Mehmet Yiğit Alpogan, Türk diplomasisinin en köklü ve dönüm noktası niteliğindeki isimlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. 30 Haziran 1945 tarihinde İzmir’in Ödemiş ilçesinde dünyaya gelen deneyimli devlet adamı, Türkiye’nin dış ilişkilerinde yarım asra yakın bir süre boyunca kritik roller üstlenmiştir. Özellikle 2004 yılında, Avrupa Birliği uyum yasaları doğrultusunda gerçekleştirilen reformlar kapsamında Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği makamına getirilen ilk sivil kökenli bürokrat olarak Türk siyasi ve idari tarihine adını yazdırmıştır. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden 1967 yılında mezun olmasının ardından, 1968 senesinde Dışişleri Bakanlığı bünyesinde mesleki yaşamına ilk adımını atmıştır. Bu önemli başlangıç, kendisini yeni ufuklara taşımıştır. Böylece uzun soluklu bir diplomatik serüven başlamıştır.
Diplomaside İlk Adımlar ve Yurt Dışı Temsilcilikleri
Genç yaşta adım attışı dış ilişkiler camiasında hızlı bir ilerleme kaydeden Alpogan, mesleğinin ilk yıllarında çok yönlü tecrübeler edinmiştir. 1972 senesinde Japonya’nın başkenti Tokyo’da görev alarak Asya coğrafyasındaki ilişkileri yakından gözlemleme şansı bulmuştur. Bu önemli dđş misyonun ardından, Kıbrıs Barış Harekâtı’nın hemen sonrasına denk gelen 1975 yılında Lefkoşa Büyükelçiliği kadrosuna dahil olmuştur. Ada üzerindeki hassas dengeleri yerinde takip eden diplomat, 1978 yılında ise başkente dönerek Dışişleri Bakanlığı Özel Kalem Müdürlüğü görevini üstlenmiştir. Ankara’daki bu idari tecrübenin akabinde rotasını tekrar yurt dışına çeviren Alpogan, 1979 yılı itibarıyla İsvişre’nin Cenevre kentindeki uluslararası temsilciliklerde kritik çalışmalar yürütmüştür. Kendisi aynı zamanda bu dönemin çok taraflı diplomasi dinamiklerini yakından inceleme fırsatı bulmuştur.
Deneyimli diplomatın kariyerinin ilk dönemlerindeki yurt dışı görev durakları şunlardır:
- Tokyo Büyükelçiliği (1972 görevi)
- Lefkoşa Büyükelçiliği (1975 kadrosu)
- Cenevre Temsilciliği (1979 dönemi)
- Lahey Büyükelçiliği (1985 üst düzey görevi)
1985 yılında ise rota Hollanda olmuştur. Kendisi Lahey Büyükelçiliği bünyesinde 1. Müsteşar sıfatıyla görev yapmıştır. Türkiye'ye geri dönüşünde ise denizcilik alanındaki stratejik konulara yönelmiştir. Bu kapsamda 1989 yılında Denizcilik Sorunları Daire Başkanlığı görevine getirilerek ülkemizin karasuları ve deniz yetki alanları politikalarının şekillenmesinde aktif rol almıştır. Ayrıca deniz sınırlarımıza yönelik kritik raporların hazırlanmasını da bizzat yönetmiştir.
Büyükelçilik Yılları ve Atina Dönemi
Stratejik düzeydeki görevlerine aralıksız devam eden diplomat, takvimler 1995 yılını gösterdiğinde ilk büyükelçilik sorumluluğunu üstlenmiştir. Aşkabat Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. Orta Asya'nın bağımsızlığını yeni kazanan devletlerinden Türkmenistan'da ikili ilişkilerin sağlam temeller üzerine kurulmasını sağlamıştır. Bu verimli sürecin ardından 1998 yılında merkez teşkilatına dönerek İkili Siyasi İlişkiler ve Denizcilik-Havacılık Genel Müdürlüğü koltuğuna oturmuştur. Ankara’daki karargâhta sergilediği üstün performans, onun 2000 yılında Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı gibi üst düzey bir makama atanmasını sağlamıştır.
Bu dönemde özellikle Türk dış politikasının en hassas iki kulvarı olan Türk-Yunan ilişkileri ve Kıbrıs meseleleri üzerinde yoğunlaşmıştır. Konulara olan derin vukufiyeti ve yapıcı müzakere tarzıyla tanınan deneyimli diplomat, bu birikiminin bir sonucu olarak 2001 yılında Atina Büyükelçisi olarak görevlendirilmiştir. Ege'nin iki yakasındaki ilişkilerin yumuşama sürecine girdiği bu kritik dönemde Atina'da Türkiye’yi başarıyla temsil eden Alpogan, komşu ülke ile yürütülen diyalog mekanizmalarında başrol oynamıştır.
MGK'da Tarihi Sivil Dönem ve Sonrası
Türkiye’nin yönünü Avrupa Birliği’ne çevirdiği 2000’li yılların başı, askeri ve sivil bürokraside de demokratikleşme adımları çerçevesinde son derece radikal reformların hayata geçirildiği tarihi gelişmelere sahne olmuştur. Bu dönemde yapılan en önemli reformlardan biri, o güne kadar hep asker kökenli isimlerin yönettiği Millî Güvenlik Kurulu (MGK) Genel Sekreterliği makamının sivilleştirilmesi kararı olmuştur. Yasaların değişmesinin ardından bu göreve getirilecek isim büyük bir merak konusuyken, tecrübesi ve devlet adamlığı duruşuyla Mehmet Yiğit Alpogan öne çıkmaktaydı. 17 Ağustos 2004 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan tarihi atama kararnamesiyle birlikte bu kritik makama getirilen Alpogan, kurumun askeri yapısının sivil bir kimliğe bürünmesinde en önemli simge isimlerden biri haline gelmiştir. Bu atama büyük yankı uyandırmıştır.
Bu tarihi ve kritik görevi 2004-2007 yılları arasında başarıyla sürdüren kıdemli diplomat, askeri ve sivil koordinasyonun sağlıklı yürütülmesinde kilit rol oynamıştır. Buradaki hizmet sürecinin tamamlanmasının ardından diplomatik kariyerinin zirve noktalarından biri olan Londra Büyükelçiliği görevine atanmıştır. Birleşik Krallık ile ilişklerin çok boyutlu olarak geliştirilmesine katkı sağlayan Alpogan, 2010 yılına kadar bu kritik başkentte görev yapmıştır. Diplomat, 2010 yılında emekliye ayrılmıştır.
Emeklilik döneminde de durmadı. Alpogan, 2010 yılı itibarıyla bölgesel iş birlişi açısından büyük önem taşıyan Akdeniz İçin Birlik bünyesinde görev almıştır. Örgütün ulaştırma konularından sorumlu genel sekreter yardımcılığı makamına getirilen tecrübeli diplomat, bu uluslararası misyonu 2016 yılına kadar başarıyla yürütmüştür. Söz konusu görev sürecinin tamamlanmasının ardından yeniden ana vatanı Türkiye’ye dönmüştür. Başkent Ankara’da yeni bir döneme girdi.
Günümüzde de birikimini genç nesillere ve dış politika camiasına aktarmaya devam eden büyükelçi, AVİM (Avrasya İncelemeleri Merkezi) bünyesinde danışman unvanıyla akademik ve stratejik çalışmalara katkı sunmayı sürdürmektedir. Çok iyi derecede İngilizce ve Fransızca dillerine hakim olan Alpogan, evli olup iki çocuk babasıdır. Kendisi iki çocuk babasıdır. Çocuklarından Esin Harvey ise tiyatro oyuncusu olarak sanat yaşamına devam etmektedir.