Cumhuriyet döneminin önemli bürokratlarından biri olan Memduh Şevket Aytür, 1917 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş ve ömrünü Türk kamu bürokrasisinin inşasına adamıştır. Devletin en üst düzey finans ve diplomasi kademelerinde başarıyla görev yapan Aytür, hem Hazine Genel Müdürlüğü hem de Devlet Planlama Teşkilatı müsteşarlığı gibi stratejik makamlarda bulunarak ülke ekonomisinin yönlendirilmesinde aktif sorumluluk almıştır. Bürokraside adım adım yükselerek 1960'ta Merkez Bankası başkanlığına ulaşan tecrübeli devlet adamı, edindiği derin birikimle yurt dışında da OECD daimi temsilcisi olarak Türkiye'yi temsil etmiştir.
Mülkiye'den Maliye Müfettişliğine İlk Adımlar
Eğitim hayatına İstanbul'da başlayan Aytür, 1934 yılında köklü eğitim kurumlarından İstanbul Erkek Lisesi'nden mezun olmuştur. Yükseköğrenimini ise devlet bürokrasisinin çekirdeğini yetiştiren ünlü Mekteb-i Mülkiye'de tamamlayarak 1938 yılında mezuniyetini almıştır. Buradan aldığı donanımlı eğitimle iktisat ve kamu yönetimi alanlarında derin bir bilgi birikimi edinmiştir. Genç mezun, 1939 senesinde Maliye Müfettiş Muavini olarak kamu hizmetine başlamış ve böylece yıllar sürecek maliye serüvenine adım atmıştır. 1942 ile 1949 yılları arasında başarıyla yürüttüğü Maliye Müfettişliği görevine, kısa bir aranın ardından 1951-1956 yılları arasında yeniden devam etmiştir. Bu dönemde edindiği teftiş ve denetim tecrübesi, onun ileride üstleneceği yönetim rolleri için güçlü bir zemin oluşturmuştur. Denetim süreçlerindeki hassasiyeti ve titiz çalışma prensipleriyle genç yaşta adından söz ettiren Aytür, maliyenin farklı birimlerinde önemli sorumluluklar üstlenerek yükselişini sürdürmüştür.
Ekonomi Yönetimi ve Uluslararası Diplomasi
Maliye alanındaki uzmanlığı Memduh Aytür'e üst düzey yöneticilik kapılarını aralamıştır. 1956-1958 yıllarında ilk kez Hazine Genel Müdürlüğü makamına getirilmiştir. 1956-1958 yıllarında ilk kez Hazine Genel Müdürlüğü makamına getirilmiştir. Sonrasında Maliye Tetkik Kurulu Başkanlığı yaptı. Ülke sınırlarını aşan yetkinliğiyle, 1959-1963 yıllarında Washington Büyükelçiliği bünyesinde Maliye Müşaviri ve İktisadi Heyet Başdelegesi olarak görev yapıştır. Dış temsilcilikte ülkenin iktisadi çıkarlarını savunurken, 1960 yılında yaklaşık dört ay boyunca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığı'nı üstlenerek para politikasının dümenine geçmiştir. Merkez Bankası başkanlığı döneminde finansal istikrarı sağlama adına çalışan Aytür, Washington'daki diplomatik misyonunun ardından 1963 yılında kısa bir süre tekrar Hazine Genel Müdürlüğü yapmış ve hemen sonrasında Maliye Bakanlığı Müsteşarlığına tayin edilmiştir.
Planlama Dönemi ve Son Yılları
Türkiye'nin kalkınma hamlesinin en önemli ayağı olan planlı iktisat döneminde de Aytür öncü figürdür. 1964-1966 ve 1971 yıllarında Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarı sıfatıyla yıllık programları ve kalkınma planlarını koordine etmiştir. Planlı kalkınma modellerinin hazırlanmasında ve devlet yatırımlarının yönlendirilmesinde stratejik kararlar almıştır. Uluslararası alandaki başarılı diplomasi geçmişi ve iktisadi birikimi sayesinde, 1972-1981 yılları arasında OECD Daimi Temsilciliği görevini yürüterek ülkesini yurt dışında başarıyla temsil etmiştir. Ülkenin dış ekonomik ilişkilerini koordine ettikten sonra, 1 Nisan 1981 tarihinde finans sektörünün dev kuruluşu olan Türkiye İş Bankası'nın Yönetim Kurulu Başkanlığı'nı üstlenmiştir. Ancak bu prestijli makamdaki görevini yürütürken, aynı yılın sonlarında beyin kanaması geçirerek 11 Kasım 1981 günü yaşamını yitirmiştir. Vefatı, Türkiye'nin iktisadi ve idari bürokrasisinde derin bir boşluk yaratmıştır.
Memduh Şevket Aytür'ün kariyeri boyunca üstlendiği önemli görevler şunlardır:
- Merkez Bankası Başkanlığı (1960)
- Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı (1964-1966, 1971)
- OECD Daimi Temsilciliği (1972-1981)
- Türkiye İş Bankası Yönetim Kurulu Başkanlığı (1981)