Türkiye'nin yetiştirdiği en kıymetli akademisyenlerden biri olan tarihçi Mehmet Muzaffer Arıkan, 23 Nisan 1928 tarihinde Ankara'da dünyaya gözlerini açmış, Türk tarih yazımına ve özellikle İber Yarımadası ile kurulan akademik köprülere ömrünü adamış bir bilim insanıdır. 2019 yılında aramızdan ayrılan seçkin araştırmacı, Ankara Üniversitesi çatısı altında gerçekleştirdiği kurucu faaliyetleri, arşiv çalışmaları ve uluslararası düzeyde takdir toplayan akademik çalışmalarıyla Türk-İspanyol ilişkilerinin seyrini değiştiren öncü bir figür olarak hafızalara kazınmıştır.
Ankara'dan Madrid'e Uzanan Akademik Yolculuk
Cumhuriyet'in ilk yıllarında başkentte doğan Muzaffer Arıkan, yükseköğrenimini tamamlamak üzere adım attığı Ankara Üniversitesi Tarih Bölümü'nden 1953 yılında başarıyla mezun oldu. Genç araştırmacının yeteneği ve tarihe olan tutkusu kısa sürede fark edilince, mezun olduğu sene aynı kürsüde asistan olarak göreve başladı. Bu adım parlak kariyerinin ilk kıvılcımıydı. Akademik basamakları kararlılıkla tırmanan Arıkan, 1958 senesinde edebiyat alanında hazırladığı başarılı çalışmasıyla doktor unvanını elde etti.
Bu parlak başlangıcın hemen ardından, İspanya hükümeti tarafından kendisine sağlanan özel bir araştırma bursu, Arıkan'ın kariyerinde yepyeni bir ufuk açtı. 1958 ile 1960 yılları arasında Madrid Üniversitesi bünyesinde çalışmalar yürüten genç doktor, İspanyol arşivlerinde Türk tarihi açısından hayati önem taşıyan vesikaları inceleme fırsatı buldu. Yurda dönüşünün ardından bilimsel çalışmalarına hız verdi. Nitekim 1966 yılında hazırladığı teziyle doçentlik unvanını kazandı. Takvimler 1988 yılını gösterdiğinde ise yarım asra yaklaşan emeklerinin bir meyvesi olarak profesörlük kadrosuna atandı.
Kurucu Misyon ve Türk-İspanyol Kültür Köprüsü
Profesör Muzaffer Arıkan sadece bir araştırmacı değil, aynı zamanda vizyoner bir kurucu olarak da Türk yükseköğretim sistemine damga vurdu. Kendisi 1974 yılında İspanyol Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı'nın kurulması görevini üstlendi. Bu bölümün 1982 yılına kadar aralıksız şekilde yöneticiliğini yürüttü. Türkiye'de İspanyol dili çalışmalarının kurumsallaşması onun attığı bu sağlam temeller sayesinde mümkün oldu. Akademi dünyası bu atılımla yepyeni bir çehre kazandı.
Akademik yönetim alanındaki yetkinliğini farklı kademelerde de kanıtlayan başarılı tarihçi, kariyeri boyunca şu idari görevleri üstlenmiştir:
- 1976 - 1980 yılları arasında yürüttüğü Tarih Enstitüsü Müdürlüğü
- 1986 - 1995 yılları arasında üstlendiği Yeniçağ Tarihi Anabilim Dalı Başkanlığı
- 1958 senesinden itibaren uzun yıllar boyunca katkı sunduğu Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü bünyesindeki çalışmaları
Ayrıca, Türk Tarih Kurumu üyeliğine seçilerek milli tarih bilincinin gelişmesine doğrudan katkı sundu.
Şövalyelik Unvanı ve Kraliyet Nişanı
Muzaffer Arıkan'ın iki ülke arasındaki kültürel ve tarihi bağları güçlendirmeye yönelik çabaları, uluslararası alanda en üst düzeyde yankı buldu. İspanyol ve Türk ilişkilerinin geliştirilmesinde üstlendiği katalizör rolü nedeniyle, 24 Haziran 1987 tarihinde İspanya tahtı tarafından büyük bir onura layık görüldü. İspanya Kralı adına takdim edilen prestijli İspanya Kraliyet Yüksek Liyakat Nişanı (La Encomienda de la Orden del Merito Civil) ile birlikte kendisine şövalyelik unvanı da verildi. Böylece adını dünya akademi tarihine altın harflerle yazdırdı. 2019 yılında vefat eden bu büyük çınar, ardında zengin bir akademik miras ve dostluk köprüleri bıraktı. Onun mirası bugün de yaşamaktadır.