Türk sinemasının altın çağını şekillendiren en üretken isimlerden biri olan Nejat Saydam, 15 Eylül 1929 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelerek, ömrü boyunca yönetmen, senarist ve oyuncu kimlikleriyle sinema tarihimize yön vermiştir. Tiyatro sahnelerinden setlerin arkasına uzanan bu tutku dolu yolculuk, Türk sinemasının kendi kimliğini bulma sürecinde oldukça kritik bir rol oynamıştır. Saydam, özellikle edebiyat uyarlamaları ve popüler türlerdeki öncülüğüyle geniş kitlelerin kalbine dokunmayı başarmış bir sanatçıdır.
Tiyatrodan Setlerin Arkasına Uzanan Bir Kariyer
Genç yaşta sahne ışıklarının büyüsüne kapılan Nejat Saydam, sanat kariyerine ilk olarak 1946 yılında tiyatro oyunculuğu yaparak adım attı. İlk adımı tiyatroyla attı. Tiyatroda edindiği dramatik birikim, onun ileride beyaz perdede sergileyeceği anlatım dilinin en sağlam temelini oluşturacaktı. Sahnelerde geçen dört yılın ardından, içindeki sinema sevdası ağır bastı ve 1950 senesinde asistanlık yaparak sinema sektörüne geçiş yaptı. Set tozunu yutarak yönetmenlik koltuğuna giden yolu sabırla inşa eden sanatçı, 1957 yılında nihayet ilk yönetmenlik denemesini gerçekleştirdi. Yönetmenlik onun asıl tutkusuydu. Bu başlangıç, onun Türk sinemasına armağan edeceği 121 eserin de ilk habercisi niteliğindeydi. Kameranın arkasındaki yeteneği kısa sürede fark edilen Saydam, sinema dünyasında kalıcı adımlarla ilerlemeye başladı.
Yeşilçam'da Çığır Açan Salon Komedileri ve Uyarlamalar
Yönetmenlik kariyerinin ilk yıllarında rüştünü ispat eden Nejat Saydam, 1959 yılında Samim Kocagöz'ün eserinden uyarlanan ve Türk Kurtuluş Savaşı'nı konu edinen Kalpaklılar filmiyle dikkatleri üzerine çekti. Bu film, onun sinemasal başarısını kanıtlarken tarihi olayları beyaz perdeye aktarmadaki becerisini de ortaya koydu. Ancak Saydam'ın Türk sinema tarihindeki en büyük devrimlerinden biri, Küçük Hanımefendi serileriyle gerçekleşti. Sinemamızda derin izler bıraktı. Bu popüler seri sayesinde Türk sinemasında "salon komedileri" döneminin kapılarını sonuna kadar aralayan öncü isim oldu. Yeşilçam izleyicisine yeni bir soluk getiren bu tarz, sinema salonlarında uzun yıllar boyunca büyük ilgi gördü.
Sadece komedi türüyle sınırlı kalmayan usta yönetmen, edebiyat dünyasının başyapıtlarını beyaz perdeyle buluşturmakta da ustaydı. Üretkenliğiyle göz dolduran sanatçı, kariyeri boyunca şu önemli eserleri sinemaya kazandırdı:
- Kalpaklılar (Samim Kocagöz uyarlaması olan tarihi yapım)
- Küçük Hanımefendi (Salon komedileri çığırını açan ünlü seri)
- Dokuzuncu Hariciye Koğuşu (Peyami Safa'nın ölümsüz eserinden yapılan uyarlama)
- Buzlar Çözülmeden ve Sarmaşık Gülleri gibi klasikleşmiş edebi uyarlamalar
Bu edebiyat uyarlamaları, onun yönetmenlik vizyonunun ne denli geniş olduğunu gösteren en önemli kanıtlar arasındadır. Usta sinemacı, yönettiği filmlerin yanı sıra tam 85 filmin senaryosunu kaleme aldı ve kariyeri boyunca iki farklı yapımda oyuncu olarak da kamera karşısına geçti.
Yarım Kalan Son Proje ve Veda
Büyük usta Nejat Saydam, yaşamının son döneminde de üretkenliğini kaybetmedi. TRT ve Film Yönetmenleri Derneği ortaklığıyla yürütülen prestijli "Türk Romanları Projesi" kapsamında yeni bir film hazırlığındaydı. Reşat Nuri Güntekin'in ünlü "Akşam Güneşi" adlı romanını sinema diliyle yeniden yorumlamak üzere tüm hazırlıklarını tamamlamıştı. Ne var ki, kaderin onun için başka bir planı vardı. Son projesi maalesef yarım kaldı. Çekimlerin başlamasına yalnızca bir gün kala, 25 Ekim 2000 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Ölümü tüm sinema dünyasını sarstı.
Kalp yetmezliği nedeniyle 71 yaşında aramızdan ayrılan efsanevi sinemacı, ardında doldurulması imkansız bir boşluk bıraktı. Kendisine veda etmek isteyen sevenleri, 27 Ekim 2000 tarihinde Teşvikiye Camii'nde bir araya geldi. Kılınan cenaze namazının ardından usta yönetmenin naaşı, İstanbul'un tarihi Aşiyan Mezarlığı'na defnedildi. Yazdığı senaryolar, yönettiği filmler ve oyunculuk yaptığı eserlerle Nejat Saydam, Türk sinemasının altın harflerle yazılmış sayfalarında yaşamaya devam ediyor.