Türk sinemasının altın çağını şekillendiren efsanevi yönetmen, senarist ve yapımcı Osman Fahir Seden, 22 Mart 1924 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Sinemacı bir aileden gelen usta sanatçı, babası Kemal Seden'in kurduğu Türkiye'nin ilk özel film şirketi olan Kemal Film bünyesinde sektöre adım atmıştır. Küçük yaşlardan itibaren sinema salonlarında ve film makaraları arasında büyüyen Seden, yabancı yapımlara yaptığı dublajlarla adım attığı bu dünyada, zamanla hem kamera arkasında hem de önünde sergilediği dehayla Yeşilçam'ın star sistemini inşa etmiştir.
Kamera Arkasına İlk Adımlar ve Dublaj Yılları
Eğitim hayatına Saint George Alman Lisesi'nin ilkokul bölümünde başlayan Osman Fahir Seden, orta öğrenimini yine aynı okulda tamamladı. Ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirerek hukuk eğitimi aldı. Fakat genç yaşta bağlandığı sinema onun asıl kulvarı oldu. Sektöre yabancı sinema filmlerinin seslendirme çalışmalarında görev alarak giren sanatçı, kısa zamanda kendi projelerini üretmeye karar verdi.
Seden, yapımcılık ve senaryo yazarlığı kariyerine 1951 yılında, henüz 27 yaşındayken adım attı. Kaleme aldığı ilk senaryo çalışması olan İstanbul Kan Ağlarken, sinema dünyasında adını duyurmasını sağladı. Yönetmen koltuğuna ise ilk defa 1955 yılında vizyona giren Kanlarıyla Ödediler filmiyle oturdu. Ancak asıl büyük çıkışını, 1959 yapımı olan ve Türk sinema tarihinin mihenk taşları arasında kabul edilen Düşman Yolları Kesti filmiyle gerçekleştirerek adını en başarılı yönetmenler arasına altın harflerle yazdırdı.
Yeşilçam'ın Yıldızlarını Yaratan Star Sistemi
Usta yönetmen, kariyerinin ilk dönemlerinde ağırlıklı olarak macera ve dram türlerinde eserler verdi. Daha sonra güldürü, polisiye ve müzikallere yöneldi. Bu dönemde özellikle Feridun Karakaya'nın canlandırdığı Cilalı İbo karakterini sinemaya taşıyarak büyük bir izleyici kitlesine ulaştı. 1960 ile 1970 yılları arasında adeta bir üretim fabrikası gibi çalışan Seden, imza attığı her projede büyük başarılar kazandı. Bu dönemin en çok ses getiren ve hafızalara kazınan başyapıtı ise Çalıkuşu oldu.
Osman Fahir Seden, sinema oyuncularını kendi şirketine bağlayarak Türkiye'de profesyonel anlamda ilk star sisteminin mimarı oldu. Keşfettiği oyuncular Yeşilçam'ın dev isimleri oldu. Özellikle Ayhan Işık'ı keşfederek devleştiren isim bizzat Seden'dir. Ayrıca güzellik yarışmasından hemen sonra Hülya Avşar'ı da keşfederek Haram ve Yabancı gibi filmlerde başrol oynamasını sağladı.
Usta yönetmenin sinemamıza kazandırdığı veya Kemal Film bünyesinde uzun yıllar birlikte çalıştığı önemli yıldızlardan bazıları şunlardır:
- Ayhan Işık ve Belgin Doruk
- Türkan Şoray, Fatma Girik ve Hülya Koçyiğit
- Sadri Alışık, Münir Özkul ve Zeki Müren
- Ediz Hun, Fikret Hakan ve İzzet Günay
- Eşref Kolçak, Ajda Pekkan ve Feridun Karakaya
- Zeynep Değirmencioğlu ve Öztürk Serengil
Kemal Film Yangını ve OFS Prodüksiyon Dönemi
Sinema yolculuğunda büyük acılar da yaşayan yönetmen, 1968 senesinde Kemal Film deposunda çıkan büyük yangınla sarsıldı. Birçok değerli yapıt kül olup gitti. Yaşanan bu büyük kaybın ardından Seden, 1973 yılında babasından miras kalan Kemal Film'i kapatmak zorunda kaldı. Ancak sinemadan asla kopmayarak, kendi isminin baş harflerinden oluşan OFS Prodüksiyon şirketini faaliyete geçirdi.
Yeni şirketiyle birlikte üretmeye devam eden Seden, 1970'lerin ortalarında Türk sinemasında büyük ilgi gören popüler komedileri yönetti. Beş Milyoncuk Borç Verir misin, Güler misin Ağlar mısın, Nereye Bakıyor Bu Adamlar ve Dokunmayın Şabanıma gibi popüler yapımlar bu dönemde seyirciyle buluştu. 1980'li yıllarda ise dönemin yükselen trendi olan şarkılı ve arabesk temalı filmlere yöneldi. Birçok arabesk sanatçısının beyaz perdede parlamasında onun imzası bulunuyordu.
Seden'in sinema tarihindeki en özgün yanlarından biri de yönettiği filmlerde ufak rollerle kamera karşısına geçmesiydi. Patron, bankacı veya mafya rollerini üstlendi. Ateş Böceği filmindeki unutulmaz zengin iş adamı rolü, bu performansların en akılda kalanıdır. Filmde cüzdanını çalan kıza acıyıp para veren Seden, şoförünün övgüsüne Beşiktaşlı olduğunu belirterek karşılık verir. Bu sahneler halkın büyük sevgisini kazandı.
Televizyon Çağı, Ödüller ve Vedası
Sinema filmlerinin yanı sıra kariyerinin son döneminde televizyon dizilerine de yönelen usta sanatçı, halkın zevklerini çok iyi analiz ediyordu. Yönettiği diziler sayesinde bugün televizyon dünyasının en ünlü yüzlerinden biri olan Aydan Şener'i adeta yeniden yarattı. Hayatı boyunca 100'ün üzerinde senaryo kaleme alan ve bir o kadar da film yöneten Seden, 1991 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanına layık görüldü.
Özel yaşamında Ayşe Fikret Seden ile evli olan yönetmenin; Ayşe, Zeynep ve Kemal isminde üç çocuğu bulunuyordu. Yeşilçam'ın bu koca çınarı, 1 Eylül 1998 tarihinde, 74 yaşındayken prostat kanseri nedeniyle İstanbul'da aramızdan ayrıldı. Adı sinema tarihine altın harflerle yazdıldı.