Necip Alpan, Türk ve Arnavut eğitim dünyasında derin izler bırakmış, pedagoji ve albanoloji alanlarına ömrünü adamış çok yönlü bir aydındır. 1920 yılında Arnavutluk topraklarında başlayan yaşam yolculuğu, 2003 yılında son bulana dek iki ülke arasında güçlü bir kültür köprüsü kurmuştur. Eğitmenlik, gazetecilik, yazarlık ve spikerlik gibi farklı alanlardaki başarılarıyla tanınan Alpan, özellikle hazırladığı bilimsel çalışmalarla geniş kitlelere ulaşmıştır. Yaşamı boyunca ürettiği özgün eserler ve yetiştirdiği binlerce öğrenci sayesinde adını altın harflerle yazdırmıştır.
Arnavutluk'un tarihi Gjirokastër bölgesine bağlı Zhulat köyünde dünyaya gözlerini açan Necip Alpan, çocukluk yıllarında zorlu yaşam koşullarıyla mücadele etti. İlk eğitim adımlarını doğduğu bu şirin köyde ve ardından Gjirokastër kentinde attı. Henüz on yaşındayken, 1930 yılında annesini kaybetmesi küçük Necip'in hayatında büyük bir kırılma noktası yarattı. Bu büyük acının ardından ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç etme kararı aldılar. Yeni vatanında eğitimine kararlılıkla devam eden Alpan, ilköğrenimini Söke'de tamamladı. Ortaöğrenimini ise 1938 yılında Aydın'da başarıyla bitirerek öğretmenlik idealine doğru emin adımlarla ilerledi.
Öğretmenlik mesleğine olan tutkusu onu İstanbul'a sürükledi. Köklü eğitim kurumlarından İstanbul Öğretmen Okulu'na girdi ve buradaki eğitimini 1942 senesinde tamamladı. Mezuniyetin ardından bilgi birikimini daha da artırmak amacıyla Ankara'daki Yüksek Pedagoji Dil Enstitüsü'ne kaydoldu. Türkiye'deki başarıları ona yurt dışı kapılarını da açtı. 1957-1958 akademik yılında Fransa'ya giderek Sorbonne Üniversitesi'nde dil bilimi ve psikopedagoji alanlarında önemli çalışmalar yürüttü. Paris'te edindiği bu modern pedagojik yaklaşımlar, onun mesleki vizyonunu tamamen şekillendirdi.
Pedagoji ve Eğitim Sektöründeki Derin İzleri
Ankara'daki yükseköğrenimini tamamlayan Alpan, vakit kaybetmeden öğretmenlik mesleğine adım attı. İlk görev yeri olan Söke'de 1945 ile 1950 yılları arasında genç beyinleri aydınlattı. Zamanla eğitim alanındaki yetkinliği sayesinde farklı bölgelerde üst düzey sorumluluklar üstlendi. Alpan'ın bu dönemde yürüttüğü önemli görevler şunlardır:
- Kastamonu Öğretmen Okulu bünyesinde 1952-1954 yılları arasında psikopedagoji profesörlüğü,
- Gazi Pedagoji Enstitüsü kadrosunda profesörlük faaliyeti,
- İzmir bölgesinde yürütülen eğitim müfettişliği görevi,
- Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde yürütülen danışmanlık hizmeti.
Tüm bu görevlerinde okullardaki eğitim kalitesinin artırılması ve modern eğitim felsefesinin yerleşmesi için yoğun bir mesai harcadı.
Kültür Köprüleri Kuran Bir Gazeteci ve Radyocu
Eğitimciliğinin yanı sıra yayıncılık alanında da son derece aktif bir portre çizdi. Pedagojik ve kültürel birikimini aktarmak amacıyla İmbat ile Öğretmen isimli dergileri çıkararak sektöre yön verdi. Aynı zamanda devletin resmi eğitim dergisinde editörlük görevini üstlenerek akademik yayıncılığın gelişmesine katkı sağladı. Yazın hayatı sınırları aşan Alpan, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere, Tiran ve Priştine'deki pek çok dergi ile gazetede yüzlerce makale kaleme aldı. Bu yazılarında Türk ve Arnavut toplumlarının kültürel yakınlığını işledi. Kültürler arası iletişime radyoculuk faaliyetiyle de katkıda bulundu. Türkiye'nin Sesi radyosunda spiker olarak görev alarak Arnavutça haberler ve programlar sundu.
Kültürel Mirası ve Etnografik Çalışmaları
Necip Alpan, yaşamı boyunca çok sayıda bilimsel, mesleki ve kültürel örgütün üyesi olarak görev yaptı. Özellikle Arnavut folkloru ve etnografisi üzerine yürüttüğü kapsamlı araştırmalar, bu alandaki büyük bir boşluğu doldurdu. Türk ve Arnavut pedagoji düşüncesinin gelişiminde oynadığı rol, onu diasporanın ve iki milletin saygın figürlerinden biri haline getirdi. Hayata geçirdiği projeler ve akademiye sunduğu katkılar vesilesiyle çok sayıda ödül ve takdirnameye layık görüldü. Saygınlığı nedeniyle Türkiye genelinde hazırlanan "Günümüz Türkiye'sinde Kim Kimdir?" ansiklopedisinde de kendine yer buldu. Geride bıraktığı zengin kültürel miras, bugün de dünya genelindeki Arnavutlar ve eğitimciler için ilham kaynağı olmaya devam ediyor.