Mithat Cemal Kuntay, 1885 yılında İstanbul'da dünyaya gelen çok yönlü bir aydındır. Kendisi, Türk hukuk tarihinin olduğu kadar aynı zamanda edebiyat dünyasının da en saygın isimlerinden biridir. Genç yaşta omuzlarına binen ağır sorumlulukları edebi yeteneği ve mesleki disiplini sayesinde aşmayı başarmıştır. Özellikle vatanperverlik duygularını alevlendiren destansı şiirleriyle tanınmıştır. Osmanlı'nın çöküş dönemini anlatan Üç İstanbul romanıyla silinmez bir yer edinen usta yazar, öte yandan ülkemizin ilk hukuk doktoru unvanını alarak adalet mekanizmasında da derin izler bırakmıştır. Sanatçı, 30 Mart 1956 tarihindeki vefatına kadar üretkenliğini her daim muhafaza etmiştir.
Edebiyatla Filizlenen Zorlu Bir Gençlik ve Hukuk Başarısı
Usta yazar, İşkodra'dan göç eden köklü bir aileye mensuptur. Babası Selim Sırrı Bey, kıymetli annesi ise Tırhala kasabasından Samiye Hanım'dır. Çocukluk yıllarında annesinin sesinden dinlediği Cezmi romanı, onun ruhundaki ilk edebi kıvılcımları ateşleyen unsur olmuştur. Ancak usta kalemin yaşam serüveni henüz 17 yaşındayken acı bir kayıpla sarsılmıştır. Babasını kaybetmesiyle on kişilik geniş ailesinin bütün maddi yükünü tek başına omuzlamak zorunda kalmıştır. Eğitimine devam ederken bir yandan özel dersler vermiş, diğer yandan gazetecilik yaparak ailesine kol kanat germiştir.
Orta öğrenimini Aksaray'daki Mekteb-i Osmaniye Rüştiyesi'nde tamamlayan Mithat Cemal, lise eğitimine ünlü Saint Joseph Lisesi'nde başlayıp ardından köklü Vefa Lisesi'nde son noktayı koyarak eğitimini tamamlamıştır. Daha sonra Mekteb-i Hukuk'a girdi. Bu okulu birincilik derecesiyle bitirdi. Akademik kariyer basamaklarını tırmanarak, ünlü devlet adamı İbrahim Hakkı Paşa'nın asistanlığını üstlenmiştir. Yürüttüğü titiz akademik çalışmalar neticesinde Türkiye'nin ilk hukuk doktoru unvanını elde etmeyi başarmıştır. Adliye Nezareti bünyesindeki Özel Kalem kâtipliğiyle başladığı bürokratik kariyerinde müdür yardımcılığına kadar yükselen tecrübeli hukukçu, bir müddet Birinci Hukuk Mahkemesi üyesi sđfatıyla yargıçlık da yapmıştır.
Çanakkale Rüzgârı, İstiklal Mücadelesi ve Atatürk'ün Okuduğu Dizeler
Mithat Cemal'in hayatındaki en büyük dönüm noktası, 1903 yılında Mehmet Akif Ersoy ile tanışmasıdır. Bu dostluk ona yepyeni ufuklar açtı. Bu samimi tanışma, onun edebi dünyasını başan aşağı şekillendiren en temel unsur olmuştur. Siyasi şüpheler yüzünden 1906 senesinde kısa bir süre demir parmaklıklar arkasında tutuklu kalmıştır. Mehmet Akif'in Meşrutiyet sonrasında yazdığı ünlü 'İstibdat' şiiri, bu hüzünlü olayın hatırasına ithaf edilmiştir. İki kadim dost, birlikte kaleme aldıkları manzumelerle edebiyat dünyasında büyük ilgi görmüşlerdir.
Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde Çanakkale Cephesi'ne gönderilmiştir. Hükûmet onu cephedeki şairler arasına seçmiştir. Burada cephedeki kahramanlıklardan ilham alan yazar, Harp Mecmuası bünyesinde coşkulu şiirler yayımlamıştır. Vatan sevgisini en gür sesle haykıran şair, Millî Mücadele yıllarında da halkın direnç kaynağı olmuştur. Büyük Zafer'in ardından yazdığı Vatan Hisleri şiirinin sarsıcı dizeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi kürsüsünde yankılanmıştır. Mustafa Kemal Atatürk tarafından mecliste okunan bu mısralar, şairin ününü ülke sathına yaymıştır.
Üç İstanbul Romanı, Edebi Mirası ve Yaşamının Son Dönemi
Hukuk alanındaki engin tecrübelerini noterlik mesleğiyle sürdüren Kuntay, 1923 yılında Beyoğlu Dördüncü Noterliği görevine atanmıştır. Bu vazifeyi vefat ettiği tarihe kadar tam 33 sene boyunca aralıksız sürdürmüştür. Böylelikle Türkiye'nin en uzun süre noterlik yapan hukukçusu unvanını kazanarak tarihe geçmiştir. 1950 genel seçimlerinde şansını deneyerek Çorum milletvekili adayı olmuş, fakat seçilmeyi başaramamıştır. Özel yaşamında ise Hicaz Valisi Ahmet Ratip Paşa'nın torunu Naile Hanım ile hayatını birleştirmiştir. Ne yazık ki eşinin çok genç yaşta vefat etmesi yazarın ruhunda silinmez izler bırakmıştır.
Yazarın edebiyat tarihimizdeki en büyük eseri, 1938 yılında neşredilen Üç İstanbul romanıdır. Eser, imparatorluğun çöküş sürecini üç kritik dönem üzerinden çarpıcı bir dille anlatmaktadır:
- İkinci Abdülhamid Dönemi'nin saray merkezli ve baskıcı atmosferi,
- İkinci Meşrutiyet'in getirdiği büyük siyasi dalgalanmalar ve yeni arayışlar,
- Mütareke yıllarının getirdiği büyük yıkım, toplumsal yozlaşma ve işgal altındaki şehrin acı sancıları.
Yazarın kendi çalkantılı yaşam öyküsünden de çok derin ve çarpıcı izler taşıdığı kabul edilen bu ölümsüz romanı, 1983 senesinde Türkiye Radyo Televizyon Kurumu tarafından televizyon dizisi formatında izleyiciyle buluşturulmuştur. Yazar ayrıca, roman türündeki bu tek eserinin yanı sıra son derece titiz çalışmalar olan biyografiler de kaleme almıştır. Özellikle Namık Kemal ve Mehmet Akif Ersoy gibi tarihi şahsiyetlerin hayatını belgelerle aydınlatan kitaplar yazmıştır. Son dönemlerinde amansız bir akciğer kanserine yakalanan kıymetli yazar, 30 Mart 1956 tarihinde aramızdan ayrılmıştır. Kabri İstanbul'un en eski ve huzurlu mezarlıklarından olan Karacaahmet'te yer alan kıymetli yazar, Türk kültür dünyasında vatanperverliğin ve bilimsel titizliğe sahip araştırmacılığın sembol ismi olarak varlığını ebediyen sürdürecektir.