Türk resim sanatında figüratif ekolün iz bırakan temsilcilerinden biri olan Nevhiz Tanyeli, 1941 yılında serhat şehri Edirne'de dünyaya gözlerini açtı. Sanat yolculuğuna erken yaşlarda başlayan ressam, 1965 senesinde Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Resim Bölümü'nü başarıyla tamamlayarak mezun oldu. Akademide çağdaş resmin güçlü isimleriyle çalışan sanatçı, yurt içi ve dışındaki araştırmalarıyla özgün dilini inşa etti. Sıra dışı tabloları ve yetiştirdiği öğrencilerle iz bırakan Nevhiz, kariyeri boyunca prestijli ödüller kazandı.
Akademi yıllarında Türk resminin efsanevi hocalarının atölyelerinde pişen Nevhiz, bu süreçte çok yönlü bir sanat vizyonu edindi. Sanatçı; Bedri Rahmi Eyüboğlu, Neşet Günal ve Cemal Tollu gibi ustaların atölyelerinde çalışarak fırçasını geliştirdi. Henüz öğrencilik yıllarının sonuna yaklaşırken, takvimler 1964 yılını gösterdiğinde İstanbul'daki Yelken Kulübü Sanat Galerisi'nde ilk kişisel sergisini açarak sanatseverlerin karşısına çıktı. Bu sergi, onun uzun yıllar boyunca İstanbul sanat ortamında sürdüreceği kişisel sergiler serisinin ilk halkasını oluşturdu. Yurt dışı açılımını 1966'da yapan sanatçı, Paris'teki F. Leger Galerisi'nde sergi açarak uluslararası alanda dikkat çekti. Paris'teki bu sergi büyük ilgi gördü. İstanbul ise onun ana ilham kaynağıydı.
Paris Yılları ve Francisco Goya Araştırmaları
Sanat eğitimini daha da derinleştirmek isteyen Nevhiz, 1971 ile 1975 yılları arasında devlet bursu kazanarak uzmanlık eğitimi almak üzere yeniden Paris'in yolunu tuttu. Fransa'da geçirdiği bu verimli dönemde yalnızca bu ülkeyle sınırlı kalmayıp aynı zamanda İngiltere ve İspanya'daki önemli müze ile sanat galerilerinde de oldukça kapsamlı ve derinlemesine sanatsal incelemelerde bulundu. Avrupa sanatının gelişimini yerinde gözlemleyen ressam, özellikle İspanyol sanatının dev ismi Francisco Goya üzerine derinlemesine bir araştırma yürüttü. Batı sanatının ustalarını ve tekniklerini inceledikten sonra Türkiye'ye geri dönen Nevhiz, edindiği bu büyük birikimi ülkesinin hizmetine sunmak üzere kamusal görevler üstlendi. 1976-1978 yılları arasında Millî Eğitim Bakanlığı bünyesindeki Talim ve Terbiye Dairesi Başkanlığı'nda görev alarak eğitim politikalarına sanatsal bir vizyonla katkıda bulundu.
Akademide Bir Ömür: Mersin ve İstanbul Yılları
Akademik alandaki esas kariyeri ise 1978 yılında İstanbul Atatürk Eğitim Enstitüsü'nün Resim-İş Eğitimi Bölümü'nde göreve başlamasıyla yeni bir boyut kazandı. Kurumun Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi'ne dönüşmesiyle birlikte Nevhiz, Resim Ana Sanat Dalı'nda dersler vermeyi sürdürdü. Akademik hayatındaki hareketlilik 1983-1984 döneminde Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'ne geçişiyle sürdü; ancak bir sonraki eğitim döneminde yeniden Atatürk Eğitim Fakültesi'ndeki kadrosuna atandı. Burada uzun yıllar boyunca hem dersler verdi hem de Resim Ana Sanat Dalı Başkanı olarak idari görevler üstlendi. Bu süreçte akademik derecelerini de birer birer alan sanatçı, 1985'te Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde Sanatta Yeterlik çalışmasını tamamladı. Hemen ardından 1986'da yardımcı doçent, 1989'da ise doçentlik unvanını alarak yükselişini sürdürdü. 1997 yılına gelindiğinde ise Mersin Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'ne profesör unvanıyla atanarak güneye taşındı. Burada 1999 yılına kadar Dekanlık görevini yürüttü. Ayrıca Resim Bölümü Başkanlığı yaptı. MERKAM bünyesinde de kadın sorunlarına yönelik çalışmalar gerçekleştirdi.
Çalınan 234 Tablo ve Sanatın Direşi
Sanatçının kariyerindeki en sarsıcı dönemeç 2003 yılındaydı. İstanbul'da faaliyet gösteren Karşı Sanat Çalışmaları'nın ev sahipliğinde büyük bir Nevhiz Tanyeli Retrospektif Sergisi düzenlenmesi planıyordu. Ancak serginin hazırlıkları tüm hızıyla devam ederken, sanatçıya ait olan ve özenle seçilen tam 234 adet özgün resim kimliği belirsiz kişilerce çalındı ve daha sonra yapılan tüm aramalara rağmen maalesef bulunamadı. Bu büyük kayıp ve yaşanan derin üzüntü nedeniyle planlanan retrospektif sergi maalesef gerçekleştirilemedi. Bu olay herkesi çok sarstı. Ancak bu sarsıcı olay Nevhiz'in sanatını durdurmaya yetmedi. Elde kalan son dönem yapıtları, aynı yıl 'Kışkırtı Ressamı: Nevhiz Tanyeli' adıyla yeni bir sergide bir araya getirildi. Sanat direktörlüğünü Amelie Edgü'nün üstlendiği bu anlamlı sergi, 15 Ocak – 1 Mart 2003 tarihleri arasında İstanbul'daki Millî Reasürans Sanat Galerisi'nde sanatseverlerin ziyaretine açıldı.
Saygın Ödüller ve Çağdaş Figüratif Kuşak
Nevhiz, sanata katkıları ve gösterdiği büyük dirençle aynı yıl Sedat Simavi Görsel Sanatlar Ödülü'ne layık görülerek onurlandırıldı. Sanat dünyasındaki eşsiz konumunu her daim koruyan değerli ressam, 2014 senesinde düzenlenen Tüyap Kitap ve Sanat Fuarı kapsamında takdim edilen saygın Onur Ödülü'ne layık görülerek bir kez daha gururlandırıldı. O, çağdaşı olan ve Türk resminde figüratif eğilimin en güçlü kuşağını oluşturan önemli isimlerle yan yana anılmaktadır. Bu öncü sanatçılarla birlikte Türk resminde figüratif üslubun sınırlarını genişleten Nevhiz Tanyeli, hem akademik kariyeriyle hem de geride bıraktığı benzersiz eserleriyle sanat tarihimizin en kıymetli sayfalarında yer almaktadır.
- Komet
- Mehmet Güleryüz
- Oral Enuğur
- Aka Gündüz Temur
- Cihat Aral
- Alaettin Aksoy
- Burhan Uygur