Türkiye'nin iktisadi yapılanmasında, dış ticaret politikalarının belirlenmesinde ve sivil toplum alanında önemli izler bırakmış olan deneyimli bürokrat, yönetici ve yazar Osman Ertuğrul Önen, 5 Temmuz 1943 tarihinde Sivas'ın Suşehri ilçesinde doğdu. Eğitim hayatını tamamladıktan sonra kamu yönetiminin en kritik kademelerinde hizmet veren Önen, ülkenin dış dünyayla entegrasyonu sürecinde aktif görevler üstlendi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezuniyetiyle başlayan meslek hayatı boyunca, sadece bürokraside değil, sivil toplum örgütlenmelerinde de öncü projelere imza attı. Önen, evli ve iki çocuk babasıdır. Kurucusu olduğu vakıflar ve organize ettiği kurultaylar vasıtasıyla Türk iş dünyasını küresel ölçekte buluşturdu.
Eğitim Hayatı ve Kamu Sektöründeki İlk Adımlar
İlk adımları memleketi Sivas'ta şekillendi. İlköğretim, ortaöğretim ve lise eğitimlerini doğduğu ve büyüdüğü şehir olan Sivas'ta tamamlayan Önen, yükseköğrenim için Türkiye'nin başkentine gitti. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girerek buradaki eğitimini başarıyla nihayete erdirdi. Hukuk fakültesinde edindiği formasyon, onun gelecekte kamu yönetiminde ve idari mekanizmalarda alacağı kritik kararlarda en sağlam hukuki dayanağı oluşturdu. Üniversite mezuniyetinin ardından çalışma hayatına Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü bünyesinde adım atan Önen, burada bankanın yeni kurmuş olduğu Dış Muameleler Müdürlüğü'nün sınavına girdi. Zorlu sınavı ikincilik derecesiyle kazandı. Ziraat Bankası Teftiş Kurulu bünyesinde müfettiş yardımcısı olarak göreve başladı. Böylece profesyonel kariyerine resmi bir giriş yaptı. Ziraat Bankası'ndaki bu denetim ve bankacılık deneyimi, onun finansal süreçleri ve kurumsal yönetim mekanizmalarını yakından öğrenmesinde büyük bir katkı sağladı.
Bürokraside Zirveye Tırmanış ve Dış Görevler
Ziraat Bankası'ndaki başarılı başlangıcın ertesi yılında Ticaret Bakanlığı tarafından açılan sınavı başarıyla tamamlayan Önen, burada müfettiş yardımcısı olarak göreve başladı ve ardından bakanlık müfettişi unvanını aldı. Bakanlıktaki üstün çalışma performansı ve yönetsel yetenekleri sayesinde İhracat Genel Müdür Başyardımcılığı ve ardından İhracat Genel Müdürlüğü gibi son derece kritik yönetim kademelerine atandı. Türkiye'nin küresel ticaret politikalarının oluşturulmasında sorumluluk alan Önen, Ticaret Bakanlığı tarafından Hamburg Ticaret Müşaviri olarak Almanya'ya atandı. Bu ülkede dört yıl görev yaptı. Avrupa'daki bu son derece önemli görevinde Türkiye'nin ticari çıkarlarını ve ilişkilerini temsil etti. Yurt dışındaki bu ilk tecrübesinin ardından, toplamda sekiz yıl süren dış görevlerini tamamlayarak yurda dönüş yaptı.
Türkiye'ye dönüşünün ardından, o dönem yeni kurulan Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'nda önce İhracat Genel Müdürü, sonrasında ise Müsteşar Yardımcısı olarak idari sorumluluklar üstlendi. Bu görevlerinin sona ermesiyle birlikte, Bonn Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Başmüşaviri unvanıyla bir kez daha Almanya'ya atandı. Dış dünyadaki temaslarını tamamlayıp Türkiye'ye döndükten sonra Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı görevinde bulundu. Hemen ardından Ulaştırma Bakanlığı Müsteşarı olarak atanan Önen, kamu bürokrasisinde en üst düzey bürokratik görevlerden birini üstlenmiş oldu. Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bölünmesiyle yeni faaliyete geçen Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın kurucu ve ilk müsteşarı olma unvanını elde etti. 1995 yılında kendi isteğiyle kamu görevinden ayrıldı.
Sivil Toplum Liderliği ve Dış Ticaret Vizyonu
Kamudaki aktif görevlerini tamamladıktan sonra deneyimini özel sektör ve sivil toplum alanına aktarmaya yönelen Osman Ertuğrul Önen, özel sektörde faaliyet gösteren çeşitli firmalarda yönetim kurulu üyesi ve yönetim kurulu başkanı olarak çalıştı. Sivil toplum alanında ise özellikle şu kurumların kuruluşunda ve yönetiminde etkin roller üstlendi:
- Türk Dışticaret Vakfı (TDV)
- Dünya Türk İşadamları Vakfı (DÜTİV)
- Made in Turkey Dergisi
1996 yılında kurduğu Dünya Türk İşadamları Vakfı öncülüğünde, tüm dünyadaki Türk girişimcileri entegre etmeyi amaçlayan Dünya Türk İşadamları Kurultayları'nı hayata geçirdi. İki yılda bir düzenlenen bu geniş kapsamlı kurultayları, Dışişleri Bakanlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin katılımı ve desteğiyle on iki yıl boyunca kesintisiz bir şekilde sürdürdü. Made in Turkey dergisinin kuruculuğunu ve başyazarlığını üstlendi. Sahip olduğu engin tecrübeleri yazıları ve sivil toplum faaliyetleri aracılığıyla topluma sunmaya devam etmektedir.