve müzeyi dünyanın sayılı müzeleri arasına soktu. Onu çağdaş Türk müzeciliğinin kurucusu sayanlar, bunu Osmanlı dönemindeki ilk Türk müze yöneticisi olması ve müzeyi geliştirmesiyle gerekçelendirir.
Ressamlığı
Bugün Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi adıyla varlığını sürdüren Sanayi-i Nefise Mekteb-i Âlisi'nin kurucusudur. İlk Türk ressamlarından biridir ve Türk resminde figürlü kompozisyon kullanan ilk ressam olarak anılır. En ünlü eseri Kaplumbağa Terbiyecisi'dir; bu tablo adıyla en çok özdeşleşen yapıtı olarak bilinir. Okulun kuruluşu, onun müzecilik ve arkeolojinin yanı sıra sanat eğitimi alanındaki katkısıdır. 29 Nisan 2025'te Londra'da düzenlenen bir açık artırmada Kahve Hazırlamak adlı tablosu 1 milyon 16 bin sterline alıcı buldu.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Osman Hamdi Bey maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.