Kıbrıs Türk kültürünün en değerli yapı taşlarından biri olan, geleneksel gölge oyunu sanatını yaşatan meddah ve yazar Mehmet Ertuğ, 14 Mart 1939 tarihinde Yiğitler köyünde dünyaya gelmiştir. Çocukluk yıllarında izlediği gölge oyunlarının etkisiyle geleneksel sahne sanatlarına yönelen Ertuğ, eğitimci kimliği ve sanatsal üretkenliği sayesinde Kıbrıs'ın kültürel belleğinde silinmez izler bırakmıştır. Yaşamı boyunca geleneksel Karagöz ve Hacivat mirasını yaşatmak için çalışan usta sanatçı, 21 Mayıs 2021 tarihinde tedavi gördüğü Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi'nde hayata gözlerini yummuştur. Kendine özgü anlatım tarzıyla tanınan Ertuğ, hem yazılı eserleri hem de sahnelediği oyunlarla kültür dünyamıza yön vermiştir. Ustanın vefatı, Kıbrıs sanat camiasında büyük bir boşluk yaratmış ve geleneksel tiyatronun bir devrinin kapanmasına yol açmıştır.
Eğitim Hayatı ve Öğretmenlik Yılları
Sanatçının eğitim yolculuğu Kıbrıs'ta başlamış ve Türkiye'de devam etmiştir. Ünlü yazar, 1957 yılında dönemin önemli eğitim kurumlarından biri olan Türk Lisesi'nden başarıyla mezun olmuştur. Lise eğitiminin ardından öğretmenlik mesleğine adım atmak için Omorfo Öğretmen Koleji'nde yükseköğrenimini tamamlamıştır. Edebiyata olan derin ilgisi onu Türkiye'ye yönlendirmiş ve Ankara Gazi Üniversitesi Edebiyat Bölümü'nde eğitim almaya başlamıştır. Buradan 1961 yılında mezun olduktan sonra memleketine geri dönen Ertuğ, öğretmen olarak görev yapmaya başlamıştır. Emekli olduğu 1987 yılına kadar Kıbrıs'ın pek çok farklı ortaöğretim kurumunda gençlere edebiyatı ve sanatsal değerleri sevdirmek için çaba göstermiştir. Bu süreçte genç nesillerin kültürel kimliklerini kazanmaları yönünde büyük bir rehber olmuştur.
Gölge Oyunu Tutkusu ve Sahne Serüveni
Öğretmenlik yaptığı bu uzun yıllar boyunca sınıflarda sadece ders anlatmakla kalmayan Ertuğ, öğrencilerini tiyatro ve gölge oyunuyla tanıştırmıştır. Çocukluğunda tanık olduğu ve usta gölge oyunu sanatçısı Mulla Hasan'ın hayal perdesine yansıttığı o büyüleyici dünyadan çok etkilenen Ertuğ, öğretmenlik yaptığı okullarda öğrencilerine bu oyunu öğreterek başladığı serüvende, geleneksel sanatımızı hem ulusal hem de uluslararası sahnelerde gururla sergilemiştir. Okul sahnelerinde başlayan bu kültürel yolculuk, zaman içerisinde ulusal ve uluslararası düzeydeki festivallere taşınmıştır. Ekranlar aracılığıyla da geniş kitlelere ulaşan sanatçı, televizyon programlarında gösteriler sunarak geleneksel gölge oyununu popüler kılmıştır. Geleneksel Kıbrıs Türk gölge oyununu sürekli kılmak adına 2002 yılında Lefkoşa'nın sembolik mekânı Büyük Han dâhilinde Hayalhane ismini verdiği özel gölge oyunu sahnesini hayata geçirmiştir. Hayatını kaybedene kadar bu sahnede her yaştan seyirciye gösteriler sunmaya devam etmiştir.
Yazarlık, Filateli ve Kültürel Katkılar
Mehmet Ertuğ, sadece sahnede aktif bir sanatçı olmakla kalmamış, aynı zamanda üretken bir yazar olarak kültür dünyamıza önemli yapıtlar kazandırmıştır. Bu doğrultuda kaleme aldığı 60'tan fazla özgün gölge oyunu metni ve yayımladığı 6 adet kitap, geleneksel sahne sanatlarının yazılı kaynaklara dönüşmesini sağlamıştır. Yazdığı kitaplar ve oyun metinleri, araştırmacılar için paha biçilemez birer kaynak niteliğindedir. Sanatçının kültürel merakı tiyatroyla da sınırlı kalmamıştır. Pullara duyduğu ilgi dolayısıyla Kıbrıs Türk Filateli Derneği'nin kuruculuğunu üstlenmiş, Kuzey Kıbrıs genelinde pul koleksiyonculuğunun gelişmesine öncülük etmiştir. Kıbrıs'ın yetiştirdiği bu değerli şahsiyet, çok yönlü kişiliğiyle kültür hayatımıza şu alanlarda önemli katkılar sağlamıştır:
- Geleneksel gölge oyunu tasvirlerinin yapımı ve oynatılması
- Kıbrıs Türk halk kültüründe meddah ve yazarlık faaliyetlerinin sürdürülmesi
- Koleksiyonculuk bilincinin yaygınlaştırılması ve filateli derneğinin kurulması
Kendi kurduğu Hayalhane sahnesinde vefatına dek gösterilerini sürdüren usta, Kıbrıs Türk halkının gönül dünyasında derin bir iz bırakarak aramızdan ayrılmıştır. Mehmet Ertuğ'un bıraktığı bu zengin kültürel miras, Kıbrıs Türk gölge oyununun yaşatılmasında her zaman en önemli rehber olmaya devam edecektir.