İnsanlık tarihinin en karanlık dönemlerinden biri olan İkinci Dünya Savaşı yıllarında, diplomatik nüfuzunu mazlumlar için adeta bir kalkan haline getiren Türk diplomat Namık Kemal Yolga, gösterdiği üstün cesaretle tarihin altın sayfalarında yerini almıştır. 1914 yılında Elazığ'da dünyaya gelen ve 21 Aralık 2001 tarihinde vefat eden Yolga, Fransa'nın Nazi işgali altında olduğu zorlu yıllarda Paris Büyükelçiliği bünyesinde kritik bir görev üstlenmiştir. Genç bir diplomat olarak görev yaptığı bu süreçte, çok sayıda Yahudi'ye Türkiye Cumhuriyeti pasaportu sağlayarak onları toplama kamplarına gitmekten kurtarmış, bu onurlu duruşuyla da tüm dünyada 'Türk Schindler'i' unvanıyla anılmıştır.
Paris'te Nazi İşgali ve İlk Kahramanlık Adımları
Namık Kemal Yolga'nın diplomasi yolculuğu, 1940 yılında Dışişleri Bakanlığı tarafından Paris'e atanmasıyla yepyeni bir boyut kazanmıştır. Bu tayin, genç meslek memurunun ilk yurt dışı görev yeridir. Ne var ki, bu atamadan yalnızca iki ay sonra Alman orduları Fransa'yı işgal ederek Paris sokaklarında dehşet saçmaya başlamıştır. İşgal yönetiminin ilk hedefi, bölgedeki Yahudi nüfusu tespit edip Paris yakınlarında kurulan toplama kamplarına sevk etmek olmuştur. Ortaya çıkan bu insanlık dramına sessiz kalamayan Yolga, hemen harekete geçerek diplomatik dokunulmazlığını ve makamını bir kurtuluş vesilesine dönüştürmüştür.
Cesur diplomat, Yahudi asıllı kişilere Türk vatandaşlığı hakkı kazandırarak onların evlerinden zorla çıkarılmalarını engellemiştir. Yolga, resmi işlemleri hızla tamamlayıp pasaport dağıtarak bu insanların toplama kamplarına sürülmesinin önüne geçmiştir. Onun bu insani mücadelesi sadece evrak işlemleriyle de sınırlı kalmamıştır. Türk pasaportu taşıdığı halde Nazi güçleri tarafından tutuklanan kişileri, büyük bir kararlılıkla Alman ordusunun elinden geri almayı başarmıştır. Kurtardığı insanları kendi makam aracıyla güvenli evlere bizzat taşıyarak hayatlarını güvence altına almıştır.
Dünya Çapında Görevler ve Diplomatik Başarılar
Yolga'nın diplomatik başarıları Paris'le sınırlı değildir. Savaş sonrasında da diplomasi basamaklarını hızla tırmanan Yolga, Türkiye Cumhuriyeti'ni pek çok stratejik başkentte büyükelçi unvanıyla en üst düzeyde temsil etmiştir. Görev yaptığı başlıca şehirler şunlardır:
- Roma
- Paris
- Karakas
- Tahran
- Moskova
Yurt dışındaki kritik büyükelçilik görevlerinin yanı sıra Ankara'daki merkez teşkilatında da son derece önemli idari sorumluluklar üstlenen Yolga, 1960 ile 1963 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreterliği makamında bulunmuştur. Bürokrasideki engin tecrübesiyle devletine hizmet etmeye devam eden diplomat, ilerleyen yıllarda yasama organında da rol almıştır. Bu doğrultuda, 5 Ocak 1982 ile 6 Aralık 1983 tarihleri arasında Millî Güvenlik Konseyi tarafından seçilerek Danışma Meclisi Üyeliği görevini yürütmüştür. Hem sahada hem de merkezde sergilediği devlet adamlığı duruşu, kendisini Türk diplomasi tarihinin unutulmaz simaları arasına yerleştirmiştir.
İnsanlık Mirası ve Onur Ödülleri
Namık Kemal Yolga'nın İkinci Dünya Savaşı sırasında sergilediği benzersiz fedakarlıklar ve kurtarma operasyonları, ömrünün son dönemlerinde ulusal ve uluslararası alanda büyük takdir toplamıştır. Tarihin tanıklık ettiği bu kahramanlık hikayesi vesilesiyle Yolga, 1998 yılında '500. Yıl Vakfı' tarafından özel olarak onurlandırılmıştır. Bununla da yetinilmeyip, savaş döneminde hayat kurtaran diğer kahraman Türk diplomatları Selahattin Ülkümen ve Necdet Kent ile birlikte Dışişleri Bakanlığı tarafından üstün hizmet plaketi ile ödüllendirilmiştir. Bu anlamı takdirlerin yanı sıra, İsrail devleti de Yolga'nın Yahudi cemaatine yönelik yaptığı hayat kurtarıcı katkıları ve cesaretini tescilleyen özel bir madalyayı kendisine takdim etmiştir. Yolga, ardında büyük bir insanlık mirası bıraktı.