Nevhiz Tanyeli, 1941 yılında sınır kenti Edirne'de dünyaya gözlerini açtı. Türk resim sanatñnın modern dönemdeki en özgün temsilcilerinden biri olan sanatçı, figüratif üslubun sınırlarını zorlayan çalışmalarıyla tanınıyor. Akademik eğitimini İstanbul'da tamamlayan ressam, kazandığı bursla gittiği Paris'te çok yönlü teknikler öğrenerek sanatını derinleştirdi. Türkiye'ye döndükten sonra hem eğitimci kimliğiyle yüzlerce öğrenci yetiştirdi hem de yurt içinde ve dışında açtığı sergilerle adından söz ettirdi. Bugün İstanbul'daki atölyesinde üretimini sürdüren usta isim, kendine has fırça darbeleri ve derin felsefi altyapısıyla Türk plastik sanatlarında silinmez bir iz bırakmıştır.
Sanat Eğitiminin Temelleri ve Paris Yılları
Sanat yolculuğuna genç yaşlarda başlayan Nevhiz, 1965 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi bünyesindeki Yüksek Resim Bölümü'nden başarıyla mezun oldu. Eğitim hayatı boyunca Türk resminin efsanevi isimleri olan Neşet Günal, Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Cemal Tollu atölyelerinde fırça salladı. Ustalardan edindiği birikimi kendi potasında eriten ressam, ilk kişisel sergisini henüz öğrenciyken, 1964 yılında İstanbul Yelken Kulübü Sanat Galerisi'nde açtı.
1971 yılına gelindiğinde sanatçının yaşamında yepyeni bir sayfa açıldı. Devlet bursu kazanarak Paris'e giden ressam, burada dört yıl boyunca dünya çapındaki sanat okullarında çalışmalar yürüttü. École Nationale Supérieure çatısı altında Gustave Singier ile resim, A. Haddad ile litografi üzerine yoğunlaştı. Sanatsal sınırlarını genişletmek amacıyla Uygulamalı Sanatlar Okulu'nda R. Gireux ile vitray çalışırken, Académie Goetz'de Richard Licata'dan gravür eğitimi aldı.
Paris'teki yılları sadece atölye çalışmalarıyla sınırlı kalmadı. Fransa, İngiltere ve İspanya'daki ünlü müze ve galerileri gezerek dünya sanat tarihini yakından inceledi. Bu dönemde özellikle İspanyol deha Francisco Goya üzerine kapsamlı bir araştırma gerçekleştirdi. Goya'nın dramatik ışık-gölge kullanımı ve toplumsal eleştirileri, ressamın kendi sanat anlayışının olgunlaşmasında büyük rol oynadı. Sanatçı; Komet, Mehmet Güleryüz, Oral Enuğur, Aka Gündüz Temur, Cihat Aral, Alaettin Aksoy ve Burhan Uygur gibi isimlerle birlikte Türk resminde çığır açan figüratif resim kuşağının en önemli temsilcileri arasında yerini aldı.
Akademide Bir Ömür: Öğretim Üyeliği ve Mersin Dönemi
Yurda dönüşünün ardından Nevhiz Tanyeli, sanat üretiminin yanı sıra eğitmenlik görevlerine odaklandı. 1976 ile 1978 yılları arasında Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Dairesi Başkanlığı bünyesinde sorumluluk üstlendi. Ardından 1978'de İstanbul Atatürk Eğitim Enstitüsü Resim-İş Eğitimi Bölümü kadrosuna katıldı. Bu kurumun Marmara Üniversitesi çatısı altına girmesiyle birlikte, akademik kariyerine burada devam etti.
Üniversitedeki verimli çalışmaları sayesinde hızla yükseldi. 1985 yılında Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde Sanatta Yeterlik derecesini tamamlayan sanatçı, 1986'da yardımcı doçent, 1989'da ise doçent unvanını aldı. Uzun yıllar Resim Ana Sanat Dalı Başkanlığı görevini yürüten Tanyeli, 1997 yılına kadar genç yeteneklerin yetişmesine öncülük etti.
1997 yılında Mersin Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'ne profesör olarak atanan ressam, burada idari sorumluluklar da üstlendi. 1999 yılına kadar devam eden bu süreçte Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanlığı, Resim Bölümü Başkanlığı ve Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi (MERKAM) Müdürlüğü gibi kritik makamlarda bulundu. Sanatçı, akademik dünyadaki disiplinli duruşunu sanatsal üretkenliğiyle her daim birleştirmeyi başarıdı.
"Kışkırtı Ressamı" ve Kaybolan Eserlerin Hikayesi
Nevhiz Tanyeli'nin sanat serüvenindeki en dramatik anlardan biri 2003 yılında yaşandı. Karşı Sanat Çalışmaları ev sahipliğinde düzenlenmesi hedeflenen büyük bir retrospektif serginin hazırlıkları sürerken, sanatçıya ait 234 adet resim çalındı. Eserlerin kaybolması nedeniyle bu görkemli buluşma iptal edilmek zorunda kalındı. Bu büyük kayba rağmen pes etmeyen Tanyeli, elinde kalan son dönem yapıtlarını bir araya getirdi. Sanatçının dirençli duruşunu simgeleyen bu koleksiyon, Amelie Edgü direktörlüğünde Milli Reasürans Sanat Galerisi'nde "Kışkırtı Ressamı: Nevhiz Tanyeli" başlığıyla izleyiciyle buluştu.
Usta sanatçının Türk resmine sunduğu özgün katkılar, prestijli ödüllerle de taçlandırıldı. 2003 yılında Sedat Simavi Görsel Sanatlar Ödülü'nü kazanan ressam, 2014 yılında ise Tüyap Fuarı kapsamında sunulan ARTIST Sanatçı Onur Ödülü'ne layık görülmüştür. Eserleri bugün Türkiye'nin en seçkin özel koleksiyonlarında ve müzelerinde yer bulmaktadır. Aile hayatında Feridun Aksın ile evlilik gerçekleştiren ve bir çocuk annesi olan değerli sanatçı, günümüzde yaşamını İstanbul'da sürdürmekte ve sanat dünyamıza yeni yapıtlar kazandırmaya devam etmektedir.
Nevhiz Tanyeli'nin Öne Çıkan Bazı Kişisel Sergileri
Resim çalışmalarını aralıksız sürdüren sanatçının açtığı çok sayıda kişisel sergiden bazıları şunlardır:
- 1964 - İstanbul Yelken Kulübü, Sanat Galerisi (İlk Kişisel Sergisi)
- 1966 - Fernand Leger Galerisi, Paris
- 1977 - Ortadoğu Sanat Galerisi, Ankara
- 2003 - "Kışkırtı Ressamı", Milli Reasürans Sanat Galerisi, İstanbul
- 2013 - "Duvar Resminden Korkuyorlar", Salt Beyoğlu, İstanbul
- 2014 - "Uyuyan Güzel", Galeri Nev, Ankara
- 2018 - "Yarı Retrospektif", Corpus Galeri, İstanbul