İsmail Necdet Kent, İkinci Dünya Savaşı'nın en karanlık döneminde, Nazi işgali altındaki Fransa'da gösterdiği insanüstü cesaretle yüzlerce Musevi'yi mutlak bir ölümden kurtaran kahraman bir Türk diplomatıdır. Marsilya kentinde görev yaptığı 1941-1944 yılları arasında diplomatik gücünü mazlumların canını korumak için seferber eden Kent, vagonlara doldurulan insanlarla birlikte trene binerek gösterdiği emsalsiz kararlılıkla insanlık tarihine adını altın harflerle yazdırdı. Muhtar Kent'in babası olan bu seçkin şahsiyet, aynı zamanda ülkemizin yetiştirdiği en saygın dış temsilcilerden biri olarak tanınmaktadır.
Eğitim Hayatı ve Diplomasideki İlk Adımları
Galatasaray Lisesi'ndeki orta öğreniminden sonra yüksek öğrenimini New York Üniversitesi Kamu Hukuku Bölümü'nde tamamladı. Hukuk alanındaki birikimini ülkesine hizmet etmek amacıyla kullanmak isteyen Kent, 1937 yılında Dışişleri Bakanlığı bünyesine katılarak meslek hayatına başladı. Genç diplomatın ilk yurt dışı görev yeri Yunanistan'dı. Atina'da muavin konsolos olarak görev yaptı. Buradaki çalışmalarının akabinde, takvimler 1941 yılını gösterdiğinde hayatının en kritik dönemecini yaşayacağı Fransa'ya atandı. 1941 ile 1944 yılları arasında Türkiye'nin Marsilya Başkonsolosluğu'nda Muavin Konsolos olarak görev yapan Kent, kendisini İkinci Dünya Savaşı'nın tam ortasında buldu.
Marsilya Konsolosluğu ve Vagonlardaki Direniş
Marsilya'daki görevi süresince Nazi baskısı altındaki yüzlerce insana umut ışığı olan diplomat, geçerli pasaportu bulunmayan çok sayıda Türk Musevi'sine yeni kimlik belgeleri sağladı. Nazi subaylarının sokaklarda erkekleri çevirip Musevi olup olmadıklarını anlamak için zorla soymalarını sert bir dille protesto eden Kent, doğrudan Gestapo karargahına giderek bu insanlık dışı uygulamaya karşı çıktı. Alman komutana sünnet edilmenin bir insanın Musevi olduğunu kanıtlamaya yetmeyeceğini belirten cesur diplomat, gerekirse kendi doktorlarının muayene yapabileceğini söyleyerek Nazi yetkililerini şaşkına çevirdi.
Onun insanlık tarihine geçen en büyük mücadelesi ise Saint Charles Tren İstasyonu'nda yaşandı. Konsolosluktaki yardımcısından, bölgedeki Türk Yahudilerinin toplama kamplarına gönderilmek üzere hayvan vagonlarına doldurulduğunu öğrenen Kent, vakit kaybetmeden istasyona hareket etti. İstasyon alanına vardığında karşılaştığı manzara dehşet vericiydi. Üzerlerinde sadece yirmi baş hayvan ile beş yüz kilo ot taşınabileceği yazılı olan vagonlara seksen insan üst üste yığılmıştı. Gestapo komutanının alanı terk etmesi yönündeki baskılarına boyun eğmeyen Türk diplomat, bu insanların Türk vatandaşı olduğunu vurgulayarak serbest bırakılmalarını talep etti.
Alman yetkilinin olumsuz yanıtı üzerine Kent, tarihe geçecek bir adım attı. Yardımcısına dönerek trene bineceklerini söyledi. Kendini engellemeye çalışan askerleri aşarak vagona girdi. Trenin hareket etmesiyle birlikte panikleyen Alman subayları, bir sonraki istasyonda treni durdurmak zorunda kaldılar. Kent'ten özür dileyerek kendisini lüks bir araçla geri götürmeyi teklif eden yetkililere karşı Kent, inançlarından taviz vermedi. O, seksenin üzerindeki Türk vatandaşının sırf inançları yüzünden bu vagonlara konulmasını kabul etmedi. Bu barbarlığı reddeden bir devletin temsilcisi olduğunu haykırdı. Onun bu kararlı duruşu karşısında çaresiz kalan Almanlar, vagondaki tüm insanları serbest bırakarak dramı sonlandırdı.
Savaş Sonrası Görevleri ve Onurlandırılan Ömrü
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından diplomasi basamaklarını hızla tırmanan İsmail Necdet Kent, Türkiye'nin New York Başkonsolosluğu görevini üstlendi. Başarılı bürokratik kariyerini Bangkok, Yeni Delhi, Stokholm ve Varşova gibi dünya başkentlerinde büyükelçi unvanıyla taçlandırdı. Savaş sonrası dönemde Türk diplomasisini dünya genelinde başarıyla temsil eden Kent, sırasıyla şu önemli görevlerde bulunmuştur:
- Türkiye'nin New York Başkonsolosluğu görevi,
- Bangkok Büyükelçiliği,
- Yeni Delhi Büyükelçiliği,
- Stokholm Büyükelçiliği,
- Varşova Büyükelçiliği.
Emeklilik yıllarında da saygınlığını koruyan Kent'e, 15 Mayıs 2001 tarihinde hem İsrail devleti tarafından özel bir onur madalyası hem de Türk devleti tarafından Üstün Hizmet Madalyası takdim edildi. Ödül töreninde sergilediği alçakgönüllü tavırla dikkat çeken diplomat, sadece yapması gereken insani görevi yerine getirdiğini ifade etti. Muhtar Kent'in babası olan efsanevi diplomat, 20 Eylül 2002 tarihinde hayata gözlerini yumdu. Cenazesi Bebek Camii'nde kılınan namazın ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi. Kendisiyle benzer kahramanlıklar gösteren meslektaşları Namık Kemal Yolga ve Selahattin Ülkümen ile birlikte Türk diplomasisinin altın sayfalarında yer alan Kent, insanlığın en karanlık döneminde parıldayan bir vicdan meşalesi olarak anılmaya devam etmektedir.