19. yızyılda Arnavut halkının bağımsızlık ve toprak bütünlüğü mücadelesinde öne çıkan vatansever liderlerden Mehmet Beci, 1830 yılında Ülgün'de dünyaya geldi. Prizren Birliği'nin en aktif üyelerinden biri olan Beci, 1880 yılındaki tarihi Ülgün Muharebesi sırasında işgalci güçlere karşı yürütülen silahlı direnişte Arnavut gönüllü birliklerine eş komutanlık yaparak adını tarihe yazdırdı. Ömrünün son dönemini sürgünde geçirmesine rağmen siyasi mücadeleden kopmayan bu kahraman figür, 1907 yılında İşkodra'da hayata gözlerini yumdu.
Prizren Birliği ve Tarihi Yakova Zirvesi
Arnavut ulusal uyanış döneminin en önemli siyasi örgütlenmesi olan Prizren Birliği, vatan topraklarının korunması işin amansız bir mücadele veriyordu. Bu örgütün Ülgün şubesinde etkin görevler üstlenen Mehmet Beci, kısa sürede bölgesel direnişin en güvenilen isimlerinden biri haline geldi. Tarihler 30 Haziran 1880'i gösterdiğinde, direnişin geleceğini şekillendirecek çok kritik bir buluşma gerçekleşti. Rakoc, Yakova'da toplanan Prizren Birliği Merkez Konseyi, Ülgün'ün kaderini tayin etmek üzere bir araya geldi. Bu tarihi zirvede Ülgün şubesini tek başına temsil eden Beci, kentin savunulması yönünde tarihi bir kararın alınmasında başrolü oynadı. Alınan bu kararla birlikte, bölgede Osmanlı yönetimine ve toprak taleplerine karşı geri adım atılmayacağı dünyaya ilan edilmiş oldu.
Ülgün Muharebesi ve Sürgün Yılları
Merkez Konseyi'nin savunma kararının ardından, cephe hattında hareketli günler başladı. Kasım 1880'de patlak veren Ülgün Muharebesi, Mehmet Beci'nin askeri dehasını ve cesaretini sergilediği en büyük sınav oldu. Kentin savunulması amacıyla kurulan Arnavut gönüllü birliklerinin komutasını üstlenen Beci, Osmanlı ordusunun düzenli birliklerine karşı amansız bir direniş başlattı. Bölgeye sevk edilen Derviş Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri, yerel halkın bu kahramanca direnişini bastırmak işin sert askeri tedbirlere başvurdu. Eşit olmayan şartlarda gerçekleşen çarpışmaların ardından direniş kırıldı. Osmanlı yönetimi, çatışmaların son bulmasıyla birlikte Ülgün topraklarını Karadağ yönetimine teslim etmek zorunda kaldı. Muharebenin ardından Mehmet Beci işin zorlu sürgün dönemi başladı. Askeri mahkeme tarafından İşkodra'ya sürgün edilen yurtsever lider, tüm baskılara rağmen inancından vazgeçmedi. Vefat ettiği 1907 yılına kadar bölgedeki tüm siyasi gelişmeleri yakından takip ederek olayların odağında kalmayı başardı.
Tarihten Bugüne Kalan Mirası
Mehmet Beci'nin sergilediği eşsiz fedakarlıklar ve askeri liderlik, Arnavut halkının hafızasında silinmez izler bıraktı. O dönem yakılan kahramanlık türküleri ve ağıtlar, vatansever komutanın adını ölümsüzleştirdi. Muharebe sırasında gösterdiği üstün kararlılık sebebiyle kendisine ithaf edilen bir halk şarkısında şu dizelere yer verilmiştir:
- "Hajde, Hajde Mehmet Beç," (Hadi, hadi Mehmet Beç,)
- "Nepi gajret, o kti milleri!" (Gayret et bu millet için!)
Bugün de anısı yaşatılmaya devam eden Mehmet Beci'nin adı, doğup büyüdüğü topraklarda gururla taşınmaktadır. Bu doğrultuda günümüzde Ülgün şehrinde önemli bir sokak, onun anısını yaşatmak üzere "Mehmet Beci" ismiyle anılmaktadır.