Türk siyasetinin ve basınının en hareketli dönemlerine bizzat tanıklık etmiş olan gazeteci, hukukçu ve siyasetçi Orhan Birgit, 13 Temmuz 1927 tarihinde Kars'ta dünyaya gözlerini açtı. Hayatı boyunca hem medya hem de politika dünyasında derin izler bırakan Birgit, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olduktan sonra meslek hayatına yön verdi. Türkiye'nin yakın tarihindeki pek çok kritik dönemeçte aktif roller üstlenen deneyimli devlet adamı, uzun yıllar sürdürdüğü çok yönlü kariyerinin ardından 15 Ekim 2019 tarihinde 92 yaşında vefat etti. Cenazesi Edirnekapı Sakızağacı Şehitliği'nde toprağa verilen Birgit, arkasında Türk siyasi ve basın tarihine ışık tutacak zengin bir geçmiş bıraktı.
Hukuk Eğitimi ve Basın Dünyasındaki İlk Adımları
Orhan Birgit'in gazetecilikle tanışması öğrencilik yıllarına kadar uzanmaktadır. Henüz genç bir hukuk öğrencisiyken adım attığı basın dünyasında, ulusal medyanın en önemli yayın organlarında kritik görevler üstlendi. Gazetecilik kariyerinde Ulus Gazetesi bünyesinde İstanbul temsilciliği gibi önemli bir sorumluluk alırken; Dünya ve Yeni Sabah gazetelerinde ise muhabir olarak sahadaki gelişmeleri takip etti. Türkiye'nin köklü basın kuruluşlarından Hürriyet ve Cumhuriyet gazetelerinde çalışarak buralarda çeşitli yazılar kaleme aldı. Meslek hayatının yanı sıra haftalık Kim Dergisi'ni çıkararak yayıncılık dünyasında da adından söz ettirdi. Hukuk eğitiminin getirdiği birikimle serbest avukatlık yapan Birgit, Hürriyet Vakfı çatısı altında da hem hukuk müşavirliği hem de başkanlık vazifelerini yürüttü. Yakın tarihin tartışmalı olaylarından biri olan ve Tan Gazetesi ile matbaasının tahrip edildiği Tan Olayı baskınında da bizzat yer alan Birgit, 6-7 Eylül 1955 tarihindeki hadiselerde etkin bir rol oynayan Kıbrıs Türktür Cemiyeti'nin üyeleri arasında bulunuyordu.
Siyaset Sahnesi ve Bakanlık Yılları
Genç yaşlardan itibaren toplumsal meselelerle ilgilenen Orhan Birgit, aktif siyaset hayatına Cumhuriyet Halk Partisi saflarında adım attı. Parti teşkilatının tabanından yetişen siyasetçi, CHP bünyesinde ocak ve ilçe başkanlığı görevlerini üstlenmenin yanı sıra İstanbul İl Yönetim Kurulu Üyeliği yaptı. Parlamento çatısı altında ise oldukça yoğun bir çalışma yürüttü. Orhan Birgit, milletvekilliği kariyeri boyunca parlamento çatısı altında şu dönemlerde görev yaptı:
- 2. (XIII) Dönem İstanbul Milletvekilliği
- 3. (XIV) Dönem Ankara Milletvekilliği
- 4. (XV) Dönem İstanbul Milletvekilliği
- 5. (XVI) Dönem İstanbul Milletvekilliği
Parlamenterlik kariyeri süresince TBMM CHP Grup Yönetim Kurulu üyeliği ve parti grup sözcülüğü gibi kritik pozisyonları deruhte etti. Partinin 18. Kurultayı'nda CHP Parti Meclisi Üyeliği ve Merkez Yönetim Kurulu üyeliğine seçilen Birgit, aynı dönemde partinin resmi sözcülüğü görevini de üstlendi. Siyasi kariyerinin zirve noktalarından biri ise Turizm ve Tanıtma Bakanlığı oldu. Kurulan hükûmette bakanlık makamına getirilen Birgit, aynı zamanda kabinenin sözcüsü olarak kamuoyunu bilgilendirme görevini yerine getirdi.
Tartışmalar, İtiraflar ve Akademiye Katkıları
Orhan Birgit, yaşamının sonraki dönemlerinde geçmiŞ dair yaptığı cesur açıklamalarla ve itiraflarla da Türkiye'nin siyasi hafızasında önemli tartışmalar başlattı. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi öncesindeki süreçte, öğrenci nümayişlerinin organize edilmesinde faal bir rol üstlendiğini kendi ağzından dile getirdi. O dönemde, kamuoyunu infiale sürükleyen ve öğrencilerin Et ve Balık Kurumu'nda kıyma makinelerinde kıyıldığına yönelik düzmece haberleri bizzat yayımladığını itiraf eden siyasetçi, bu haberlerin asılsız olduğunu ise çok daha sonra öğrendiğini ifade etti. Ayrıca, Dokuz Subay Hadisesi kapsamında darbe girişiminde bulunan subayları, dönemin CHP İl Sekreteri İlhami Sancar'ın talimatıyla savunarak kurtardığını da açık yüreklilikle beyan etti.
Aktif siyaset ve basın hayatının ardından tecrübelerini genç nesillere aktarmayı seçen Birgit, üniversitelerin iletişim fakültelerinde dersler verdi. Birgit'in ders verdiği kurumlar arasında şu üniversiteler bulunmaktadır:
- Eskişehir Anadolu Üniversitesi
- İstanbul Üniversitesi
- Bilgi Üniversitesi
- Galatasaray Üniversitesi
Bu akademik katkılarından dolayı Anadolu Üniversitesi Senatosu tarafından kendisine Fahri Doktora unvanı layık görüldü. Aydın Doğan Vakfı'nda yürütme kurulu üyeliği yapan deneyimli gazeteci, bir dönem de Basın Konseyi Başkanlığı koltuğuna oturdu. Yazın hayatını Cumhuriyet Gazetesi'nde sürdürdüğü köşe yazarlığı ile taçlandıran, evli ve bir çocuk babası olan Orhan Birgit'in öyküsü, Türkiye'nin son yıllık geçmişinin en canlı kesitlerinden birini oluşturmaktadır.