1957 yılında Zonguldak'ta dünyaya gelen Nilgün Efes, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel elpek bezini 1990'lı yıllardan itibaren yeniden üreterek hem yerel kültürü canlandıran hem de uluslararası pazara açılan bir Türk girişimci ve gazetecidir. Gazetecilik kariyerini geride bırakıp kendi işletmesini kuran Efes, Zonguldak'ın kültürel mirasını yaşatırken aynı zamanda yerel kadınlara istihdam sağlayarak bölge ekonomisine can vermiştir. Eğitim hayatının ilk ve orta kademelerini doğduğu şehirde tamamlayan Efes, yükseköğrenimini ise Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi bünyesinde bitirdi. Mezuniyetinin ardından bir süre basın sektöründe muhabirlik yaptı.
Gazetecilikten Dokuma Tezgahına Uzanan Başarı Hikayesi
Girişimcilik üzerine okuduğu etkileyici bir makale, genç gazetecinin kariyerinde yepyeni bir sayfa açmasına vesile oldu. Medya dünyasına veda ederek kendi işini kurmaya karar veren Nilgün Efes, rotasını el sanatlarına çevirdi. Takvimler 1997 yılını gösterdiğinde, Zonguldak'ın Ereğli ilçesine bağlı Kandilli semtinde özel bir elpek bezi dokuma evi açtı. Bu adımıyla, 1940 ve 1950'li yıllarda üretim süreci durma noktasına gelen geleneksel bezi yeniden canlandırma sürecine öncülük etti. Geçmişte yelken bezi, iç çamaşırı ve çarşaf yapımında kullanılan bu kumaşı modern tasarımlarla harmanlayan Efes, elpek bezini şu kategorilerde üretti:
- Şal ve fular gibi giyim aksesuarları
- Masa örtüsü ve perde gibi dekoratif ürünler
- Hediyelik turistik eşyalar
Ürettiği bu özgün tasarımları sınırların ötesine ulaştırarak Japonya'ya ihraç etti. Yerel değerlerin küresel pazarda karşılık bulması, bölgedeki el dokumacılığına olan ilgiyi de katladı.
Kadın İstihdamı ve Sivil Toplum Çalışmaları
Nilgün Efes, yalnızca ticari bir girişim kurmakla kalmayıp toplumsal faydaya da odaklandı. Bölgedeki kadınların ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarını ve evlerinde elpek bezi üretebilmelerini hedefleyen sosyal sorumluluk projelerinde aktif rol üstlendi. Yöredeki kadınların mikro kredilerle tezgah edinerek evlerinde dokuma yapmasını hedefleyen projede eğitmenlik yaptı. Kursiyerlere dokuma ve desen eğitimleri verdi. Kadınların sosyal statüsünün yükseltilmesini ve iş gücüne katılımının artırılmasını her daim öncelik haline getiren girişimci, bu amaç doğrultusunda sivil toplum kuruluşlarında da etkin görevler üstlenmektedir. Hâlen Ereğli Girişimci ve Yönetici İş Kadınları Derneği (ERGİKAD) bünyesinde başkanlık görevini sürdürmektedir.
Kazanılan Ödüller ve Kültürel Miras Unvanı
Efes'in imza attığı bu değerli çalışmalar hem yerel hem de ulusal düzeyde büyük takdir topladı. Başarılı girişimci, 2000 yılında Dünya Gazetesi tarafından organize edilen özel anketin neticesinde Zonguldak'ın en başarılı kadını seçilmeyi başardı. Aynı dönemde, Türkiye genelinde 'Yılın En Başarılı İş Kadınları' unvanına layık görülen 99 vizyoner kadından biri olarak ödüllendirildi. Bu başarıların ardından kültürel mirasa katkıları devlet nezdinde de tescillendi. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcılarını Değerlendirme Kurulu, 2023 yılında gerçekleştirdiği değerlendirmeyle kendisini onurlandırdı. Nilgün Efes, kurul kararıyla resmi olarak Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı ilan edilerek Sanatçı Tanıtma Kartı almaya hak kazandı. Bu gelişme, elpek bezinin kültürel değerini perçinledi.