Nadir Mutluay, güney Anadolu sınırlarında halkı organize edip Kuvâ-yi Milliye güçlerine cephane sağlayarak tarihe geçmiş vatansever bir din adamıdır. 1879 yılında dünyaya gelen ve ömrünü vatanının kurtuluşuna adayan bu değerli şahsiyet, din eğitimiyle başladığı hayat yolculuğunu milli direnişin en ön saflarında tamamlamıştır. Anadolu'da patlak veren iç isyanlarının yatıştırılmasında ve işgale karşı koyan milis kuvvetlerinin donatılmasında gösterdiği üstün gayret, onu Kurtuluş Savaşı'nın yerel kahramanlarından biri haline getirmiştir. Din görevlisi kimliğinin ötesinde, cesur bir sivil lider olarak halkı etrafında birleştirmeyi başarmıştır. O, milli direnişin sönmeyen meşalesidir. Vatan sevgisi onun en büyük rehberiydi.
Eğitim Hayatı ve İlk Görevleri
Genç yaşlarda ilim tahsiline yönelen Nadir Bey, eğitim hayatının ilk önemli adımını 1895 senesinde Mut Rüşdiyesi mezuniyeti ile atmıştır. Bilgiye olan açlığı onu bölgenin önemli eğitim merkezlerinden biri olan Konya'ya yönlendirmiştir. Burada Konya Medresesi müderrislerinin rahlesinden geçerek dini ilimlerde derinleşmeye başlamıştır. Eğitimini daha da ileriye taşımak amacıyla Yalvaçlı Ömer Vehbi Efendi'nin ders halkasına katılarak medrese tahsiline devam etmiştir. Zorlu ve uzun süren bu eğitim maratonunu 1906 senesinde başarıyla hitama erdirerek memleketi Mut'a dönmüştür. Memleketine dönüşünün ardından hukuki ve idari alanlarda sorumluluklar üstlenmiştir. 1908 yılında Mut mahkeme üyeliği vazifesine getirilerek adalet hizmetinde bulunmuştur. Bu görevi esnasında dürüstlüğü ve adalete olan bağlılığıyla yöre halkının sevgisini ve itimadını kazanmıştır. Takvimler 1910 yılını gösterdiğinde ise hayatının en uzun soluklu hizmet adımı atılmış ve Mut Müftüsü olarak tayin edilmiştir. Tam 32 yıl boyunca aralıksız sürdüreceği bu kutlu vazife, onun hem dini liderliğini pekiştirmiş hem de yaklaşan zorlu yıllarda topluma rehberlik etmesinin yolunu açmıştır.
Nadir Mutluay'ın kariyeri ve eğitim hayatı şu ana hatlarla özetlenebilir:
- 1895 yılında Mut Rüşdiyesi'nden başarıyla mezun olmuştur.
- 1906'da Yalvaçlı Ömer Vehbi Efendi'nin medresesindeki yüksek dini eğitimini tamamlamıştır.
- 1908 senesinde Mut mahkemesi bünyesinde üye olarak adalete hizmet etmiştir.
- 1910 ile 1942 yılları arasında, tam 32 sene boyunca kesintisiz olarak Mut Müftüsü unvanıyla görev yapmıştır.
Milli Mücadele Dönemi ve Çalışmaları
Sivas Kongresi'nin 11 Eylül 1919'da son bulmasıyla bağımsızlık ateşi tüm yurda yayılmıştır. Kongrede alınan kararla, vatanın her köşesinde bağımsızlık yanlısı direniş cemiyetlerinin kurulması hedeflenmiştir. Bu tarihi çağrıya ilk yanıt veren vatanseverlerden biri Mut Müftüsü Nadir Bey olmuştur. Nadir Bey, vakit kaybetmeden harekete geçerek 1 Kasım 1919 tarihinde Mut Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kuruculuğunu üstlenmiştir. İşgal tehdidine karşı halkı bilinçlendirmek adına civar köyleri tek tek dolaşarak Kuvâ-yi Milliye teşkilatlanmasını büyük bir özveriyle yürütmüştür. Milis güçlerin en büyük sıkıntısı olan silah ve cephane sorununu çözmek için adeta canını dişine takmıştır. Konya'da konuşlu bulunan 12. kolordudan milis güçler için tahsis edilen silahları bizzat teslim alarak cepheye ulaştırmıştır. Silahlar milli kuvvetlere can suyu oldu. Ancak cephedeki direnişin büyümesiyle mevcut cephane yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu darboğazı aşmak için harekete geçen cemiyet, Mondros Mütarekesi gereğince terhis edilen Osmanlı birliklerinden toplanan silahların peşine düşmüştür. Anamur, Gülnar ve Silifke'deki askeri depolardan toplanan ve Mut Jandarma depolarında muhafaza edilen silahlara ulaşmak için Nadir Bey görevlendirilmiştir. Nadir Bey dönemin ilçe kaymakamının kapısını çalarak depodaki silahların kendilerine verilmesini talep etmiştir. Karşısındaki gücün büyüklüğünden çekinen mülki amir, ülkenin içinde bulunduğu karamsar tabloyu çizerek bu mücadeleye şüpheyle yaklaşmıştır. Kaymakamın tereddütlerine karşı kararlı bir duruş sergileyen Nadir Bey, vatanını kurtarmak uğruna her türli fedakarlığı göze alan azimli bir milletin önünde hiçbir dünyevi gücün duramayacağını cesurca ifade etmiştir. Bu sarsılmaz inanç karşısında ikna olan kaymakam, depodaki cephaneyi milli direnişçilere teslim etmeye razı olmuştur. Cemiyet hedefine başarıyla ulaştı.
İsyanlarının Bastırılması ve Atatürk'ün Teşekkürü
Nadir Bey, sadece cephane teminiyle kalmamış, cephe gerisindeki güvenliğin sağlanmasında da çok önemli vazifeler üstlenmiştir. Milli direnişi baltalamak amacıyla tertip edilen Konya, Bozkır ve Ermenek isyanlarının bastırılmasında bilfiil ve nüfuzunu kullanarak çok etkili olmuştur. Sağladığı toplumsal mutabakat ve milis güçlere verdiği destek sayesinde, isyanların yayılmasını önleyerek ordunun güneyde rahat nefes almasına katkı sunmuştur. İsyan ateşi kısa sürede söndürüldü. Bu fedakarca çalışmalar Ankara'nın da dikkatinden kaçmamıştır. Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Kemal Paşa, 22 Ekim 1920 tarihinde gönderdiği telgrafla kendisine teşekkür etmiştir. Paşa gönderdiği telgrafında, vatanın birliğini korumak amacıyla isyanların bastırılmasında gösterilen büyük vatan sevgisini ve üstün fedakarlığı derin bir memnuniyetle karşıladığını belirterek kendisini yürekten tebrik etmiştir. Ömrünün sonuna kadar millete hizmet etmeye devam eden Nadir Mutluay, 1942 yılında müftülük makamından ayrılmış ve 4 Mayıs 1945'te vefat etmiştir. Onun geride bıraktığı bağımsızlık mirası, Anadolu insanının kalbinde yaşamaya devam etmektedir.