Türkiye'de bilimsel araştırmaların kurumsallaşması ve teknolojik dönüşümün başlamasında öncü roller üstlenen profesör Mehmet Nimet Özdaş, 26 Mart 1921 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Eğitim hayatını başarıyla tamamladıktan sonra hem akademik dünyada hem de devlet kademesinde kritik vazifeler yürüten Özdaş, ömrünü ülkesinin bilimsel kalkınmasına adadı. İTÜ Bilgisayar Merkezi, TÜBİTAK ve Marmara Araştırma Merkezi gibi devasa kurumların kurulmasındaki liderliğiyle tanınan başarılı akademisyen, 17 Haziran 2014 tarihinde yine doğduğu şehir olan İstanbul'da vefat etti. Onun kurduğu yapılar ve ortaya koyduğu vizyon, modern Türkiye'nin teknolojik altyapısının gelişmesinde en önemli yapı taşlarını oluşturmuştur.
Akademik Yolculuk ve İTÜ'de Bilgisayar Çağı
Yüksek öğrenim hayatına İstanbul'un en köklü eğitim kurumlarından biri olan İstanbul Teknik Üniversitesi'nde başlayan Mehmet Nimet Özdaş, teknik bilimler ve mühendislik alanındaki ilk teorik temellerini bu çatı altında büyük bir başarıyla attı. Mezuniyetinin ardından rotasını yurt dışına çevirdi. Amacı, akademik gelişimini daha ileri taşımaktı. Yurt dışındaki eğitim duraşında dünyanın saygın eğitim kurumlarından Imperial College bünyesine katılarak lisansüstü programını başarıyla bitirdi. Bilimsel yetkinliğini üst düzeye ulaştırmak amacıyla akademik yolculuğuna devam eden Özdaş, London University bünyesinde doktora derecesini almaya hak kazandı.
Eğitim hayatında elde ettiği bu üst düzey başarıların ardından vatanına dönen değerli bilim insanı, mezun olduğu İstanbul Teknik Üniversitesi'nde göreve başladı. Buradaki akademik faaliyetleri neticesinde profesörlük unvanını kazanan Özdaş, üniversitede teknolojik dönüşümün en önemli aktörlerinden biri haline geldi. Özellikle 1961 yılına gelindiğinde, Türkiye'deki bilişim çalışmalarının miladı sayılabilecek son derece önemli bir girişime öncülük etti. İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde kurulan Bilgisayar Merkezi'nin kurucu başkanı olarak görev alarak ülkedeki teknolojik dönüşüme liderlik etti.
Bilimin Kurumsallaşması: TÜBİTAK ve Marmara Araştırma Merkezi
Mehmet Nimet Özdaş, üniversite sınırlarını aşan vizyonuyla Türkiye'de bilim ve teknolojinin devlet politikası haline gelmesinde en kritik rolleri üstlendi. TÜBİTAK bünyesinde kurucu genel sekreterlik görevine getirildi. Bu kurumun yapısının harcını koyan Özdaş, idari sorumluluklarının yanında kuruluşun Bilim Komitesi üyeliği görevini de yürüttü. Komite bünyesinde Türkiye'nin uzun vadeli bilimsel hedeflerinin belirlenmesinde son derece aktif bir rol üstlendi. Teknolojik hamlelerin laboratuvar ortamından çıkıp sanayiyle buluşmasını hedefleyen araştırmacı, Marmara Araştırma Merkezi'nin (MAM) hayata geçirilmesinde de yer aldı. Marmara Araştırma Merkezi'nin kurucu direktörlüğünü yaptı. Yürüttüğü bu çalışmalarla, ülkenin en büyük araştırma üslerinden birinin temellerini bizzat attı.
Uluslararası Arenadan Devlet Bakanlığına Uzanan Başarı
Akademik ve kurumsal liderliğini ulusal sınırların dışına taşıyan Mehmet Nimet Özdaş, uluslararası bilim diplomasisinde de Türkiye'yi başarıyla temsil etti. Küresel ölçekte bilimsel iş birliklerinin yürütüldüğü saygın bir yapı olan NATO Bilim Komitesi'nin başkanlığı görevini üstlendi. Bu uluslararası liderlik pozisyonu, onun küresel düzeydeki saygınlığının ve akademik otoritesinin en net göstergelerinden biri oldu.
Özdaş'ın hem ülke içinde hem dışında yürüttüğü başarılar ve üstlendiği önemli sorumluluklar şunlardır:
- TÜBİTAK Kurucu Genel Sekreterliği ve Bilim Komitesi üyeliği
- Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Kurucu Direktörlüği
- NATO Bilim Komitesi Başkanlığı
- Von Karman Institute Yönetim Kurulu üyeliği
Bunun yanı sıra prestijli araştırma kuruluşlarından Von Karman Institute bünyesinde Yönetim Kurulu üyeliği görevini yerine getirdi. Tüm bu uluslararası ve ulusal birikimlerini en üst düzeyde devlete hizmet amacıyla kullanan Özdaş, kabinede Bilim ve Teknolojiden sorumlu Devlet Bakanı olarak görev alarak ülkenin teknoloji politikalarını en üst düzeyde bizzat şekillendirdi. Bu yüksek makamda, Türkiye'nin teknoloji politikalarına doğrudan yön verme ve bilimsel kalkınmayı hükümet düzeyinde yönetme imkanı buldu. Kendisi evli ve iki çocuk babasıydı.