Nimetullah Hafız, 2 Aralık 1939 tarihinde Yugoslavya Krallığı'nın Prizren kentinde dünyaya gelen, özellikle Balkanlar coğrafyasında ve tüm dünyada tanınan seçkin bir Türkolog, Türk bilim insanı ve edebiyatçıdır. İlk, orta ve lise tahsilini doğduğu şehirde tamamlayan Hafız, Balkanlar'daki Türk kültürü ile dilinin korunması ve araştırılması yolundaki çalışmalarını akademik düzeyde başarıyla gerçekleştirmiştir.
Prizren'den Saraybosna'ya Eğitim ve Akademik Gelişim
Eğitim hayatına doğduğu şehir olan Prizren'de adım atan Nimetullah Hafız, ilk ve ortaokul eğitiminin ardından yine bu şehirdeki liseden mezun oldu. Yüksek öğrenim yolculuğuna ilk olarak Belgrad Üniversitesi Filoloji Fakültesi bünyesinde yer alan Şarkiyat Bölümü'nde başladı. Buradaki eğitimini yarıda keserek kısa süre içerisinde Saraybosna Üniversitesi Şarkiyat Bölümü'ne geçiş yaptı ve lisans derecesini bu kurumdan aldı. Mezuniyetinin hemen ardından memleketi Prizren'e döndü. Araştırmacı, uzun yıllar boyunca Tarihî Eserleri Koruma Merkezi bünyesinde önemli görevler üstlendi. Akademik kariyerini ilerletmek amacıyla Priştine Üniversitesi Filoloji Fakültesi Şarkiyat Bölümü'nde Türk dili araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı. Akademik gelişiminin en önemli duraklarından biri ise Türkiye oldu. Hafız, 1976 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde yürüttüğü doktora çalışmalarını tamamlayarak doktor unvanını elde etti.
Balkan Türklüğünün İzinde Akademik ve Kültürel Faaliyetler
Nimetullah Hafız, mesleki kariyeri boyunca sadece üniversite kürsülerinde değil, yayıncılık ve eğitimcilik alanlarında da aktif bir rol oynadı. Gençlik yıllarında Üsküp'te yayın hayatını sürdüren Birlik gazetesinde gazetecilik yaparak basın dünyasına adım attı. Bununla birlikte, Priştine'de bulunan Meto Bayraktar İlkokulu bünyesinde bir süre Türkçe dersleri vererek öğretmenlik yaptı. Akademisyen Süreyya Yusuf'un 1977 yılındaki vefatının ardından, bölgedeki Türk kültür hayatı için büyük önem taşıyan Çevren Toplum, Bilim, Yazın ve Sanat Dergisi'nin yayın yönetmenliği görevini üstlendi. Eğitim faaliyetlerini sınırların ötesine de taşıyan Hafız, Üsküp Kiril ve Metodiy Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde öğrenim gören öğrencilere Osmanlıca dersleri verdi. Priştine Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'ndeki öğretim üyeliği görevini 2011 yılı itibarıyla sürdüren profesör, aynı zamanda bölgedeki Türkoloji çalışmalarını kurumsallaştırmak amacıyla önemli bir adım attı. Bu doğrultuda 30 Mart 2000 tarihinde kendisi gibi akademisyen olan eşi Prof. Dr. Tacida Hafız ile birlikte Balkan Türkoloji Araştırmaları Merkezi'ni kurdu. Kendisi bu merkezin başkanlığını üstlendi.
Edebi Şahsiyeti, Şiir Dünyası ve Halk Bilimi Çalışmaları
Edebiyat dünyasına 1960'lı yıllarda attığı adımlarla tanınan Nimetullah Hafız, ilk yaratıcı ürünlerini şiir türünde verdi. Kaleme aldığı ilk şiirleri, Üsküp'te çıkan Birlik gazetesi ile Sevinç isimli aylık çocuk dergisinin sayfalarında okuyucuyla buluştu. Şair kimliğiyle dikkat çeken yazarın ilk şiir kitabı olan Günaydın, 1964 yılında yayınlanarak okurlara ulaştı. İlerleyen yıllarda halk bilimine ve folklor çalışmalarına karşı duyduğu derin ilgi nedeniyle şiir yazmayı aşamalı olarak bıraktı. Araştırmacı, çalışmalarını inceleme-araştırma alanına kaydırdı. Buna karşın, geçmişte gazete ve dergilerde dağınık halde basılan şiirlerinin bir kısmı, uzun yıllar sonra Ana Kucağı başlığı altında derlenerek kitaplaştırıldı. Türk dili ve halk edebiyatı alanlarında düzenlenen çok sayıda uluslararası seminer, sempozyum ve kongrede tebliğler sundu. Hafız, Balkan Türk folkloruna ait materyallerin derlenmesi ve antoloji/seçki çalışmalarının yapılması noktasında da üretken bir ömür sürdü.
Nimetullah Hafız'ın akademik ve edebi sahada gerçekleştirdiği çalışmaların genel alanları şunlardır:
- Halk bilimi ve folklor araştırmaları,
- Dil ve halk edebiyatı seminerleri, kongre ve sempozyum sunumları,
- Şiir ve çocuk edebiyatı eserleri ile kitap çalışmaları,
- Bölge folkloruna yönelik derleme ve seçki (antoloji) faaliyetleri.