Cumhuriyetin ilk kadın doktorları arasında yer alan ve gastroenteroloji alanındaki öncü çalışmalarıyla tanınan Müfide Küley, Türkiye'de tıp dünyasının en önemli isimlerindendir. 1899 veya 1904 senesinde Sakız Adası'nda dünyaya gelen öncü hekim, kadınların tıp eğitimine kabul edilmediği o zorlu dönemlerde verdiği kararlı ve inatçı mücadeleyle bu alandaki tüm engelleri tek tek aşmayı başarmıştır. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Kliniği bünyesinde gastroenteroloji bölümünü kuran Küley, meslek yaşamı boyunca sayısız hekimin yetişmesine ve bu uzmanxlık dalının ölkemizde gelişmesine öncülük etmiştir.
Tıp Fakültesine Kabul Edilme Mücadelesi
Müfide Küley, Moralı Ali Bey'in torunu ve askeri hekim Kâzım Ali Bey'in kızı olarak tıp dünyasına oldukça aşina bir aile ortamında büyüdü. Çamlıca Kız Lisesi'nden mezun olduktan sonra, o yıllarda tıp fakültesine kız öğrenci kabul edilmemesi sebebiyle yükseköğrenimine İstanbul Darülfünunu Fen Fakültesi Biyoloji şubesinde devam ederken bir yandan da kimya bölümündeki dersleri takip etti. Kimya alanında da eğitim alan genç kadının asıl hedefi her zaman tıp doktoru olmaktı. Bu amaçla 1921 yılında Sabiha Süleyman ve İffet Naim (Çağlar) Hanımlar ile birlikte Tıp Fakültesi'ne başvurup kayıt yaptırmayı başardı. Ancak kız öğrencilerin eğitim almasına karşı çıkan bir öğretim üyesinin şikayeti üzerine Küley ve arkadaşları derslere kabul edilmediler. Küley ve arkadaşları bu olumsuz gelişme karşısında pes etmediler. Ertesi yıl, 1922'de on kız arkadaşıyla birlikte tıp fakültesine yeniden başvuran Küley, bu kez dersleri takip etme hakkını elde etti. Zorlu eğitim sürecini başarıyla tamamlayarak 1928 yılında Darülfünun Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. Öğrencilik yıllarında geçimini sağlamak ve mecburi memuriyet görevini yerine getirmek adına Üsküdar Kız Sanat Mektebi'nde fen bilgisi öğretmenliği görevini yürüttü.
Akademik Yükseliş ve Uzmanlık Dönemi
Mezuniyetinin ardından 1 Eylül 1929 tarihinde öğretmenlik görevinden ayrılarak İkinci Dâhiliye Kliniği'nde asistanlık görevine atanan Küley, akademik kariyerine hızlı bir başlangıç yaptı. Göreve başladıktan sadece bir yıl sonra başasistanlığa yükseldi. 1930 yılında Tıp Fakültesi Mecmuası'nda "Dr. Fatma Kâzım-Asistan" imzasıyla yayımlanan ilk bilimsel makalesiyle birlikte araştırma dünyasına adım attı. 1933 yılında iç hastalıkları alanında uzmanlık unvanını alarak Kadıköy'de kendi özel muayenehanesini açtı. Klinik çalışmalarına 1936 ile 1942 yılları arasında Haydarpaşa Numune Hastanesi Dâhiliye Kliniği'nde iç hastalıkları uzmanı olarak aralıksız devam etti. Mesleki birikimini artırmak amacıyla Avrupa'ya gitti. 1937 ve 1938 yıllarında Viyana, Berlin, Düsseldorf kentleri ile Törnsheide Sanatoryumunda bilimsel incelemeler gerçekleştirdi. Türkiye'ye döndükten sonra Tevfik Sağlam'ın yönettiği Üçüncü Dâhiliye Kliniği'nde doçent unvanıyla göreve başladı. Bilimsel alandaki çalışmaları ve klinik tecrübesi sayesinde 1952 yılında profesörlük kadrosuna atandı.
Gastroenteroloji Kliniğinin Kuruluşu ve Toplumsal Çalışmaları
1960 yılındaki askeri ihtilal döneminde üniversitedeki görevinden uzaklaştırılan Küley, iki yıllık aranın ardından 27 Nisan 1962 tarihinde kadrosuna geri döndü. Görevine yeniden başlayan başarılı hekim, 1963'te tıp dünyasında büyük bir adım attı. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde Gastroenteroloji Seksiyonu'nu kurarak bu birimin yöneticiliğini üstlendi. Akademik kariyerini 1973 yılındaki emekliliğine kadar burada başarıyla sürdürdü. Yoğun klinik çalışmalarının yanında sivil toplum kuruluşlarındaki faaliyetlerinde de etkin roller üstlendi. 1945 yılında genel sekreterliğini üstlendiği Türk Tıp Cemiyeti'nin 1961 yılında da başkanlık görevinde bulundu. Ayrıca Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği'nin 1949 yılındaki kurucu üyeleri arasında aktif şekilde yer alarak kadınların hem eğitim hem de iş hayatında daha güçlü konumlara gelmelerini her platformda sonuna kadar destekledi. Üretken meslek hayatı boyunca edindiği tecrübeleri kitaplaştıran profesör, tıp literatürüne önemli eserler kazandırdı. Eserler, sonraki nesiller adına başvuru kaynağı haline geldi. Yazarın tıp dünyasına sunduğu başlıca kitaplar şunlardır:
- Zehirlenmeler
- Sindirim Sistemi Hastalıkları
- İç Hastalıklarında Diyetle Tedavi
Müfide Küley, 26 Aralık 1995 tarihinde hayata gözlerini yumdu.