Türk sinema tarihinin en önemli figürlerinden biri olan Nurullah Tilgen, beyazperdenin hem mutfağında hem de sahnesinde yer almış çok yönlü bir sanatçıdır. Yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü bünyesinde başarıyla tamamlayan Tilgen, mezuniyetinin ardından adım attığı sanat dünyasında yönetmenlik, senaristlik, oyunculuk ve yazarlık gibi farklı kulvarlarda üretken bir biçimde çalıştı. Kariyerine 1940'lı yıllarda adım atan ünlü isim, sinema tarihimizin ilk yapıtına dair ortaya koyduğu tezle hafızalara kazındı. Ocak 1968 tarihinde yaşama veda eden usta kalem, ardında sinema tarihçiliği alanında hala kabul gören güçlü bir miras bıraktı.
Gazetecilikten Sinema Dünyasına Adım
Gazetecilik eğitimi aldıktan sonra sinemaya yönelen Nurullah Tilgen, sektöre ilk olarak 1940 yılında adım attı. Bu dönemde izleyici karşısına çıkan Yılmaz Ali adlı filmde rol alarak oyunculuk kariyerine başladı. Kamera önündeki deneyiminin yanı sıra kamera arkasında da çalıştı. 1947 yılında vizyona giren Karanlık Yollar adlı eseri sinemaya uyarlayarak bu alandaki yeteneğini kanıtladı. Ardından 1950 senesinde Bırakılan Çocuk filminin senaryosunu kaleme aldı. Sanatçı, üretkenliğini 1951 yılında yönetmen koltuğuna oturup senaryosunu yazdığı Kore'den Geliyorum filmiyle taçlandırırken, beyazperdedeki son oyunculuk deneyimini ise 1962 yılında izleyiciyle buluşan Köyün Güzeli adlı yapımla gerçekleştirdi.
Sanatçının sinema dünyasındaki başlıca çalışmaları şunlardır:
- Yılmaz Ali (1940) - Oyuncu
- Karanlık Yollar (1947) - Sinema Uyarlaması
- Bırakılan Çocuk (1950) - Senarist
- Kore'den Geliyorum (1951) - Yönetmen ve Senarist
- Köyün Güzeli (1962) - Oyuncu
Sinema Tarihçiliği ve Araştırmaları
Nurullah Tilgen, sadece pratik film yapımıyla değil, sinemanın teorisi ve tarihiyle de yakından ilgilenmiştir. Özellikle 1953 yılında yayımladığı bir makale, Türk sinema tarihi yazımında dönüm noktası oldu. Yazar bu çalışmasında, Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı adlı filmin Türk sinemasının ilk yapıtı olduğunu öne sürdü. Bu tarihi tez, günümüzde de araştırmacılar ve sinema çevreleri tarafından yaygın şekilde kabul görmektedir. Sinema dışındaki kültürel alanlarda da araştırmalar yapan Tilgen, hat sanatı üzerine yoğunlaştığı Eyüplü Hattatlar isimli bir inceleme kitabı da yayımlamıştır. Sanatçının bu eseri, geleneksel Türk sanatlarına dair önemli kaynaklar arasında yer alır.